Mektepte jańartylǵan mazmun boıynsha oqytý maqsatynda 70 myńnan astam muǵalim daıyndyqtan ótti. Nólinshi synypqa arnalǵan «Álippe» («Býkvar») aprobasııadan ótti. 100 paıyz mektepter onlaın jáne oflaın sıfrly kontentpen qamtamasyz etildi. Bul týraly Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń keńeıtilgen alqa májilisinde aıtyldy.
Jıynda Premer-Mınıstrdiń orynbasary Erbolat Dosaev elimizde 124 mektep salynyp, EYDU talabyna sáıkes orta bilim mazmuny jańartylyp jatqanyn, jan basyna shaqqandaǵy qarjylandyrý engiziletinin jáne kásiptik-tehnıkalyq bilim tegin beriletinin atap ótti. Vıse-premerdiń aıtýynsha, Elbasy tapsyrmasymen byltyr grant sany 100 myńǵa deıin artty. Kolledjderde dýaldy oqytý engizildi. Joǵary oqý oryndary akademııalyq jáne qarjylyq erkindigin ala otyryp, Nazarbaev Ýnıversıtetiniń tájirıbesimen jumys isteı bastady. Sheteldik jetekshi ýnıversıtettermen birge 270 qos dıplomdy baǵdarlama júzege asyrylýda. Sonymen birge 8 joǵary oqý orny álemdik úzdik reıtıngke kirdi. Ǵylym júıesinde qazaqstandyq ǵalymdardyń sheteldik basylymdardaǵy jarııalanymdary kóbeıdi. Halyqaralyq deńgeıde bıotehnologııa, ıadrolyq reaktor, ekologııa, medısına salalary boıynsha 12 iri ǵylymı joba iske asyrylýda. Jeke bıznestiń ǵylymǵa qatysýy artyp, 2 mıllıard teńgeni qurady.
Dese de, vıse-premer árdaıym kóz aldymyzda turatyn bilim salasynyń birqatar jańa jobalary synǵa da ilikkenin jetkizdi. E.Dosaevtyń aıtýynsha, muǵalim men oqýshyǵa degen qamqorlyq keıin ysyrylyp, onyń ornyn bıýrokratııalyq, qarjylyq-sharýashylyq jáne ınfraqurylymdyq máseleler basyp ketýde, sondyqtan bilim júıesi aldymen muǵalim men oqýshy múddesine baǵynyshty bolýy tıis. Bul rette mektepte, kolledjde, ýnıversıtette qandaı bilim men daǵdy berilýi kerek? Biz bilim júıesi men oqý baǵdarlamasyn túpki tutynýshy – jumys berýshiler suranysyna saı qura bilýimiz kerek, dedi E.Dosaev. Osy oraıda Bilim jáne ǵylym mınıstrligine muǵalim mártebesin kóterý úshin zańnamalyq ózgerister men tıisti baǵdarlamalardy jandandyrý jóninde tapsyrma berilgenin, Memleket basshysynyń muǵalimderdiń eńbekaqysyn kóterý jónindegi tapsyrmasy bıyl tolyǵymen oryndalýy kerektigin atap ótti. Sondaı-aq pedagogıkalyq qaýymdastyq pen sarapshylar pikirin eskerý men taldaýǵa baılanysty tıimdi onlaın portal men sıfrly tehnologııa sııaqty keri baılanys tetikteriniń jetkiliksizdigin synǵa aldy. Jáne qoǵamdastyq pen parlamentshiler tarapynan syn-eskertpeler bolmaýy úshin der ýaǵyndaǵy sapaly túsindirý jumystary men qatelikke boı aldyrmaýdyń mańyzdylyǵyn jetkizdi. Aldaǵy UBT synaǵyna da ata-analar men oqýshylar tarapynan túrli suraq týyndamaýy úshin erterek ázir bolýdy tapsyrdy. Taǵy bir másele – sıfrlandyrý isiniń aldynda júrýi tıis bilim salasyndaǵy jańa júıeler pedagogıka mamandaryn daıarlaýdy jáne bilim men ǵylym mekemeleri jetekshileriniń menedjmentti jetildirýin talap etedi. Sondyqtan bilim berýdiń barlyq deńgeıinde oqý úderisin avtomattandyrý kerek. Bul esep berý men tekserýlerdi azaıtyp, muǵalim jumysyn jeńildetpek.
