Búgin Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev kóktemgi egin jumystaryn júrgizý barysy týraly baıandady.
Aldyn ala derekter boıynsha bıyl jalpy egistik alqaby 21,8 mln gektardy quramaq, bul is júzinde ótken jylǵy deńgeımen shamalas.
Dándi daqyldardy 14,7 mln gektarǵa, onyń ishinde bıdaıdy — 11,4 mln gektarǵa sebý josparlanǵan, bul 2017 jylǵydan 544 myń gektarǵa az. Bul rette jemshóp daqyldary osy kólemge kóbeıetin bolady, jemdik dándi daqyldar 2,5 mln gektarǵa sebiledi, bul ótken jylǵydan 49 myń gektarǵa artyq. Maıly daqyldar 2,6 mln gektardy quraıdy. Kartop alqaby da oń ósý dınamıkasyn kórsetip, 210 myń gektardy qurady, bul ótken jylǵy deńgeıden 15% artyq.
«Qazirgi tańda kóktemgi egis barlyq jerde tolyq qarqynmen júrip jatyr. 21 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha jazdyq dándi daqyldar josparlanǵan alqaptyń 31%-ke, maıly daqyldar – 50%-ke, kókónis-baqsha daqyldary – 77%-ke, kartop – 55%-ke egildi. Qant qyzylshasy men maqta egý jumystary aıaqtaldy», — dedi Arman Evnıev.
Degemen onyń aıtýynsha, aýa raıynyń salqyndyǵynan jáne topyraqtyń kesh qyzýyna baılanysty egis jumystarynyń qarqyny ótken jyldaǵydan birshama tómen deńgeıde oryndalyp jatyr. Osyǵan baılanysty egis jumystaryn ońtaıly merzimde aıaqtaý úshin tehnıkany joǵarǵy ónimdilikpen paıdalanýdy qamtamasyz etý sharalaryn qabyldaý qajet.
Aýyl sharýashylyǵynyń birinshi vıse-mınıstri bıylǵy astyq ónimine 2,6 mln tonna tuqym daıyndalǵanyn atap ótti.
«Bıyl sharýalar kóktemde tuqym sharýashylyǵynan/tuqym satýshydan I reprodýksııaly tuqymdy nemese elıtalyq tuqymdy eń tómengi norma boıynsha tegin alýdy kózdeıtin tuqym sharýashylyǵyn sýbsıdııalaýdyń jańa tetigi iske asyrylatyn bolady. Oblystyń aýyl sharýashylyǵy basqarmasy elıtalyq tuqym sharýashylyǵyna, tuqym sharýashylyǵyna nemese tuqym satýshyǵa bosatylǵan tuqymnyń tolyq qunynyn norma boıynsha óteıdi», — dedi A. Evnıev.
Bul rette AShTО́ kúzde egindi jınap bolǵannan keıin Tuqym sharýashylyǵyn damytý qoryna tuqym qunynyń 30% qaıtaratyn bolady, qor qaıtarylǵan qarajatty jınaqtaıdy jáne ony attestattalǵan tuqym óndirýshiler úshin tómengi paıyzdyq mólsherlememen (1-2%) negizgi quraldardy (tehnıka men jabdyq) satyp alý men jańartýdy qarjylandyrýǵa baǵyttaıdy. Bul tetikti iske asyrý 2021 jylǵa qaraı III reprodýksııadan tómen emes tuqymmen júz paıyz sebýdi qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Qazirgi tańda Tuqym sharýashylyǵyn sýbsıdııalaý qaǵıdalarynyń jobasy múddeli memlekettik organdarmen kelisý rásiminen ótýde.
Mıneraldy tyńaıtqyshtarmen qamtamasyz etý 2018 jylǵa sharýalar 446 myń tonna tyńaıtqyshqa, onyń ishinde kóktemgi dala jumystary kezeńine 270 myń tonnaǵa ótinim berdi. Osy maqsatqa jergilikti bıýdjetterde 17 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bıyl 16 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha sharýalarǵa 93 myń tonna tyńaıtqysh nemese ótinim berilgen kóleminen 21% jetkizildi.
Bıylǵy sýbsıdııalardy alýǵa ótinim berý jáne olarǵa tólem júrgizý elektrondy túrde júzege asyrylady, ıaǵnı sýbsıdııalaý prosesi tolyq avtomattandyrylǵan. 16 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha sýbsıdııalaýǵa 7,4 mlrd teńgege 11,5 myń ótinim berildi.
Baıandamasyn jalǵastyra otyryp, birinshi vıse-mınıstr kóktemgi egin jumystaryna aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń daıyndyǵy týraly málimdedi.
«Respýblıkada 142,6 myń traktor, 3,7 myń sebý kesheni, 82,5 myń tuqym sepkish, 297 myń topyraq óńdeý quraldary bar. 15 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha, kóktemgi egin jumystaryn júrgizýge traktorlardyń daıyndyǵy 97%-ti, sebý keshenderiniń daıyndyǵy 100%-ti, tuqym sepkishterdiń daıyndyǵy 100%-ti, topyraq óńdeý quraldarynyń daıyndyǵy 100%-ti quraıdy», — dep, A. Evnıev statıstıkalyq derekter keltirip ótti.
Bıyl sharýalardyń kóktemgi dala jumystary úshin dızel otynyna qajettiligi 375 myń tonnany qurady.
Energetıka mınıstrligimen birlesip, bıyl aqpan–maýsym aılarynda О́ńirlerge dızel otynyn jetkizý kestesi bekitildi.
Energetıka mınıstrligi sáýir–mamyr aılaryna MО́Z shyǵarý baǵasyn lıtrine 134 teńgeden (tonnasy 161 myń teńge) belgiledi, bul rette operatorlardyń jetkizý shyǵynyn eskere otyryp, óńirlerdegi ortasha baǵa lıtrine 150 teńgeni quraıdy, bul naryqtaǵy baǵadan (JQS-da lıtrine 165 teńge) 9%-ke arzan.
Qorytyndylaı kele, A. Evnıev osy jylǵy 21 mamyrdaǵy jaǵdaı boıynsha, kestege sáıkes mamyr aıyna 117 myń tonna josparlanǵanyn, onyń 101 myń tonnasyna (87%) kelisim-shart jasalǵanyn, 73 myń tonnasy (63%) tólenip, 50 myń tonnasy (43%) tıep jóneltilgenin atap ótti.
О́ńirlerde kóktemgi egin jumystaryn júrgizý barysy týraly Qostanaı oblysynyń ákimi A. Muhambetov, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Q. Aqsaqalov, Aqmola oblysynyń ákimi M. Myrzalın baıandady.
Premer-Mınıstrdiń orynbasary — aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́mirzaq Shókeev egin egý naýqany barlyq óńirlerde kestege sáıkes júrgizilip jatqanyn atap ótti. О́. Shókeev oblys ákimderi kóktemgi egistikti ýaqytyly aıaqtaý úshin barlyq kúsh-jigerlerin jumsaý kerektigin aıtyp ótti.