О́tken juma kúni Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen ótken Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Memleket basshysynyń halyqaralyq sharttarǵa baılanysty Qarýly Kúshterdiń ofıserlerin BUU bitimgerlik mıssııasyn oryndaýǵa jiberý týraly úndeýleri men Konstıtýsııalyq Keńes tóraǵasy Qaırat Mámıdiń konstıtýsııalyq zańdylyqtyń jaı-kúıi týraly joldaýy jarııalandy. Depýtattar, sondaı-aq Úkimet pen Esep komıtetiniń 2017 jylǵy respýblıkalyq bıýdjettiń oryndalýyna baılanysty esepterin tyńdap, qoldaý bildirdi.
Atalǵan jıynda aldymen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Qarýly Kúshterdiń áskerı qyzmetshilerin BUU mıssııalaryna qatysý úshin jiberý týraly usynystary tyńdaldy. Elimizdiń Konstıtýsııasyna sáıkes, el Prezıdentiniń usynysy boıynsha Parlament halyqaralyq mindettemelerdi oryndaý úshin respýblıkanyń Qarýly Kúshterin paıdalaný týraly sheshim qabyldaıdy.
Sondyqtan da Memleket basshysynyń Úndeýin depýtattarǵa jetkizý úshin Qorǵanys mınıstri Sáken Jasuzaqovqa sóz berildi.
Memleket basshysynyń Úndeýinde 2014 jyldan bastap elimizdiń 11 ofıseriniń 12 aı boıy Batys Saharada jáne Kot-d’Ivýar Respýblıkasynda BUU mıssııalaryna qatysqandyǵy jazylǵan. Sondaı-aq Gaıtı men Lıberııaǵa da bitimgerlik ásker jiberý týraly Parlament sheshimi bolǵanymen, bul joryqqa BUU tarapynan suranys bolmaǵan. Ýaqyt óte Kot-d’Ivýar Respýblıkasyndaǵy jaǵdaı turaqtalyp, áskerı keńesshilerge muqtajdyq joıylǵan. Al Batys Saharada BUU mıssııasynyń sapynda áli elimizdiń 5 ofıseri qyzmet atqarýda. Osy saparlar aıasynda kóptegen ofıserlerimiz bitimgershilikke qosqan úlesi úshin medaldarmen nagradtalǵan. Tipti olardyń aralarynda shet jerde basshylyq laýazymdyq qyzmetterge taǵaıyndalǵandary da bar eken.
«BUU-nyń basshylyǵy áskerı qyzmetshilerdiń daıarlyq deńgeıine joǵary baǵa berdi jáne olardyń sanyn arttyrýǵa múddelilik tanytýda. Osyǵan baılanysty bitimgershilik qyzmetke qatysýdy keńeıtý maqsatynda áskerı baıqaýshylar men shtabtyq ofıserlerdi, Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń ofıserlerin BUU-nyń mıssııalaryna qatysý geografııasyn keńeıtý usynylady.
Bul BUU-nyń bitimgershilik operasııasyn júrgizý aýmaǵyndaǵy qaýipsizdik pen aǵymdaǵy ahýal týraly aýqymdy aqparat alýǵa jáne osy aqparatty kontıngent quramynda mıssııaǵa odan ári qatysý jónindegi ustanymdy pysyqtaý úshin paıdalanýǵa múmkindik beredi. Odan basqa mıssııada bolý nátıjesinde alynǵan halyqaralyq standarttar jónindegi tájirıbe men jumys daǵdylary Qarýly Kúshterdiń elimizdegi oqý-jattyǵý talaptary ótkizetin oqý, bilim berý prosesinde qoldanylady. Komandalyq jáne shtabtyq laýazymdarǵa taǵaıyndaý kezinde eskeriledi. Osy kontekste Qorǵanys mınıstrligi Syrtqy ister mınıstrligimen birlesip, Qazaqstannyń qaýipsizdik salasyndaǵy áskerı-saıası yntymaqtastyǵyn, saıası yntymaqtastyǵy jáne basqa memlekettermen qarym-qatynastaryn eskere otyryp, basymdyq berilgen bitimgershilik mıssııalarynyń tizimin ázirledi», – delingen Qazaqstan Prezıdentiniń Úndeýinde.
