Alash arystary bilim alǵan Semeıdegi oqý ornyna 115 jyl toldy

Semınarııa 1920 jyly ha­lyqqa bilim berý ınstıtýty bolyp ózgerdi. 1922 jyly osy oqý ornynyń negizinde eki pedtehnıkým (qazaq, orys) ashyldy. Al 1937 jyly pedtehnıkým bazasynda derbes eki pedýchılıshe quryldy. 1953 jyly eki pedýchılıshe biriktirilip, «K.D.Ýshınskıı atyndaǵy peda­go­gıkalyq ýchılıshe» atandy. 1957 jyly oqý orny jabylyp, 1963 jyly jumysyn qaı­ta jalǵastyrdy. 1967 jyly oqý ornyna Muhtar Áýezov esi­mi berildi. Semeıdiń Muhtar Áýezov atyndaǵy pedagogıkalyq ýchılıshesi bilikti kadrlar daıar­laýǵa qosqan úlesi úshin Qazaq KSR-niń aǵartý isi qyz­met­kerleri kásipodaǵynyń aýys­paly Qyzyl Týymen úsh ret marapattaldy. 1992 jyly 22 mamyrda pedýchılıshe kolledj bolyp qaıta quryldy.   

Pedagogıkalyq kolledjdiń tarıhy N.Quljanov, N.Qul­janova, I.Tarabaev, Alash qaı­rat­kerleri H.Ǵabbasov, Á.Er­me­kov, Q. Nurmuhameduly, A.Dúı­­sebaev, B.Sársenov, A.Bar­­lybaev, T.Jarqynbaev, I.Álim­bekov, Q.Muzdybaev, M.Tur­ǵanbaev, S.Mustafın, M.Mal­­dybaev syndy kórnekti qoǵam qaı­ratkerleri men aǵartý­shy-pedagogterdiń, sondaı-aq el ǵylymynyń damýyna qomaq­ty úles qosqan oqý orny túlek­teriniń esimderimen tyǵyz baılanysty. Olardyń bir parasy – Qazaq KSR ǴA akademıgi, fı­lologııa ǵylymdarynyń dok­tory, professor, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaı­ratkeri M.O.Áýezov, Qazaq KSR ǴA-ny uıymdastyrýshy já­ne onyń tuńǵysh prezıdenti, Qa­zaq KSR ǴA akademıgi, Keńes Oda­ǵynyń jáne Qazaqstannyń me­tallogenııa mektebiniń negizin qa­laýshy, qazaqtan shyqqan tuń­ǵysh akademık Q. Sátbaev, t.b.

Sondaı-aq ádebıettanýshy, ónertanýshy, shyǵystanýshy, Ulttyq arheologııa mektebiniń negizin qalaýshy, fılologııa ǵylymynyń doktory, Qazaqstan ǴA akademıgi, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri Á. Marǵulan, abaıtanýshy ǵalym M.Bójeev, Abaıdyń shóberesi, ǵalym-zertteýshi B.Aqyl­baev, Keńes Odaǵynyń Batyrlary I.Aıtyqov, V.Býntovskıh, V.Shý­­lıatıkov, Sosıalıstik Eń­bek erleri J.Shaıjúnisov, M.No­sova, D.Parıı, qoǵam qaı­rat­­kerleri J.Aımaýytov, T.Jo­martbaev, T.Qasenov, jazý­shy Á.Nurshaıyqov, tuńǵysh qazaq generaly, Qazaq KSR-y Ishki ister mınıstri Sh.Qabylbaev, Qazaq KSR-y bilim mınıstriniń, KSRO ǴA-nyń tuńǵysh múshe-til­shisi A.Sembaev, bilim berý isiniń kórnekti uıymdastyrýshysy K.Dáýkeev, qazaq til biliminiń mamany, pedagog, fılologııa ǵy­­lymdarynyń kandıdaty, dıa­lektolog, qazaq dıalek­tologııasy ǵylymynyń negi­zin salýshylardyń biri J.Dosqa­raev, Búkilálemdik áıel­der kon­gresiniń múshesi, qoǵam qaı­ratkeri F.Halıtova sııaqty elimiz­ge belgili tulǵalar bar.

