Tótenshe oqıǵalarda kinásiz adamdar japa shegedi

Jańaózendegi qaıǵyly oqıǵa eshkimdi beıjaı qaldyrmady. Tó­tenshe oqıǵalarda árkezde de kinásiz adamdar japa shegetini belgili. Mem­leket basshysy tipti Qaýip­siz­dik Keńesi otyrysyn da ótkizdi. Atalǵan máselege oraı keshe bir­qa­tar buqaralyq aqparat qurald­a­ry­na Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saıası máse­le­ler jónindegi keńes­shisi Ermuhamet Ertisbaev túsinik berdi. Atalǵan keleńsiz jaǵdaıdyń týra 16 jeltoqsanda – Táýelsizdik kú­ni oryn alýy el turǵyndaryn qyn­jyltqany aıtpasa da túsinikti.  Men buny ádeıi uıymdastyrylǵan aksııa dep oılamaımyn. Áıtse de ondaı aqparat ta bolǵan. Biraq kez kelgen eńbek daýlaryn, áleýmettik qaqty­ǵystardy bandıttik element­terden bólip qarastyrý kerek, dedi E.Ertisbaev. Eger de adam ózge bir adamnyń janyn qııatyn bolsa, onda ol qyl­mysker bolyp shyǵa keledi. Muny barlyǵy da naqty túsinýi tıis. Ol osy rette Jańaózendegi oqı­ǵany barlyq Qazaqstan azamattary, kóp ultty Qazaqstan halqy kiná­lap, Memleket basshysymen birge japa shekkenderdiń otbasyna qaı­ǵyryp kóńil aıtady degen nyq senimin de ortaǵa sala ketti. Onyń aıtýynsha, Prezıdent osy qıyn ýaqytta japa shekkenderdiń otba­syna barynsha materıaldyq kómek kórsetýdi jeke óziniń baqylaýyna alǵan. Oryn alǵan qaıǵyly oqıǵanyń sebebine toqtalǵan Prezıdent ke­ńesshisi onyń álemdik resessııa – qar­jy daǵdarysynan týyndaýy múm­­kin ekendigimen de bólise ketti. О́ıtkeni, sońǵy eki-úsh jylda tipti damyǵan elderdiń ózinde jaǵdaı shıelenise túsken. Ústimizdegi jyl­­dyń tamyzynda Londonda osyndaı jaǵdaı bolǵan-dy. Onda da adam óldi. Ashyqtan-ashyq tonaýshylyq, buzaqylyq, avtokólikter men ǵıma­rattardy órteý aksııalaryna London turǵyndary qatysty. Sol sııaq­ty mundaı oqıǵa Grekııada da jalǵasyn tapty. «Deı turǵanmen, qarjylyq daǵdarystyń áleýmettik qaqtyǵystardy shıelenistirip jibergeni sonsha, Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy keńistigindegi tur­aq­­tylyq araly sanalatyn Qazaq­stan Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyn merekeleý kezinde mundaı jáıtten aı­nalyp óte almady», dedi Prezı­denttiń saıası máseleler jónindegi keńesshisi osy oraıda. Qazir Ishki ister mınıstrliginiń basshylyǵymen jedel-tergeý toby qurylyp, Bas prokýrormen birge oryn alǵan oqı­ǵanyń saldaryn muqııat, obektıvti jáne transparentti túrde tergeý jumystary bastalyp ketken. Osy máselege qatysty sózinde E.Ertisbaev Memleket basshysy táýelsiz sarapshylardyń bolýy múmkindigin aıtqandyǵyn da tilge tıek ete ketti. «Bul bizdi ashyq tergeý júr­giz­bedi dep aıyptamaý úshin óte ma­ńyzdy, kerisinshe, biz oǵan múdde­li­miz. Qaıta qylmysty áreket­ter­diń aty atalyp, tergeýdiń obek­tıvti bo­­­­lýyna biz múddelilik ta­nyta­myz», dedi ol sózin sabaqtaı túsip. Mun­daı barynsha obektıvti tergeý ne úshin qajet? Onyń sebebin El­ba­sy keńesshisi atalǵan jáıtter qaı­ta­lan­baýy úshin kerektigimen tú­sin­dirdi. Sondaı-aq oqı­ǵa oryn alǵan jerge arnaıy qu­rylǵan úkimettik komıssııa bara­tyn bo­lady. Atalǵan komıssııa jaǵ­daıdyń mán-jaıyn, oryn alý sebepterin jan-jaqty ári tolyq zertteıtin bolady. «Eshqashanda birneshe aılarǵa sozylǵan eńbek daýlaryn beıbit tur­ǵyndar men quqyq qorǵaý or­gan­daryna qol kótergen bandıttik ele­mentterdiń qataryna qoıýǵa bol­maıdy», dep sózin túıindegen E.Ertisbaev Memleket basshysynyń bar­sha halyqty táýelsizdik jylda­ryn­da qol jetken turaqty damýǵa, ál-aýqatty arttyrýǵa, beıbitshilik pen tynyshtyqty saqtaýǵa, eń asyl qundylyqtardy saqtaýǵa sha­qyryp otyrǵandyǵyn da jetkizdi. Men biz osy baǵyttan taımaı­ty­nymyzǵa nyq senimdimin, dedi Prezıdent ke­ńesshisi. Osy sátte, elimiz Táýel­siz­diginiń 20 jyldyǵy kúnin­de barlyq qazaqstandyqtardyń bul máseleni óziniń jeke baqylaýynda ustap otyrǵan Prezıdent, Ult kósh­bas­shysy aınala­s­yna jumyla túsý qajettigin jete sezinedi, dep atap kórsetti keńesshi. Qa­zir Jańa­ózen­degi jaǵdaıdy turaq­tan­dyrý jó­ninde sharalar qabyl­danyp otyr. Memleket basshy­sy­nyń Jarlyǵy­men aldaǵy jylǵy qańtardyń 5-ine deıin ýaqytsha tó­ten­she jaǵdaı ja­rııalandy. Ertis­ba­evtyń paıymyn­sha, bul shara ózin aqtaýy tıis. Eger qolynda qarýy bar adamdar ony beıbit turǵyndar men quqyq qorǵaý organdarynyń qyz­metkerlerine qar­sy qoldansa, onda mundaı sha­rany engizý halyq­ara­lyq quqyqtyq normaǵa saı keledi. Álemniń kez kelgen elinde osyn­daı oqıǵalar oryn alǵan kezde memleket ba­syn­daǵy adam atalǵan shara­lar­dy jú­zege asyrýǵa tolyq quqyly. Sóziniń sońynda E.Ertisbaev keıbir túsinigi taıaz adamdardyń ma­ǵy­nasyz qylmystyq áreketteriniń nátıjesinde qaza tapqandardyń ot­ba­syna jeke óz atynan kóńil aıtty. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».