Memleket basshysynyń paıymdaýynsha, BUU-nyń mıssııalaryndaǵy elimizdiń áskerı baıqaýshylary men shtabtyq ofıserleriniń sanyn arttyrý halyqaralyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa eleýli úles qosý bolyp tabylady. Bul óz kezeginde Qazaqstannyń bedelin BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi retindegi qyzmeti aıasynda halyqaralyq qaýipsizdiktiń jaýapty múshesi retinde nyǵaıta túspek.
Sondaı-aq Elbasy óz Úndeýinde «Osy aıtylǵan mindetterdi sheshý úshin Qazaqstan Konstıtýsııasynyń 53-babyna sáıkes mynalardyń quramynda áskerı baıqaýshylar men shtabtyq ofıserler retinde BUU-nyń mıssııalaryna qatysatyn Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń ofıserlerin 40 adamǵa deıin jiberý týraly usynys engizemin. Olar: «birinshi – BUU-nyń Taıaý Shyǵystaǵy mıssııasy. Ekinshi – BUU-nyń Kıprdaǵy beıbitshilikti qoldaý jónindegi qarýly kúshteri. Úshinshi – BUU-nyń Úndistandaǵy jáne Pákistandaǵy áskerı baıqaýshylar toby. Tórtinshi – BUU-nyń Lıvandaǵy ýaqytsha kúshteri. Besinshi – BUU-nyń Batys Saharada referendým júrgizý jónindegi mıssııasy», – delingen.
Elbasynyń ekinshi Úndeýinde: «BUU-nyń mıssııasyna kontıngentti jiberý tek halyqaralyq qaýipsizdikti nyǵaıtý isine salmaqty úles qosyp qana qoımaı, Qazaqstannyń álemdik qaýipsizdiktiń jaýapty múshesi retinde, onyń ishinde Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine turaqty emes múshe bolýynyń qorytyndysyn shyǵarýy aıasynda bedelin nyǵaıtady. Osy turǵyda Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń bitimgershilik bólimshesin Lıvandaǵy BUU mıssııasyna jiberý máselesi zerdelenip, pysyqtaldy. Atalǵan operasııaǵa qatysý Qazaqstan Qarýly Kúshterine koalısııalyq toptar sheńberinde áskerlerdi qoldanýǵa, ózara is-qımyl jáne josparlaý máselelerin pysyqtaýǵa, bitimgershilik pen gýmanıtarlyq operasııalarda keń jaýyngerlik daǵdylanýǵa, Taıaý Shyǵystyń tabıǵı-klımattyq jaǵdaıynda Qazaqstan bólimshesiniń jaýyngerlik qabiletin tekserýge múmkindik týǵyzady. Baıandalǵannyń negizinde Qazaqstan Konstıtýsııasynyń 53-babyna sáıkes, Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń bitimgershilik kontıngentin 120 áskerı qyzmetshige deıin Úndistan Respýblıkasy Qarýly Kúshteri bólimshesi quramynda Lıvandaǵy BUU-nyń ýaqytsha kúshteri mıssııasyna qatysý úshin jiberý týraly usynys engizemin», – delingen.
Parlament depýtattary Memleket basshysynyń bul usynystaryna tolyqtaı qoldaý bildirip, arnaıy qaýly qabyldady.
Bıýdjetti shashaý shyǵarmaý kerekJıynda Úkimettiń jáne Esep komıtetiniń 2017 jylǵy respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepteri jóninde Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov pen Esep komıtetiniń tóraǵasy Natalıa Godýnova baıandama jasady.
Qarjy mınıstri atap ótkendeı, 2017 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti iske asyrýdyń negizgi mindetteri – ekonomıkalyq ósý men áleýmettik ál-aýqattyń oń dınamıkasyn saqtaýǵa, daǵdarystan keıingi damý úshin jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan. Barlyq áleýmettik mindettemeler men bıýdjettiń shyǵys bóligi 99,8 paıyzǵa oryndalyp, 11 trln 156 mlrd teńge ıgerilgen.
