Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda shetel ınvestısııalaryn tartý máseleleri talqylandy. Jıynda sonymen qatar orta bilim berý uıymdaryn jańartylǵan mazmunǵa kóshirý jaıy qaraldy, Aqtóbe aglomerasııasyn aýmaqtyq damytýdyń óńiraralyq shemasy maquldandy.
Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń málimetine súıensek, ótken jyldyń 9 aıynyń qorytyndysy boıynsha elimizge quıylǵan tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 15,8 mlrd dollardy qurady, bul 2016 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 5,3 paıyzǵa joǵary kórsetkish.
«Investısııalar jáne damý mınıstrligi «Kazakh Invest» AQ-pen birlesip, jalpy quny 47,8 mlrd dollar bolatyn, iske asyrylyp jatqan 145 ınvestısııalyq jobanyń negizgi tizimin qalyptastyrdy, oǵan barlyq yntymaqtastyq baǵdarlamalary aıasyndaǵy jobalar, sonyń ishinde Qazaqstan-Qytaı, Qazaqstan-Túrkııa jáne basqa da ınvestısııalyq jobalar kirdi», dedi Úkimet otyrysynda Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek. Odan ári Qazaqstan-Qytaı yntymaqtastyǵy aıasynda jalpy somasy 27,7 mlrd dollar bolatyn 51 joba júzege asyrylyp jatqanyn atap ótti. Sondaı-aq bıyl quny 623 mln dollardy quraıtyn ınvestısııalarǵa qytaı kapıtalynyń qatysýymen 5 jobanyń qurylysy bastalatynyn aıtty.
«Qazaqstan–Túrkııa yntymaqtastyǵy baǵdarlamasy («Jańa sınergııa») 26 jobadan turady. Osy jyly jalpy somasy 15,5 mln dollar bolatyn 2 jobany júzege asyrý kózdelgen. Sonymen qatar Memleket basshysynyń shetelderge sapary barysynda qol qoıylǵan kelisimder aıasynda júzege asyrylatyn basqa da ınvestısııalyq jobalar negizgi tizimge engizilgen», dedi mınıstr. Oǵan qosa bıyl jalpy 145 jobanyń 1,6 mlrd dollar somasyna 15 jobanyń qurylysyn bastaý josparlanyp otyrǵanyn keleshekte halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynyń qarajattary tartylatyn jobalar, onyń ishinde MJÁ jobalary tizimge qosylatynyn jetkizdi. «Investısııalar tartý máselesi – mınıstrlik jumysynyń basty baǵytynyń biri ári árdaıym turaqty baqylaýdaǵy is», dedi J.Qasymbek.
Al Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Muhtar Tileýberdi óz kezeginde Memleket basshysy ekonomıkalyq dıplomatııany damytýǵa erekshe kóńil bóletinin, shetelderge resmı saparlardyń barlyǵy derlik onyń sheteldik bıznes qaýymdastyqtarmen jeke kezdesýlerin kózdeıtinin, kommersııalyq kelisimder jasalatynyn atap ótti. Máselen, Elbasynyń 2016-2017 jyldardaǵy saparlary aıasynda 6 mlrd dollardan astam somaǵa ınvestısııalyq jáne saýda kelisimderine qol qoıylǵan. Al Memleket basshysynyń bıylǵy qańtardaǵy AQSh-qa resmı saparynyń qorytyndysy boıynsha shamamen 7 mlrd dollar somasyn quraıtyn 27 qujatqa qol qoıylǵan.
Investısııalardy syrtqy deńgeıde tartý jónindegi jumysty kúsheıtý maqsatynda ınvestorlarmen maqsatty jumys isteý úshin negizgi 10 elde Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınvestısııalyq keńesshileri jelisin óristetý boıynsha jumystar júrgizilýde. Qazaqstannyń shetelderdegi mekemeleri «Kazakh Invest» UK» AQ-tyń shetelderdegi ókilderimen birlesip sheteldik iskerlik qaýymdastyqpen ınvestısııalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtý boıynsha turaqty is-sharalar ótkizýde.
«Jalpy alǵanda, el basshylyǵy belgilegen syrtqy ekonomıkalyq baǵyttar SIM qyzmetiniń barlyq spektri boıynsha aıqyndaýshy faktor retinde qoıylǵan. Syrtqy saıasat vedomstvosy, ásirese ekonomıkalyq dıplomatııany yntalandyrý, sheteldik ınvestısııalardy tartýda ishki tetikter men syrtqy áriptester arasyndaǵy mańyzdy baılanystyrýshy býyn retinde tanylady. Atalǵan kóp josparly jumys aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn tabady», dedi M.Tileýberdi.
Otyrysta ınvestısııa tartý taqyrybynda Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev, Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev, «Kazakh Invest» UK» AQ basqarma tóraǵasy Saparbek Tuıaqbaev qosymsha baıandama jasap, óz salalary boıynsha atqarylǵan jumystar jaıynda esep berdi.
