Keshegi keńestik kezeńde aqparattyq tehnologııa boıynsha bilim alǵan eń alǵashqy mamandardyń biri retinde jańa betburys kezeńine bastaıtyn qadamdy qýanyshpen qabyldadym. Búkil tehnıka salasynda eńbek etip júrgen mamandardyń, ınjenerler qaýymynyń bul qadamdy qýattaıtynyna esh kúmánim joq. Jahandaný dáýirinde ómirdiń qajettiliginen týyndap otyrǵan bul másele Prezıdent N.Nazarbaevtyń sońǵy Joldaýyna ózek bolǵan «tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa» talaptarymen, Qazaqstan úshin jańa sıfrlandyrý kezeńiniń bastalýymen de qabysyp, tolyqtaı úılesimin taýyp otyr. Aqparattyq tehnologııalar dáýirine qaryshty qadam jasaǵan Qazaqstannyń jańa jahandyq bolmysty qabyldaýyna, álemde bolyp jatqan ózgeristerden tysqary qalmaýyna latyn grafıkasynyń da tıgizetin kómegi men paıdasy az bolmaq emes.
Qoǵamda latynǵa kóshý týraly qozǵalys bastalǵaly beri usynylǵan ondaǵan jobalardan bastap, keshegi 19 aqpan kúni Elbasy Jarlyǵymen bekitilgen nusqaǵa deıingi barlyq jobalardy múmkindiginshe qadaǵalap, tanysyp otyrýǵa tyrystym. 32 dybysty tańbalaǵan 32 árip jalpy alǵanda, kóńilimnen shyqty. Eń alǵashqy ulttyq álipbıimizdiń avtory Ahmet Baıtursynulynyń tóte jazýǵa negizdelgen álipbıimen jas kúnimnen jaqsy tanys edim. Til bilgiri túzgen 29 árip pen tól dybystarymyzdy aıqyndaıtyn dáıekshe bárimizge belgili. Sondaǵy «á», «ó» sekildi tól dybystarymyzdy keskindegen dáıekshe meniń kóńilime alabóten jaqyn edi jáne jobalardy talqylaý júrip jatqan kezde «shirkin-aı, sol dáıekshelerdi nege qoldanysqa engizip, qabyldamasqa» degen pikirimdi ár jerde aıtyp ta júrdim. Sońǵy bekitilgen ózgeriste eń aldymen sol dáıeksheler kózime ottaı basyldy. Latyn grafıkasyna negizdelgen qazaq álipbıi qolaıly kórindi, sonysymen bárimizge unady jáne osy nusqany tolyq qoldaımyn. Biraq álemdik qoǵamdastyqta jeke-dara emes, ózge shet memlekettermen de óte tyǵyz baılanysyp, ómir súrip jatqandyqtan, bul álipbıdi áli de jetildire túsý kerek dep oılaımyn. Mysaly, «bir dybys – bir tańba» júıesi boıynsha barlyq áripter bir tańbamen, dáıekshelerdiń kómegimen tańbalanyp keledi de, «sh» men «ch»-ǵa kelgende bul qaǵıdat buzylyp, eki áripti dıgraftyq tásilmen qosaqtap qoıǵany kóńilimnen shyqpady. Bul sheshimniń negizgi dybysty jetkizýde dál, naqty emes ekeni óz aldyna, jurtty shatastyrýǵa alyp baratyny anyq. Sondyqtan bul túpkilikti sheshim bolmaýy tıis, áli de bilikti til mamandarynyń kásibı usynystaryna qulaq asyp, memleketshildik múdde turǵysynan qarap, keń aýqymda keńesip, oılastyrýdy qajet etedi.
Eń bastysy, bul álipbı jańa tehnologııalardyń tilin meńgerý jolynda jumys isteıtin tehnıka salasyndaǵy mamandardyń keleshegine dańǵyl jol ashyp beretin bolady. Tehnıkaǵa baılanysty ǵylymı eńbekter, maqalalar, kúndelikti aqparattar latyn grafıkasy arqyly taraıdy. Kırıllısada júrgen kezdiń ózinde-aq ózge saladaǵy áriptesterindeı emes, tehnıka jaǵynda júrgen mamandarǵa latyn qarpimen tikeleı betpe-bet kelip, jumys isteýge týra keletin jaǵdaı jıi týyndaıtyn. Qajettilik burynnan bar edi, biraq ol kezde múmkindik bolmady. Sol sebepti bul qadam bizge kóp jeńildikter týǵyzyp otyr. Bul barsha qazaqstandyqtardyń álemdik aqparattyq keńistikte emin-erkin júzip, jumysynyń sapasy jaqsarýyna, jańa tehnologııaǵa táńirideı tabynyp otyrǵan órkenıet kóshinen qalmaýǵa keń-mol múmkindik týǵyzǵan mańyzdy qadam bolýymen qýantady.
Ulyqpan SYDYQOV,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri
ALMATY