– Ana men balaǵa járdem kórsetý – áleýmettik saıasattyń basty baǵyttarynyń biri. Bala týýyna baılanysty beriletin járdemaqyǵa 35,2 mlrd teńge qarajat bólinip, 392 myńnan asa adamǵa tólendi. Al tabysy az otbasylardyń 18 jasqa deıingi balalaryna beriletin járdemaqymen 539 myńnan asa bala qamtyldy. Esepti taldaý kezinde bıýdjet qarajatyn ıgerýde jiberilgen kemshilikter jyldan jylǵa qaıtalanýy aıtyldy. Aldymyzda turǵan basty maqsat – ol memlekettik organdarmen birlesip osy kemshilikterdi azaıtý úshin jumys atqarý. Birqatar sharalardy biz esepti jyly bastadyq. Máselen, memlekettik satyp alý men onyń rásimderin kameraldy baqylaý tolyǵymen avtomattandyryldy. Biraq bul salada áli de bolsa kókeıkesti máseleler bar. Olardy sheshý úshin tıisti zań jobasy ázirlenip, Parlament qaraýyna engizildi, – dedi Qarjy mınıstri.
Baqyt Sultanovtyń aıtýynsha, ótken jyly qabyldanǵan jańa Salyq kodeksi salyqtyq ákimshilendirýdi jetildirý joly men bıznestiń turaqty damýyna, ınvestısııalardy yntalandyrýǵa jáne eldiń básekege qabilettiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Bıylǵy jyly osy ózgeristerdi iske asyrý arqyly kásipkerlerdiń qyzmetterine aralaspaý jáne bıznes prosesterdi sıfrlandyrý esebinen salyqtardy jınaýdy ulǵaıtý josparlanýda.
Nátıjesinde, bir jaǵynan salyqtardyń ishindegi shaǵyn jáne orta bıznesten túsetin kiristerdiń úlesi ulǵaıtylady, ekinshi jaǵynan bıýdjettiń munaı jáne basqa da shıkizat sektorlaryna táýeldiligi tómendeıdi.
– Bıýdjet kiristeriniń áli de bolsa Ulttyq Qordan tartylatyn transfertter men shıkizat sektorynan táýeldiligi, salyqtyq ákimshilendirýdegi biraz kemshilikter týraly sizderdiń aıtqan eskertýlerińiz oryndy, – dedi B.Sultanov depýtattarǵa.
О́z kezeginde Esep komıtetiniń tóraǵasy Natalıa Godýnova buǵan deıingi eskertýlerge nazar aýdardy. Onyń pikirinshe, Úkimet bıýdjettiń shyǵys bóliginiń júz paıyzdyq ósimin qamtamasyz etti. Biraq onyń sapasy men tıimdiligi áli de kóptegen máselelerdi týdyrady. Sonymen qatar bıýdjet Parlamentte eki ret naqtylanyp, Úkimette birneshe ret túzetildi.
– Problemalyq máselelerdi atap aıtqanda, sapaly salyqtyq basqarý jáne josparlaý, sonyń ishinde kishi bıznesti qoldaý baǵdarlamalaryn iske asyrý, býhgalterlik esep júrgizý, kvazımemlekettik sektorǵa bólinetin qarajattardyń tıimsizdigi anyqtalyp otyr, – dedi N.Godýnova.
Esep komıteti tóraǵasynyń aıtýynsha, salyqtyq ákimshilendirý sapasyn arttyrý úshin salyqtyq áleýet pen naqty alynǵan salyqtardyń arasyndaǵy aıyrmashylyqty bildiretin «salyqtyq aıyrmashylyq» uǵymymen bıýdjettik zańnamany tolyqtyrý qajet.
Birlesken otyrysta depýtattar talqylaýlarǵa belsene qatysyp, Úkimet múshelerine saýaldaryn berdi.
Al otyrys qorytyndysy boıynsha, Parlament Úkimet pen Esep komıtetiniń kiristeri – 9 691 789 143 myń teńge, shyǵystary – 10 677 506 431 myń teńgeni quraıtyn 2017 jylǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepterin bekitti.
Palatalardyń birlesken otyrysynda sóılegen sózinde Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev depýtattarǵa birlesken jumys úshin alǵysyn bildirdi.
Sondaı-aq palatalardyń birlesken otyrysynda Konstıtýsııalyq Keńes Tóraǵasy Qaırat Mámı «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy konstıtýsııalyq zańdylyqtyń jaı-kúıi» týraly Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń jyl saıynǵy joldaýyn jarııalady.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»