Búginde otandyq medısına ozyq tájirıbelerge súıenip, ońtaıly isterimen oń nátıjelerge qol jetkizip keledi. Halyqaralyq tájirıbeler negizinde aýrýdy erte dıagnostıkalaý jáne medısınalyq tehnologııalardy damytý isinde ilkimdi ilgerileýshilik bar.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bıylǵy Joldaýynda «Medısınada aýrýlardy dıagnostıkalaý men emdeýdiń tıimdiligin aıtarlyqtaı arttyratyn genetıkalyq taldaý men jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizýge kirisýimiz kerek» degen bolatyn. Joldaý júktegen mindetterge baılanysty Prezıdent Is basqarmasy medısınalyq ortalyǵynyń aýrýhanasy birqatar jańa jobany júzege asyrýda.Osy oraıda atalǵan ortalyqta jýyrda robot-hırýrgtyń kómegimen júrekke ota jasalmaq. Prezıdent klınıkasynda robottandyrylǵan tehnologııalardyń referenstik ortalyǵyn qurý boıynsha qarqyndy jumystar júrgizilip jatqandyǵyn da aıta ketken joq.
Árıne, robot-hırýrg dárigerdi almastyra almaıdy. Degenmen dárigerge naqty ári tıimdi áreket etýge kómektesedi. Medısına tilinde mundaı otany laparoskopııa dep te ataıdy. Iаǵnı adam denesindegi kishkentaı sańylaý arqyly onyń ish qurylysyna ota jasaıdy. Otandyq medısınada robottandyrylǵan hırýrgııany gınekologııada, ýrologııada, asqazan jáne toq ishekke ota jasaýda qoldanbaq.
Prezıdent Is basqarmasy medısınalyq ortalyǵy aýrýhanasy dırektorynyń hırýrgııa boıynsha orynbasary Serik Meńdiqulovtyń aıtýynsha, mundaı ota kezinde jaraqattaný deńgeıi tómen bolady, sáıkesinshe emdelýshi tez saýyǵady. «Ota kezinde hırýrg tek robot júzege asyratyn is-áreketterdi basqarady jáne onyń óz artyqshylyqtary bar. Aldymen adammen salystyrǵanda robot sharshamaıdy jáne uzaq ýaqytqa sozylatyn otany dálme-dál aıqyn túrde júrgizedi. Sonymen qatar onyń quraldary ota jasalǵan oryndy sapaly etip tige alady. Budan bólek, robot ota jasalatyn tusty anyq kórsetip beredi. Bul hırýrgııalyq qatelikterdiń azaıýyna yqpal etedi», deıdi S.Meńdiqulov.
Aýrýhanada ota jasalyp qana qoımaı, sonymen qatar hırýrgtardy atalǵan tehnologııamen jumys isteýge oqytý jumystary júrgiziledi. Sol sebepti ortalyq referenstik degen ataýǵa ıe bolyp otyr. Klınıka mamandary sheteldik mamandar úshin de sheberlik synyptaryn ótkizýdi josparlap otyrǵandyǵyn aıtady.
Álemde alǵashqylardyń biri bolyp robottandyrylǵan qurylǵynyń kómegimen ota jasaýdy bastaǵan belgili amerıkandyq hırýrg Davıd Samadı. Qazirgi tańda amerıkandyq hırýrgtiń sátti ótkergen otasynyń sany jeti myńnan asyp jyǵylady. Taıaýda bedeldi dáriger Prezıdent Is basqarmasy medısınalyq ortalyǵynyń dárigerlerine aqyl-keńesin aıtyp, áriptesterine jańa tehnologııanyń qyr-syryn úıretý maqsatynda elordamyzǵa at basyn tiredi. Dáriger Davıd Samadımen kezdesýde kez kelgen tehnologııany engizý mamandardy daıyndaýdan bastaý alatyndyǵy sóz boldy.
«Bıyl kúzde klınıkamyzdaǵy dárigerlerdiń alǵashqy toby Eýropaǵa is-tájirıbeden ótýge barady. Onda mamandar robot-hırýrgpen jumys isteý kýrsynan ótedi. Biz aýrýhanamyzǵa engiziletin jańa tehnologııanyń mamandarymyzdyń kásibı biliktilikterin arttyryp, naýqastardy tekserý, emdeý jáne saýyqtyrý jumystaryn jeńildetedi dep oılaımyz. Robottandyrylǵan tehnologııalardyń referenstik ortalyǵy halyqaralyq deńgeıde jumys isteıtin bolady», deıdi Prezıdent is basqarmasy medısınalyq ortalyǵy aýrýhanasynyń dırektory Ámir Ahetov.
Resmı derekterge súıensek, búginde elimizde 36 myńǵa jýyq qazaqstandyq obyr dertimen aýyrady jáne shamamen 15 myń adam qaıtys bolady. Davıd Samadıdiń aıtýynsha, eń bastysy – medısınada robottardyń paıda bolýy, ásirese obyr dertin emdeý úshin jasalatyn otanyń sapasyn arttyrǵan.
«Ota dál, naqty jasalatyndyqtan, naýqastarda qosymsha hımııalyq terapııa alý jáne basqa da zertteýlerden ótý qajettiligi týyndamaıdy. Biz atqaratyn mańyzdy jumystar áli alda. Sondyqtan da aýrýhana dárigerleriniń robotpen jumys isteý biliktiligin arttyrý maqsatynda osynda kelip otyrmyz. Bul aýrýhananyń jetken jetistikteri az emes. Biz de sizdermen áriptestik ornatýǵa árqashan daıynbyz» deıdi D.Samadı.
Aıta keteıik, robot-hırýrgtyń qatysýymen jasalatyn alǵashqy ota osy jylǵa josparlanyp otyr.
Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»