Tórqalanyń tórt shaharǵa tartýy

Astananyń týǵan kúnine baı­lanysty is-sharalar legin Parıjde qazaqstandyq fotograf Ospan Álıdiń «Qazaqstan yr­ǵaqtary» kórmesi ashty. Ol Astanany serpindi, kóp qyrly já­ne belsendi is-qımyldy qala beı­nesinde kórsete bil­gen. Kór­mege qoıylǵan fotogra­fııa­lardyń arasynda jas asta­nanyń rá­mizderi atanǵan sáý­let qu­rylystary ǵana emes: qush­tar­ly jumysshylar, maqsatqa um­tylǵan jastar, sondaı-aq elorda qurdastarynyń sýretteri bar. Avtor fotografııa óneri arqyly mádenıettiń ál alýandyǵyn já­­ne ulttyq tóltýmalyǵyn, son­­­­daı-aq kúndelikti ómirdiń yr­ǵaq­taryn berýge tyrysqan. O.Álı buryn otandyq foto­óner­diń ózge maıtalmandarymen qatar Carrousel du Louvre gale­reıasynyń «Qazaqstan ke­re­met­teri» ekspozısııasyn­da, son­daı-aq Mılannyń EKS­PO-2015 kór­me­sindegi Qazaq­stan pavılonynda kórme ótkiz­gen bolatyn.

Kórmeden keıin parıjdikter Dına Nurpeıisova atyndaǵy Qazaq ulttyq aspaptar akade­mııa­­lyq orkestri ártisteri qoı­ǵan tamasha gala-konsertti tama­sha­lady. Jazdyń jaı­mashýaq kúninde Parıjdiń bedeldi tarıhı konsert zaldarynyń biri Gavoda Uly dalanyń áýenin estýge 500-den astam qonaq jınal­dy, olardyń arasynda Fran­sııa­nyń saıası, akademııalyq já­ne isker toptary, sondaı-aq Pa­rıj­diń mýnısıpaldyq bılik ókilderi boldy. Dırıjer Arman Júdebaevtyń basqarýyndaǵy orkestr men solısterdiń óneri kópshiliktiń súıispenshiligine bólendi. Qonaqtar asa kórnek­ti qazaq kompozıtorlary Qur­man­ǵazynyń, Dına Nurpeı­iso­vanyń, Yqylas Dúken­uly­nyń, Nurǵısa Tilendıevtiń, Latıf Hamıdıdiń, Evgenıı Brýsılovskııdiń, sondaı-aq belgili batys kompozıtorlary Iogann Shtraýs pen Jorj Bızeniń jáne Iýber Jıronyń shyǵarmalaryn dý qol shapalaqpen qarsy aldy.  Qazaq ulttyq horeo­gra­fııa­lyq akademııasy osyndaı bir gala-konsertti Baký turǵyndary men qonaqtaryna da syılady. Akademııanyń jas talantta­ry eń alǵash Ázerbaıjan mem­lekettik akademııalyq ope­ra jáne balet teatrynda kon­se­rttik baǵdarlamamen shyq­­ty, oǵan otandyq jáne shetel­dik ba­letmeısterlerdiń qoıy­ly­myn­daǵy klassıkalyq balet murasy, qazirgi zamanǵy qazaq jáne neoqazaq horeo­grafııasy kirdi. Gala-kon­serttik qurmetti qonaǵy, Ázer­baı­jan Mádenıet jáne týrı­zm mı­nıstriniń orynba­sary Sevda Mamedalıeva akademııanyń shyǵarmashylyq trý­ppasyn quttyqtap, baýyr­las elderdiń mádenı baılanys­taryn nyǵaıtý men ary qaraı da­mytýda qosymsha serpin bere­tin osy mádenı is-sharanyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

Astananyń mereıtoıyna oraı Ázerbaıjan astanasynyń tur­ǵyndaryna Qazaqstan Pre­zıdenti Keńsesiniń bastyǵy Mah­mut Qasymbekov asa erekshe syılyqty tartý etti. Ol ázer­baıjan tilinde tuńǵysh ret ba­sy­lyp shyqqan «Nursultan Nazarbaev. О́mirbaıan» atty kitapty syılady. Kitaptyń tusaýkeser saltanaty Geı­dar Álıev ortalyǵynda – Ázer­baı­jannyń jetekshi ǵy­lymı já­ne mádenı-bilim berý orta­lyq­tarynyń birinde ótýi­niń sımvoldyq máni bar. Qazaq­stan­nyń Kóshbasshysy týra­ly ómirbaıandyq kitapty jurt­shy­lyq jyly qarsy aldy. Is-sharaǵa qatysýshylardyń ortaq pikiri boıynsha onyń ázerbaıjan tilinde basylýy eki eldiń ara­syn­daǵy rý­ha­nı-mádenı baılanys­tar­dy ny­ǵaıtýǵa laıyqty úles qosa­dy. Tusaýkeser barysy­n­da ki­ris­pe sóz sóılegen, kitap­tyń ázer­baı­jan tilindegi alǵy sózin jaz­ǵan Ázerbaıjan Pre­zı­de­ntiniń kó­mek­shisi Á.Gasanov eńbek­tiń ázerbaıjan tiline aýda­ry­lýy­nyń maqsaty kezinde N.Na­zar­baev pen G.Álıevtiń ty­­ǵyz yn­tymaqtastyǵynyń my­salyn­da jatqanyn, bul izgi úr­disti qazir­gi Ázerbaıjan Prezıdenti Il­ham Álıev jalǵastyryp já­ne nyǵaıtyp kele jatqanyn atap ótti.

Astananyń 20 jyldyǵyna oraı álem elderin ánge bóleýge shyq­qan qazaq dalasynyń áýen­deri Mysyr astanasyna da jet­ti. Eldegi Kaır men Da­manhýr operalyq teatrla­ryn­da E.О́mirzaqov atyn­da­ǵy Qostanaı oblystyq fılar­mo­nııa­synyń «Aqjeleń» fol­klorlyq ansambliniń kon­ser­ti ótti. Qazaqtyń mýzyka óneri­niń uly murasy, alýan túr­li shyǵarmalary jergilikti ju­rt­shylyqty súıispenshilikke bó­ledi. «Aqjeleń» ansambli biz­diń halyqtyń urpaqtan-ur­paq­qa jalǵasyp kele jatqan Qor­qyttyń shyǵarmalaryn, Qur­manǵazy kúılerin, Súgirdiń mu­rasyn joǵary deńgeıde oryndap, qazaq mádenıetin Mysyr eli­ne tanystyrýǵa septigin tı­gizdi. «Aqjeleń» ansambliniń da­ryndy ártisteriniń oryndaýynda kórermender qazaqtyń baı mádenıetimen jaqynyraq tanysýǵa tilektestik bildirdi. Kesh barysynda qazaq ádebı­eti­ne de nazar aýdaryldy. «Kósh­pen­diler» trılogııasyn arab tiline aýdarǵan, professor M.Rıad, sondaı-aq «Mońǵol qyzy» jáne «Aljır» roman­da­rynyń avtory M. Halım sóz alyp, qa­zaq­standyq tarıh pen dástúr tý­r­aly óziniń joǵary pikirin jet­kizdi.

Talǵampaz aýstrııalyqtardy tań qaldyrýǵa arnaıy Qazaq ult­tyq óner ýnıversıteti «Dala Saryn­dary» atty folklorlyq ansam­bli bardy. Qazaq mýzy­ka­synyń teńdesi joq keshi uıym­da­s­tyryldy. Kesh Tómengi Aýstrııa jerinde, Aýstrııa fede­raldy elinde óziniń mádenı dástúrlerimen kópshilikke tanymal Vılgelmsbýrg qalasynda ótti. Ansambldiń repertýary halyq ánderiniń, kúıleriniń, áýen­deriniń óńdeýlerimen já­ne beıimdeýlerimen tolyq­qan. Ujymnyń ózindik shyǵar­ma­shylyq qoltańbasynan ha­lyq­­tyq dástúrli mýzykany klas­sıkamen jáne zamanaýı shy­ǵarmalarmen sheber únde­sý­in úılestirgenin baıqaýǵa bo­lady. Is-shara aýstrııalyq má­denı «Kulturscene 3150» bir­les­tiginiń, sondaı-aq belgili aýs­­trııalyq jýrnalıst jáne qo­­ǵam qaıratkeri, professor Va­ltraýd Shtaınbıoktiń qol­daý­ymen ótti. Kesh qonaq­ta­ry qa­zaqstandyq talantty ujym­nyń óner kórsetýin óte jyly qa­byldady.

Astananyń 20 jyldyq mereıtoı qarsańynda elimizdiń mádenı-rýhanı baılyǵyn álem­ge tanystyrý sharalary munymen toqtamaq emes. 

Venera TÚGELBAI,  «Egemen Qazaqstan»