Osydan eki jyl buryn dúnıeden ótken Qydyrma Toqmýrzınniń qudaı qosqan qosaǵy Satash apaı Atyraý munaı jáne gaz tehnıkalyq ýnıversıteti ujymy atynan bir top ǵylym doktorlary men professor-ǵalymdarynan kelgen kóńil aıtý jedelhatty boıtumardaı saqtap júr.
Onda «Qymbatty Satash, Adaı, Edil, Shyńǵys! Qydyrma Hamıtulynyń tulǵalyq qabileti rýhanı jaǵynan asa baı jáne san-alýan bolatyn. Ǵylymnyń adal ulynyń jáne jankeshti ǵalymnyń aty altyn árippen jazylýǵa laıyq. Onyń qazasy respýblıkamyzdyń ǵylymı jáne pedagogıkalyq qaýymyna orny tolmas qaıǵy ákeldi. Birimizge adal dos, birimizge jan joldas, endi birimizge ustaz bolǵan Qydyrma Hamıtulynyń beınesi júregimizde máńgi saqtalady», dep jazylǵan.
Qydyrma Toqmýrzınniń Qazaqstan ǵylymyna sińirgen eńbegi ushan-teńiz. Qaı jumys ýchaskesi senip tapsyrylsa da, jan-tánimen berilip atqaratyn. Ýaqytpen sanasýdy bilmeıtin, ottaı jalyndap turatyn. Ǵylymnyń qııa jolyna attanǵan «tar jol, taıǵaq keshý» sekildi uzaq saparda sharbolattaı shyńdalyp, kóptegen jetistikter men asýlardy baǵyndyrdy. Sanaly ǵumyryn elimizdiń joǵary mektebine arnap, negizgi taqyryby hımııa salasy boldy. Onyń ishinde organıkalyq hımııa sııaqty ekiniń biriniń tisi bata bermeıtin kúrdeli salany tańdap alyp, kóptegen ǵylymı jańalyqtar ashyp, munaı óndirisiniń damýyna zor úles qosty. Áriptesteri kezinde KSRO-nyń ataǵynan at úrketin bedeldi akademıkteri túsindirip bere almaǵan reaksııany ashyp, organıkalyq qospalardaǵy tórtinshi fýnksııalyq toptardyń ózara áserlesýin ǵylymı aınalymǵa shyǵarǵanyn maqtanyshpen aıtyp otyrady. Hımııa ǵylymdarynyń doktory, Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi atandy.
Eńbek jolyn ózi oqyǵan ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinen bastap, Atyraý munaı jáne gaz tehnıkalyq ýnıversıtetinde jalǵastyrdy. Qazaqstan Ulttyq ǵylym akademııasynyń munaı hımııasy jáne tabıǵı tuzdar ınstıtýtyn basqardy. Sanaly ǵumyrynyń sońǵy 18 jylynda M.Qozybaev atyndaǵy Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde kafedraǵa jetekshilik etti. Ǵylymǵa degen eren qushtarlyǵy arqasynda den qoıa zerttegen salasy boıynsha ozyq tehnologııalar men ınnovasııalardy óndiriske engizdi. 150-ge jýyq monografııalar, ǵylymı maqalalar jazyp, 50 avtorlyq kýálikter men patentter aldy. Bedeldi halyqaralyq konferensııalar men sımpozıýmdarda jasaǵan baıandamalary men tujyrymdy oılary joǵary baǵalandy. Kúrdeli ǵylymı zertteýlermen júıeli aınalysty. Solardyń bir parasy munaı bıtýmyn sıntezdeý arqyly asfalt-beton joldyń jamylǵy qabatyn jetildirý, sıntez tehnologııasyn qaldyqsyz qalyptastyrý bolyp tabylady. Bir sózben aıtqanda, hımııa ǵylymyna qosqan eńbegi óte zor.
– Qydekeń ekeýimizdiń shańyraǵymyzdy tamyryn tereńge jaıǵan máýeli báıterekke uqsatamyn. Uldarymyzdyń ómirden óz nesibelerin terip jegen qýanyshtaryn bóliskenine, nemereler qyzyǵyn kórgenine shúkirshilik deımin. Búginde Adaı áke jolyn qýǵan ǵalym, hımııa ǵylymdarynyń kandıdaty, sheteldik munaı kompanııasynda qyzmet etedi. Edil men Shyńǵys kásipkerlikpen aınalysady.
Meni bar ǵumyryn ǵylymǵa arnap, elimizdiń órkendeýine qaltqysyz qyzmet etken, óshpes úles qosqan kórnekti ǵalym, akademık esimi elener degen úmittemin. Kóshege atyn berý, ol eńbek etken oqý ornyna qurmet taqta ornatý, bir aýdıtorııany esimimen ataý sekildi ulyqtaý rásimderi oryndalyp jatsa, nur ústine nur bolar edi, – deıdi Satash apaı sóziniń sońynda.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
PETROPAVL