Bıylǵy 6-8 maýsym kúnderi DDSU-nyń bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek (BMSK) jónindegi Almaty deklarasııasynyń 40 jyldyǵyna oraı Kardıologtar qaýymdastyǵynyń H Kongresi jáne Qazaqstan Respýblıkasy terapevteriniń V Sezi, Túrki álemi Kardıologtar qaýymdastyǵynyń IX Kongresi aıasynda «Qyzyl túske kıin!» fotokórmesi bastaldy.
Kórmeni Qazaqstan kardıologtarynyń qaýymdastyǵy men Reseı kardıologııalyq qoǵamy «Baıer» kompanııasynyń qoldaýymen uıymdastyryp otyr. Bul týraly Kongrestiń aqparattyq áriptesi Qazaqstan baspasóz klýby habar taratty.
Fotokórmeniń basty maqsaty – júrek-qantamyr aýrýlaryn aldyn alý máselesine jáne olardyń saldarynan bolýy múmkin qaýipterge jurtshylyqtyń nazaryn aýdarý. Naýqan on jyldan asa tarıhy bar amerıkalyq «Go Red for Women» jobasynyń teńdesi bolyp tabylady.
Fotokórmeniń basty belgisi – búkil álemde júrek-qantamyr aýrýlarynyń qarqyndy túrde keń etek jaıyp kele jatqandyǵyna baılanysty alańdaýshylyqty bildirý maqsatynda qyzyl kóılekti kııý. Uıymdastyrýshylar osy naýqan kómegimen áıelderdiń profılaktıkaǵa degen kózqarasyn ózgertýge, sondaı-aq, qanaınalym júıesindegi aýrýlarmen kúresýge arnalǵan profılaktıkalyq sharalardy keńinen nasıhattaýǵa umtylady.
Jobada áıelderge basty kóńil bólinip otyrǵandyǵy kezdeısoq emes. Áleýmettik zertteýlerge sáıkes áıelderdiń 83%-y óz otbasysynyń densaýlyǵy úshin jaýaptymyn dep eseptese, er azamattardyń 65%-y ǵana olarmen ortaq pikirde eken. Sondaı-aq, áıelder kardıologııalyq qaýipterdi aldyn alý jáne jalpy densaýlyqty kútýge kelgende belsendi áreketter qabyldaıtyny da anyqtalǵan.
Qazaqstan Respýblıkasyna eńbek sińirgen qaıratker, belgili ánshi Karına Abdýllınanyń osy máselege beı-jaı qaramaı, kórmege belsendi qatysýy salaýatty ómir saltyn jaqtaıtyndardyń qataryn kóbeıtedi dep senimmen aıtýǵa bolady.
«Bizdiń elimizde qazir salaýatty ómir saltyn qalyptastyrýǵa erekshe mán berilip jatyr jáne buǵan eń joǵarǵy memlekettik deńgeıde qoldaý kórsetilip keledi. Bizdiń kóbisimiz úshin salaýatty ómir salty - jaı qurǵaq sóz ǵana emes, sonymen birge, naqty áreketter. Erekshe qyzyǵýshylyq týdyratyndaı formatta ótkizilip otyrǵan «Qyzyl túske kıin!» naýqany qazaqstandyqtardyń júrek-qantamyr aýrýlaryn aldyn alý máselesine erekshe nazaryn aýdartady dep úmittenemiz. Bizdiń árqaısysymyz salaýatty ómir saltyn ustanýǵa umtylatyn bolsaq, biz tolyqqandy ómir súrip, osy ıgi tájirıbemizdi balalarymyzǵa baýlı alatyn bolamyz», – dedi Qazaqstandaǵy «Baıer» kompanııasynyń medısınalyq dırektory Elena Gofman.
Qanaınalym júıesindegi aýrýlardy aldyn alý Qazaqstan úshin birshama kókeıtesti másele bolyp tabylady. Elimizde 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan "Densaýlyq" atty memlekettik baǵdarlamasynda qanaınalym júıesindegi aýrýlar ólimge ákeletin jetekshi sebep (22,3%) dep kórsetilgen, al olardyń ishinde eń jıi kezdesetin dertterge jyl saıyn 30 myńǵa tarta adamnyń kóz jumýyna sebep bolyp otyrǵan ıshemııalyq júrek arý jáne mı tamyrlarynyń zaqymdalýy jatady. Qanaınalym júıesindegi aýrýlarǵa alǵash ret shaldyqqandardyń sany 15%-ǵa derlik ósken (2010 jyly – 100 myń adamǵa shaqqanda 2086,7; 2014 jyly – 2394,7).
Elimizde 2008 jyldan bastap tabysty túrde júzege asyrylyp kele jatqan Ulttyq skrınıngtik baǵdarlamada erte kezeńde anyqtalýy tıis aýrý retinde qanaınalym júıesindegi aýrýlar kórsetilgen. Qaýip faktorlaryn erte bastan anyqtaý júrek-qantamyr aýrýlarynyń týyndaý sebepterin aldyn alýǵa múmkindik beretin sheshýshi shara bolyp tabylady.
QR DSM Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI-diń elimizdiń 5 óńirinde júrgizgen epmıdemıologııalyq zertteýine sáıkes ınfeksııalyq emes sozylmaly aýrýlarmen baılanysty eń keń taralǵan qaýip faktorlaryna durys tamaqtanbaý (kókónister men jemisterdi jetkilikti mólsherde tutynbaý - 78,8%), artyq dene salmaǵy (63%), gıpodınamııa (53,7%) jáne gıperholesterınemııa (40,2%) jatady. Tekserýden ótken halyq arasynda temeki tartatyndardyń ortasha sany 11,8% quraǵan. Saýalnama derekterine sensek, arterııalyq gıpertenzııanyń kezdesý jıiligi 40,5%-dy, stenokardııa 9,7%-dy, mıokard ınfarktisine shaldyǵý 2,5%-dy, mı qanaınalymy buzylystarynyń asqynýy 2,8%-dy, júrekshe fıbrıllıasııasy 2,9%-dy quraǵan.
Júrek-qantamyr aýrýlarynyń saldarynan bolatyn ólim-jitimdi tek halyqtyń júris-turysyn ózgertken jaǵdaıda ǵana uzaq merzimdi keleshekte tómendetýge bolady. Al jurtshylyqtyń nazaryn osy máselege aýdartý júrek saýlyǵyn saqtaý úshin árbir adam naqty qandaı qadamdar jasaı alatyndyǵy jaıly oılandyratyn birden-bir sebep ekeni sózsiz.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY