Bar qazaqqa aty máshhúr Qazdaýysty Qazybek bı tolysqan kemel shaǵynda jolaýshylap kele jatyp, jol-jónekeı Qońyrat eliniń shetin ala otaýyn tikken jigittiń úıine túsedi.
Qazaqtyń qonaqjaı dástúrin saqtaǵan jigit bı aǵasyna qoı soıyp, qol qýsyryp qyzmet etedi. Jas baǵylannyń eti balbyrap pisip, úlken astaýmen qadirli qonaqtyń aldyna tartylady.
Meımandar bata jasap, et jeýge kirisedi. Úı ıesi bólek tabaqqa salynǵan bir tartym etti maıdalap týrap, ábden sýyǵan soń, bosaǵa jaqtaǵy qurýly shymyldyqty túrip, arǵy jaǵynda aǵash tósektiń ústinde jabaǵy júni jalbyrap, kirtıgen kózin áreń ashyp jatqan kári tóbettiń aldyna tartady. Qonaqtar ań-tań. Únsiz otyryp, sybaǵalaryn jeıdi.
Manaǵy jigit qonaqtar shala mújigen súıek-saıaqty iriktep alyp, ıtaıaqqa salady da, úıdiń qasyndaǵy úıshikten, alba-julba, shashy uıysqan, bet-aýyzy tyrysqan, kózi kirtıgen áıel adamdy shyǵaryp ákelip, ıtaıaqtaǵy súıekti onyń aldyna ysyra salady.
Bul oqıǵany bastan-aıaq baqylap otyrǵan Qazybek bı tiksinip, úı ıesine shanshyla qaraıdy. Jigit te túısiksiz bolmasa kerek, ózine tiksine qaraǵan bıdiń janarynan jasqanyp, eki qolyn keýdesine qoıyp, basyn ıip, bı tańdanǵan oqıǵany baıandaıdy.
Manaǵy alba-julba áıel jigittiń qyzdaı alǵan qalyńdyǵy eken. Osydan birshama jyl buryn aýylyn oırat shaýyp, áıelin alyp ketedi. Arada bir jyl ótken soń qazaq-oırat kelisimge kelip, tutqyndaryn almastyrady. jigit áıelin izdep barsa, qatyny qalmaqtyń bir azamatyna baýyr basyp qalǵan, ketkisi kelmeıdi.
Ana qalmaq aıtady: «Áıel seniki, kónse alyp júre ber!». Jigit áıelin kóndire almaı ábden mysy qurıdy. Sodan aılaǵa kóship, «bolmasa sen meni áýdem jerge deıin shyǵaryp sal da qala ber», deıdi. Áıel amalsyz kelisip erip júredi. Aýyldan bylaı shyqqan soń jigit áıeldiń moınyna shylbyrdy salyp jiberip, óńgerip ala jóneledi. Túnimen shabady, el shetine ilindim-aý degende aty boldyryp turyp qalady. Osy sátte áıeldi kúshpen alyp ketkenin sezgen qalmaq jigitti qýyp jetedi. «Kel, qazaq, soǵysamyz, bul áıeldi kim jeńedi sol alsyn, jeńilgen óledi», deıdi.
Ashýlanǵan qazaq jigiti qanjaryn sýyryp alyp, qalmaqqa qarsy umtylady. Sol sátti baǵyp jatqan áıel burynǵy kúıeýiniń aıaǵyna orala ketip omaqastyrady. Ońbaı jyǵylǵan jigit esinen tana qulaıdy. Sol tusta belindegi qanjaryn sýyryp, tura umtylǵan qalmaqty jigittiń qasynda birge erip kele jatqan, kúshiginen asyraǵan ıti sekirip baryp, búıirden ala ketip jaryp tastaıdy.
Sol oqıǵadan keıin jigit ómirin saqtap qalǵan ıtine astaýmen as berip, satqyndyq jasaǵan áıelge ıtaıaqpen as ishkizedi eken. Istiń baıybyn estigen Qazybek únsiz oıǵa shomady. Bir zamanda eńsesin tiktep, qańqyldaǵan qaz daýysyna salyp, jigitke:
– Eı, shyraǵym, sen júrekke ámir júrmeıtinin bilmeı, qushtarlyq degen dúnıeni qyzyl til kúrmeıtinin bilmeı, júrekti bilekpen jeńbek bolypsyń, qushaǵyna kúshpen enbek bopsyń, seniń óktemdigińe kónbegen bul aıypty emes, júrekke erik bermegen sen aıyptysyń. Al bul áıel basqany unatqany úshin emes, jaýyńa bolysyp seni qulatqany úshin aıypty. Qaraǵym, aıypty aıyp jýsyn, ashýdy aqyl qýsyn, adam balasyn ıt sııaqty qorlaýǵa bolmaıdy, áıeldi bosat, tórkinin tapsyn, sen ózińdi óshpendilikten bosat, erkindigińdi tapsyn! – dep úkim shyǵarypty.
Beken QAIRATULY, «Egemen Qazaqstan»