Baıanaýyl taýlarynyń eń bıigi – Aqbet shyńy. Teńiz deńgeıinen eseptegende bıiktigi 1026 metrden asady. Taý batystan shyǵysqa qaraı 17 shaqyrymǵa sozylyp jatyr, eni 7 shaqyrymdaı. Baıanaýyldyqtar ómirinde bir ret bolsa da, qupııasy men qasıeti az emes Aqbettiń shyńyna shyǵyp, aspanǵa qol sozýdy armandaıdy. Týrıster men qonaqtar da shyńnyń ushar basyna órmeleıdi.
– Aqbet jaıly ańyzdy kóp estigen soń ba, Aqbet shyńyna shyǵýdy armandaıtynmyn. Baıanaýylǵa barasyńdar degende tabıǵaty keremet jerdi aralaıtynyma, Aqbetti kóretinime sendim. Shyńǵa shyqtym. Armanym oryndaldy! Taý betkeılerin jartasty, jaqpar tasty, tilimdengen jaltyr tastar quraıdy eken. Baýraıynda Toraıǵyr, Sabyndykól, Jasybaı kólderi jarqyraıdy. Bulaqtary qandaı kóp! Tabıǵaty keremet! – deıdi Hovda memlekettik ýnıversıtetiniń stýdenti baıanólgeılik Aınur Baqytqyzy.
Byltyr «QazaqGeography» geografııalyq qoǵamy uıymdastyrǵan «Han qoryq» festıvali úsh eldiń oqý oryndary arasyndaǵy kelisimge saı ótkizilipti. Bıyl da jalǵasady. О́tken jyly bizdiń elimiz, Reseı jáne Mońǵolııadan kelgen 120 stýdent arheologtar, bıologtar jáne alpınıster dep úsh topqa bólinip, Baıanaýylǵa saparlady. Osy toptyń 90 stýdenti Aqbet shyńyn baǵyndyrýdy tańdaıdy. Shyń basyna shyǵý stýdentterdiń ártúrli fızıkalyq daıyndyqtaryna baılanysty keıde 6 saǵatta, al naǵyz tózimdileri 3 saǵatta-aq jetedi. Sondyqtan sportpen shuǵyldanatyn stýdentterge shyń qol sozym jerde turǵandaı qıynǵa soqqan joq. Stýdentter arasynda Aınur Baqytqyzy da bar.
– Jastar úshin taýǵa shyǵý, shyńdy baǵyndyrý – shydamdylyq pen erik-jigerdi tekserý. Bıikke kóterilgen saıyn ózińdi jeńimpaz sezinesiń, – deıdi ol.
Iá, bıiktigi 1026 metrge jetetin taý shyńyna shyǵý, árıne, erik pen kúsh-jigerdiń jeńisi. Aqbetke baılanysty ańyz da bar: Búrkitbaı qyzy Aqbetti kedeı jigitine bergisi kelmeıdi. Qalyńmalyn tólegen shalǵa qyzyn uzatýǵa kelisedi. Qos ǵashyq qashýǵa nıettenedi. Biraq ákesi bilip qoıyp, jigitti óltiredi, qyzyn úıden shyǵarmaı qoıady. Bir kúni Aqbet súıiktisimen qoshtasýǵa zırat basyna barýǵa suranady. О́zderi kezdesip júrgende aq tańdy qarsy alatyn taýdyń bıik shyńyna shyǵyp, aınalasyna sońǵy ret kóz salady da, quzdan tómen qulaıdy.
Baıanaýyldyń úlken-kishisi bul ańyzdy jatqa biledi. Aqbet esimdi qyzdar da az emes. Baıanaýyldyqtar bul oqıǵa mahabbat jaıly qanshalyqty ańyz bolsa da, qansha ǵasyr ótse de, Aqbet esimin sonshalyqty qadirlep, aıalaıdy. Bul urpaqtan urpaqqa jalǵasyp keledi. Erekshe súıispenshilikpen án-jyr, óleńder arnaıdy. Oblys ortalyǵynda «Aqbettaý» ádebı jýrnaly da jaryqqa shyǵady.
Bıyl da jastar shyń basyna shyqty. Aýdandyq ishki saıasat bóliminen Renat Qýatjanuly, Mereke Tóleýbaev bastaǵan topta djıý-djıtsýdan sport sheberi Ádil Habıbolla, qurylys bóliminen Nursultan Shaıhın, Salyq Suńǵatbekuly, «Baıantaý» gazetiniń tilshisi Elaman Qabdyláshim, ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý bóliminen Qanat Baltabaev, Ǵalymjan Meıramuly, dene- shynyqtyrý pániniń muǵalimderi Jasybaı Qunanbaev, Saǵyntaı Tólegenuly, belsendi Baıan Shaıhın jáne basqa da jastar boldy. Jyljymaıtyn múlik bólimshesiniń mamany Aıkúmis Maǵaz, stýdentter Aınur Muratbek, Mádına Baıdúısen shyń basynan elimizge, Baıanaýylǵa, qazaqqa amandyq, jaqsylyq tiledi. Elimizdiń Kók týy jelbiredi. Quttyqtaý vıdeo-sálemderin joldady.
– Aqbet shyńyna 3 saǵatqa jýyq ýaqytta jettik. Barlyq jastardy, qonaqtardy Aqbettiń shyńyna shyǵýǵa shaqyramyn. Kelińizder. Erekshe áser, kók júzi. Tunyq, saf aýa! Árıne, ártúrli sezimde bolasyń. Kóńiliń asqaqtaıdy. Elegizip, sonaý bir ańyz da jańǵyryp, eles beredi. Kók bıigine kóz tigesiń. Boıyńdaǵy kúsh-qýat, senim, erik-jiger Aqbettiń erik-jigerindeı myqty bolýyn shyń basyna jetkende túsinedi ekensiń! – deıdi Elaman.
Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan»
Pavlodar oblysy, Baıanaýyl aýdany