115 jyldyq tarıhy bar kol­­ledjde oqý-tárbıe úrdisin ınno­vasııalyq turǵyda uıym­dastyrý, orta kásiptik pedago­gıkalyq bilim berýdi halyq­aralyq standart talaptaryna sáı­­kestendirý júıeli jolǵa qoıylǵan.

Pedagogıkalyq kolledj ujy­­mynyń barsha qajyr-qaı­raty elimizdegi bilim berý men ǵylymdy damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama mazmunyndaǵy syndarly saıasaty men tyń basta­malarynyń barynsha sapaly júzege asýyna baǵyttalǵan. Ja­ńartylǵan bilim berý talabyna saı kásibı quzyrly maman daıyn­daýdy negizgi mindeti dep eseptegen ujym udaıy progressıvti damý qaǵıdalaryn berik ustanyp keledi. Soǵan oraı keshendi monıtorıng jumystaryn júrgizýdi, bilim berýdegi jańashyl úde­rister múmkindigin paıdalana bi­lýdi kún tártibinen túsirgen emes.

Álemdik bilim berý keńistigine ený jaǵdaıyndaǵy otandyq bilim berý júıesiniń basym baǵyt­taryn oıdaǵydaı júzege asyrýda oqytýshylar kásibı sheberligin, oqý-ádistemelik tájirıbelerin udaıy jetildirip otyrady. Kolledjde 108 oqytýshy qyzmet atqarady, onyń ishinde 1 fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, 46 joǵarǵy sanatty (43%) ustaz bar. 2014-2018 jyldar ara­lyǵynda pedagogıkalyq quramnyń sapalyq dınamıkasy ósti. Magıstrler úlesi 2014 jyly 10,37 % qurasa, 2018 jyly  40%-ke jetti. Qazirgi tańda onlaın oqý arqyly 17 oqytýshy arnaıy magıstratýra kafedralarynda biliktiligin kóterýde.

Kolledj oqytýshylarynyń kásibı sapa kórsetkishi retinde dástúrli «Beıbitshilik álemi» halyq­aralyq uıymynyń muǵa­limder baıqaýyna, respýb­lı­ka­lyq «Úzdik oqý orny», «Úz­­dik pedagog», «Eń úzdik maman», Oqytý jáne damytý orta­ly­ǵy uıymdastyratyn «Pro­fes­sıonaly», oblystyq «Jyl muǵalimi», «Úzdik synyp jetek­shisi», «Úzdik elektrondy baǵ­darlama» baıqaýlaryna qaty­syp, júldeli oryndardy ıele­nýin aıryqsha ataýǵa bolady. 

Qazir Bilim jáne ǵylym mı­nıstriniń qoldaýymen bilikti mamandardy shet memleketterge issaparlarǵa jiberip, olar­dyń halyqaralyq jobalarmen tanysýyna múmkindikter qarastyrylýda. Memlekettik qarjylandyrý esebinen kolledj oqytýshylary A.Aralova, G.Nurkenova Reseıdiń Máskeý pedagogıkalyq memlekettik ýnıversıtetinde, aǵylshyn tili pániniń oqytýshysy A.Dıý­sebae­va Fınlıandııanyń HAMK ýnıversıtetinde biliktiligin kóterip, pedagogıkalyq tájirı­be jınaqtap qaıtty.

Qoǵamnyń jáne ekonomı­kanyń ındýstrııalyq-ınno­vasııalyq damý suranystaryna sáıkes, TjKBB júıesin jańǵyrtý sheńberinde tulǵanyń zııatkerlik múmkindikterin, kóshbasshylyq qasıetterin, daryndylyǵyn ári kásibı quzyrettiligin damytýdy qamtamasyz etetin ýájdemelik keńistik qalyptasty. Sapaly adamı kapıtal qalyptastyrý aıasynda kolledj oqytýshylary smart-tehnıkalardy qoldana otyryp, stýdentterdiń mádenıet­aralyq kommýnıkatıvti quzy­­rettiligin qalyptastyrý baǵy­tynda ońtaıly jumystar at­qarady. «Negizgi orta bilim berý» mamandyǵynyń «Shetel tili muǵalimi» biliktiligi boıynsha oqıtyn III-kýrs stýdenti A.Shalqarqyzy Ankara qa­la­synda «Just English» kýrsynda bili­min jetildirse, granttyq negizde Kıpr halyqaralyq ýnıver­sıtetinde bilim alyp jat­qan IV kýrs stýdentteri A.Nur­tóleý, A.Oryn­bekova men III-kýrs stýdenti J.Kasenova «Beı­bit­shilik álemi» (World of Peace) Ha­lyqaralyq birlestiginiń uıym­dastyrýymen 2017 jy­ly ótken «DÝBAI-2017» Halyqaralyq dostyq forýmy, óner festıvali men ǵylymı konferensııaǵa qatysyp, ǵylymı joba qorǵaý­dan I oryn ıelendi.

Mádenıetaralyq kommýnıka­sııaǵa qabiletti mamandardy daıyndaý – kolledjdegi oqý-tár­bıe úderisiniń bas­ty baǵy­­ty. Memlekettiń úsh tu­ǵyrly til saıasaty aıasynda oqý ornyna 2013 jyldan bas­tap «Mektepke deıingi tárbıe jáne oqytý» mamandyǵynda kóptildi bilim berý júıesin júzege asyratyn qanatqaqty jo­ba engizildi. Stýdentterdiń kom­mýnıkatıvtik daǵdylaryn, isker­ligi men kreatıvtiligin damytý maqsatynda 2010 jyly qurylǵan «Conversational club» úıirmesi qaladaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebimen yntymaq­t­astyq týraly memorandým negizinde shetel eriktilerimen «Er­kin suhbat» alańyn quryp, polı­mádenıetti kásibı tulǵa qalyptastyrýda.

Shyǵarmashylyqqa be­ıim, talantty, úzdik bilim alý­shylarǵa halyqaralyq kásibı she­berlik konkýrstaryna, olım­pıadalarǵa, sport jarystaryna qatysý barysynda oqý orny árqashan qoldaý kórsetedi. Bilim alýshylar Barnaýl pedagogıkalyq kolledjinde ótken halyqaralyq «Moıa býdýshaıa professııa – ýchıtel!» baıqaýy men tarıhı-ólketaný «Nash Altaı – ot ıstokov k sovremennostı» konferensııasyna, halyqaralyq seriktester qatysýymen Semeıde ótken respýblıkalyq «Muǵalim – mártebeli mamandyq» jáne respýblıkalyq «Úzdik ınno­vasııalyq sabaq» kásiptik baı­qaýlaryna qatysyp, júldeli oryndardy ıelendi.

Kolledj stýdentteri túrli sport saıystaryna qatysyp, elimizdiń týyn bıik tuǵyrǵa kóterýge árdaıym atsalysyp keledi. Máselen, semserlesýden sport sheberi K.Týsýpbekova, kara­tedan sport sheberi M.Dúı­senǵazın, taekvondodan elimiz­diń úsh dúrkin jeńimpazy, Qyr­ǵyzstan Respýblıkasynyń eki dúrkin jeńimpazy, qara belbeý ıegeri N.Ábdrahym, sambodan el chempıony N.Jumaı, kıokýshınkaı karatedan ha­lyqaralyq týrnırdiń eki dúrkin jeńimpazy, qońyr belbeý ıegeri M.Qumarova, shańǵydan el jeńimpazy E.Qa­ıyńbaı, taekvandodan sport sheberi, Azııa chempıonatynyń kúmis júldegeri, el jeńimpazy T.Serikhanov, fýtboldan «Al­taı» qurama­synyń múshesi, ob­lys­­tyq, res­pýblıkalyq, ha­lyq­­aralyq j­a­rystardyń júl­degeri Ǵ.Su­ltanov jáne A.Aman­jol, Q.Saın syndy sań­laq­tar kolledj mereıin asqaq­tatýda.

Salamatty ómir saltyn qalyptastyrý barysynda stý­dentterdiń el Úkimeti men BUU júıesi agenttikteri arasyndaǵy birlesken baǵdarlamaǵa sáı­kes ashylǵan (UNFPA) Y-PEER («Jas qurdastar») re­sýrs or­talyǵy jáne sport, gım­nas­tıka, jattyǵý zaldary, «Spar­tak» stadıony men «Del­fın» basseıni, «Tıssa» shań­ǵy bazasy, sport seksııalary turaqty qyzmet atqarady. Y-PEER (Jas qurdastar) qala kó­lemin­de kolledj stýdentterine re­prodýktıvti densaýlyqty qorǵaý máseleleri boıynsha keńes berip, ortalyq eriktilerin daıar­laýdy júzege asyrýda. Maralsaı res­pýblıkalyq jazǵy lage­rimen ózara seriktestik te ká­sibı bilim be­rýge áserin tı­gizip, sapaly bi­lim mazmunyn tolyq­tyryp otyr.

Kolledj qabyrǵasynda sapaly maman daıarlaý úshin qajetti materıaldyq-tehnıkalyq tutas baza qurylyp, kabınetter, zerthanalar, sheberhanalar talapqa saı jasaqtalǵan. Kolledj kitap­hanasyndaǵy 51 404 dana kitap qory qazaqstandyq avto­mattandyrylǵan ortaq aqparat baǵdarlamasyna (KABIS) engizilgen. Kolledj­degi 33 oqý kabınetine mekemeniń aıtýly túlekteri men oqytýshylarynyń esimderi berilgen. Stýdenttiń aqparattyq mádenıeti men kompıýterlik saýattylyǵyn damytyp, sıfrly bilim berý resýrstaryn daıyndaý sııaqty san salaly mindetterdi oryndaý maqsatynda, elimizdiń qoǵam qaıratkerleri men ultjandy kásipker-mesenattarynyń qar­jylandyrýymen Wi-Fi núktesi arqyly ınternet jelisine qosylǵan M.O. Áýezov atyndaǵy elektrondy aqparattyq zal, 9 ataýly kabınet jáne 30 oryndyq ınternet zal ashyldy. Budan basqa mýltımedııalyq-lıngafondyq aýdıtorııalar jáne zamanaýı aýdıo-vıdeo quraldarymen jabdyqtalǵan ınteraktıv taqtaly dárishanalar stýdentterdiń suranysyn qana­ǵattandyryp otyr.

Kásibı-fýnksıonaldyq eń­bek naryǵynda básekege qabi­letti, suranysqa ıe, kásibı ále­ýeti berik mamandar daıarlaý úshin «Halyqaralyq ekologııa jáne ınjenerlik ǵylym akademııasy» JShS, elimizdiń TjKBB júıesindegi irgeli oqý oryndarymen kelisimshart jáne yntymaqtastyq týraly memorandým aıasynda ha­lyqaralyq deńgeıge deıingi ǵylymı-teorııalyq, ǵylymı-tájirıbelik konferensııalar, kásiptik baıqaýlar men olımpıadalar, ǵylymı konsýltasııalar, ınnovasııalyq jobalardy birlesip óńdeý men ótkizý baǵytyndaǵy jumystar da turaqty túrde júrgizilip keledi.

Oqý ornynyń halyqaralyq bilim salasyndaǵy yntymaq­tastyqty damytý baǵytyndaǵy jumysy ýaqyt talabyna saı atqarylýda. 

2013 jyly Reseı Bilim akademııasynyń teorııa jáne pedagogıka tarıhy ınstıtýty jáne Qazaqstan pedagogıkalyq ǵylymdar akademııasymen úsh jaqty kelisimshart, Túrkııanyń DOGÝ Akdenız ýnıversıtetimen jáne 2017 jyly Reseıdiń Altaı ólkesindegi Barnaýl, Rýbsovsk, Slavgorod, Bıısk, Kamensk pedagogıkalyq kolledjderimen yntymaqtastyq týraly ortaq memorandým jasalyp, ózara áriptestik-seriktestik baılanys­tar myǵym ornyqty. 

Jeke tulǵa tárbıesin izgi­lendirý – búgingi zamannyń bas­ty talaby. Kolledj ujymy stýdentterdiń bilim sapasyna aıryqsha mán bere otyryp, olardyń ınnovasııalyq oılaý qabiletin damytýǵa erekshe kóńil bóledi. Elbasy N.Nazarbaevtyń bıylǵy Joldaýyndaǵy adamı kapıtal sapasyn jaqsartýǵa baılanysty bilim berý isindegi ózgeristerdi meńgerýge beıim kadrlardy daıyndaýǵa da kolledj ujymy úles qosýda. Oqý ornynyń basty maqsaty – kásibı bilim berý júıesin ozyq metodologııamen udaıy júıelep otyrý, bilim berýdegi jetilgen daǵdylar túrin meńgergen bilikti mamandardy daıarlaý.

Shaǵangúl JANAEVA,

M.Áýezov atyndaǵy pedagogıkalyq kolledjdiń dırektory, 

Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri

SEMEI