Talqylaý qorytyndysynda Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev 2017 jyly ınvestısııalar tartýdyń barlyq negizgi kórsetkishteri boıynsha ósimge qol jetkizilgenin atap ótti. «Jańa kásiporyndar ashylýda, jumys oryndary qurylyp jatyr. Barlyq deńgeıdegi ınvestorlarǵa memlekettik qoldaý kórsetilýde. Alaıda jaǵymdy ınvestısııalyq ahýal qalyptastyrý boıynsha qolǵa alynǵan sharalarǵa qaramastan, sheteldik ınvestorlardyń jer-jerlerdegi qandaı da bir ózekti máselelerdi sheshý boıynsha ótinimderiniń sany azaımaı otyr. Bul problemalardy ınvestorlar Investısııalyq ahýaldy jaqsartý jónindegi keńes aıasynda jáne basqa da dıalog alańdarynda aıtyp keledi», deı kele, atalǵan baǵytta jumysty jandandyrý jáne jaqsartý boıynsha tapsyrmalar berdi. Úkimet basshysy atap ótkendeı, «100 naqty qadam» Ult jospary aıasynda TUK men «zákirli ınvestorlardy» tartý boıynsha mindet tur. Sondaı-aq elimiz úshin Qazaqstan men Qytaıdyń 51 ortaq jobasyn iske asyrý asa mańyzdy. Osy rette ol «Kazakh Invest» UK-men birge osy jobalardyń ár-qaısysy boıynsha halyq arasynda túsindirý jumystaryn júrgizý qajettigine Investısııalar jáne damý mınıstriniń nazaryn aýdardy.
B.Saǵyntaev sondaı-aq monoqalalarǵa ınvestısııalar tartý máselelerin kóterdi. «Zákirli jobalardy» tartý monoqalalarda jańa óndirister men jańa jumys oryndaryn ashýǵa septigin tıgizýi tıis bolatyn. Alaıda qazir oǵan durys kóńil bólibeı otyr. Osyǵan baılanysty Investısııalar jáne damý mınıstri J. Qasymbekke osy máseleni baqylaýǵa alý júkteldi.
О́ńirlerde ınvestısııalar tartý boıynsha jumysty kúsheıtý úshin barlyq qajetti jaǵdaılar jasalǵan. Ár óńirde ınvestısııalar boıynsha arnaıy ákimniń orynbasarlary anyqtaldy, «Kazakh Invest» UK-niń óńirlik ókildikteri ashyldy, ınvestorlardyń problemalaryn sheshý úshin óńirlik shtabtar quryldy. Soǵan qaramastan birqatar oblystarda, onyń ishinde Jambyl, Ońtústik Qazaqstan, Batys Qazaqstan, Aqmola oblystarynda ınvestısııalar tartý máseleleri basqa óńirlermen salystyrǵanda óte tómen deńgeıde ekeni aıtyldy. Osyǵan baılanysty B.Saǵyntaev oblystardyń ákimderine ınvestısııalar tartý máselelerin qatań baqylaýdy tapsyrdy. Tapsyrmalardyń oryndalýyn baqylaý Premer-Mınıstrdiń birinshi orynbasary Asqar Mamınge júkteldi.
Úkimet otyrysynda qaralǵan kelesi másele – orta bilim berý uıymdarynda jańartylǵa mazmunǵa kóshý týraly Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev baıandady. Mınıstr atap ótkendeı, búginde mektepte bilim berýdi jańartylǵan mazmunǵa kóshirý bastaldy. Atalǵan jumys «100 naqty qadam» Ult jospary men bilim jáne ǵylymnyń memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde júrgizilip jatyr.
Bul másele boıynsha jıynda sondaı-aq Qyzylorda oblysynyń ákimi Q.Kósherbaev, Qostanaı oblysynyń ákimi A. Muhambetov, О́skemen qalasy № 38 mektep-lıseıiniń dırektory I.Chernyshova sóz sóıledi. Qorytyndysynda Premer-Mınıstr B.Saǵyntaev Qazaqstan damýynyń 2025 jylǵa deıingi strategııalyq josparynda bilim berý júıesi arqyly adamı kapıtaldy damytýǵa erekshe nazar aýdarylǵanyn atap ótti. «Memleket basshysynyń tapsyrmasy «100 naqty qadam» Ult josparynyń 76 jáne 79-qadamdaryna sáıkes oryndalýda. Alǵashqy nátıjelerdi kórip otyrmyz — jańa baǵdarlamalar men oqýlyqtar ázirlenýde, muǵalimderdiń eńbekaqysy ulǵaıýda. Munyń bári bilim berý sapasyna áser eteri sózsiz», dedi Úkimet basshysy. Sonymen qatar bilim berý salasynda bolyp jatqan úderisterdiń bárin qoǵamnyń túsinbeýi baıqalyp otyrǵanyn da atap ótti. Oqýshylardyń ata-analary jáne Parlament depýtattary tarapynan syn aıtylyp jatqanyn eskertti.
«Osy reformalardy ótkizý sapasy, olardyń birizdiligi, oqýlyqtarǵa qatysty jaǵdaı daý týǵyzyp otyr, osyǵan qatysty máseleler jylda qaıtalanady. Erlan Kenjeǵalıuly, osy mindetterdi iske asyrýǵa sizge jeke jaýapkershilik júktelgen», dedi Premer-Mınıstr. Osyǵan baılanysty, B.Saǵyntaev jumys tásilderin qaıta qaraýdy tapsyrdy, oǵan qosa muǵalimder men qoǵamnyń pikirin eskerý, qabyldanyp jatqan jańashyldyqtardy keńinen talqylaý jáne kelisimge kelý mańyzdy. Sondaı-aq Bilim jáne ǵylym mınıstrligine Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrligimen birge ótkizilip jatqan reformalar boıynsha aqparattyq-túsindirý jumystaryn kúsheıtý tapsyryldy.
Dınara BITIK, «Egemen Qazaqstan»