Al Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıevtiń aıtýynsha, Qazaqstan EYDU-nyń eki komıtetine bilim jáne ǵylym boıynsha múshe boldy jáne jahandyq básekege qabilettilik ındeksinde bastaýysh bilimmen qamtý kórsetkishi boıynsha 4-orynǵa shyqty. Bul Elbasy Joldaýynda kórsetilgen adamı kapıtaldy damytý boıynsha atqarylǵan jumystardyń bir parasynyń jemisi. Aǵymdaǵy jumystar boıynsha balabaqsha sany artqanyn, pedagogtyń kásibı standarty bekitilgenin, mektep dırektoryn taǵaıyndaýdyń jańa erejesi qabyldanǵanyn aıtýǵa bolady. Keıbir pánderdi aǵylshyn tilinde oqytýdyń ulttyq qanatqaqty jobasy bastaldy. 4 myńnan astam mektepke elektrondy kúndelik engizilip, ony qazir 3 mln-nan astam oqýshylar men ustazdar, ata-analar paıdalanyp otyr. Mektepter tolyqtaı onlaın jáne oflaın sıfrly kontentpen qamtamasyz etildi. Endi ony joǵary deńgeıde qoldaný qajet, dedi E.Saǵadıev.
Mınıstr sonymen birge tehnıkalyq jáne kásiptik bilim boıynsha álemdik WorldSkills standarttaryna kóshý jalǵasatynyn, EYDU memleketteriniń 500-den astam oqýlyǵy qazaq tiline aýdarylyp, kolledjderge berilgenin aıtty. Al joǵary bilim boıynsha ýnıversıtetterdiń akademııalyq derbestigin keńeıtetin zań jobasy ázirlenip, qazirgi ýaqytta Májiliste qaralyp jatyr. 16 memlekettik ýnıversıtettiń rektory jańa mehanızm boıynsha saılaý arqyly taǵaıyndaldy. Bul – jaqsy nátıje. Ýnıversıtetterdiń pedagogıkalyq ujymdary osy mehanızmge joǵary baǵa berip otyr, dedi ol. Ǵylym salasyndaǵy basty jetistik retinde ulttyq ǵylymı keńester jańa ereje boıynsha saılanatynyn, ǵylymı granttar alýǵa ótinish berý, esep qabyldaýdyń barlyǵy elektrondy túrde ótkiziletinin aıtýǵa bolady. Bıyl bazalyq qarjylandyrý ǵylymı ınstıtýttarǵa birinshi ret qańtar aıynda berildi. Al úsh jylǵa beriletin granttar boıynsha kelisimsharttar shegine jetip qaldy.
Bilim jáne ǵylym mınıstri 2018 jyly qandaı mindetter kútip turǵanyn da atap ótti. Mektepke deıingi bilimge toqtalar bolsaq, 1-synypqa keletin bala tolyǵymen daıyn bolýy kerek. Qazirgi ýaqytta balalardyń 85 paıyzy áripti de, sanaýdy da biledi, biraq qalǵan 15 paıyzymen jumys isteý muǵalimderge qıyndyq týdyrýda.
– Bizdiń alǵashqy josparymyzda nólinshi synypty engizý 2019 jylǵa qoıylǵan. Búginde biryńǵaı baǵdarlama men muǵalimderdi daıyndaý kestesi daıyn, oqýlyqtar ekspertızaǵa berildi. Endi 400 myńǵa jýyq balaǵa nólinshi synyptyń jańa oqýlyqtaryn basyp shyǵarý kerek. Latyn áripine kóshetin bolǵasyn, oqýlyqtardy birjola latynsha basqandy jón sanap otyrmyz. Bul qarjy jaǵynan da tıimdi. Barlyǵyna ýaqyt kerek. Sondyqtan bul máseleni muǵalimdermen, ata-analarmen talqylaıtyn bolamyz. Qazirgi ýaqytta latynǵa kóshýge baılanysty 4 komıssııa jumys istep jatyr. Onyń ekeýin – termınologııalyq jáne ádistimelik komıssııany mınıstrlik ózi basqaryp otyr, dedi E.Saǵadıev.
Al orta bilim berý boıynsha jańartylǵan bilim berý mazmunyna jańa oqý jylynan bastap 3, 6, 8-synyptar kóshedi. Oqýlyqtar qazir saraptama men qoǵamdyq talqylaýdan ótýde. Jańartylǵan mazmunǵa aýysqan muǵalimderdiń jalaqysyna 30 paıyzdyq qosymsha aqy qańtar aıynan tólene bastady. Bul qosymsha aqyny bıyl 200 myńnan astam (68%) muǵalim alady. Sondaı-aq 10-11-synyptarda 4 pándi aǵylshyn tilinde oqytýǵa daıyndyq jumystary júrgizilýde.
Jıynda joǵary synyptardaǵy birqatar pándi aǵylshyn tilinde oqytý, muǵalimderdi biryńǵaı testileýden ótkizý sııaqty kóptegen máseleler egjeı-tegjeıli sóz bolyp, bilim salasyndaǵy barlyq ózgeris ustazdarmen talqylanyp, ata-analarmen kelisý arqyly júzege asyrylatyny aıtyldy.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»