Amerıkalyqtar asa qurmet tutatyn prezıdenttiń biri Avraam Lınkolnniń bir kezde: «Demokratııa – halyqqa arnaý arqyly halyqty basqarý» degeni qanatty sózge aınaldy.
Osy bir belgili támsildiń óńin sál aınaldyryp, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty joldaýy shyn máninde halyqqa joldanǵan halyq týraly jáne halyqqa arnalǵan baǵdarlama ekendigimen qundy der edim.
Elbasynyń úndeýi – 2050 jylǵa deıingi Strategııanyń, Ult josparynyń, eldiń Úshinshi jańǵyrýynyń jalǵasyndaı júıeli de naqty qujat. Onyń mazmuny halyqtyń kókeıindegi ózekti jaıttarǵa klassıkalyq «keri baılanys» formatynda berilgen syndarly ári tolymdy jaýap bolyp sanalady.
Búkil qujattyń ón boıynda symdaı tartylyp, úılesimdi túrde baılanystyryp jatqan basty basymdyq – qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn ósirý.
Keń saıası-ekonomıkalyq aınalymǵa tuńǵysh ret «qolma-qol aqshasyz ekonomıka» uǵymyn engize otyryp, Memleket basshysy halyqtyń ál-aýqatynyń basty faktory retinde jalaqyny ósirýge basa nazar aýdarady. Ol úshin 1,3 mln. adamnyń eńbekaqysynyń eń tómengi mólsherin 1,5 ese – 28-den 42 myń teńgege deıin arttyrýdy tapsyrdy.
Sondaı-aq halyqtyń kókeıtesti máselesine aınalǵan taǵy bir túıtkildi nazardan tys qaldyrmaǵan. Áńgime turǵynúı-kommýnaldyq sharýashylyǵyndaǵy jaǵdaıdy retteý jóninde. Bul tusta da Prezıdent utymdy oılaıtyn naǵyz naryqshy keıpinde kórine bildi. Ol eshqashan da bos sózge úıir bolyp, saıasattaǵy ártúrli aıǵaıshylardyń aıtaǵyna ergen emes. «Aldymen – ekonomıka, sodan keıin ǵana – saıasat» degen áıgili ustanymy bul qujatta da aıqyn ańdalady. Sondyqtan qazirgi ekonomıkanyń kúretamyry bolyp sanalatyn shaǵyn jáne orta bızneske qoldaý kórsete otyryp, tabysty bolǵan «Bıznestiń jol kartasy – 2020» baǵdarlamasyn jalǵastyrýdy tapsyrdy.
Bizdiń saıası-ekonomıkalyq turǵydaǵy tildik qorymyzǵa Prezıdent qosqan taǵy bir uǵym – «qarapaıym nárseler ekonomıkasy». Talaı otbasy otandyq ekonomıkanyń kópshilik tutynatyn taýarlarmen halyqtyń qarapaıym suranysyn da óteýge qabiletsizdigi týraly dastarhan basynda únemi talqylap jatatyny eshkimge jasyryn emes. Qazirgi kezde bizdiń az mázirimizde shekaranyń syrtynan kelgen azyq-túlik kóp, jurttyń birazy tipti tek sheteldik kıim kıedi deýge bolady. Endi ishki naryqty otandyq taýarmen toltyrý jóninde tapsyrma berilip otyr. Ol úshin aldaǵy 3 jyl boıy qosymsha taǵy 500 mlrd. teńge bólinetin bolady.
Aýyl sharýashylyǵy – bizdiń ekonomıkamyzdyń dástúrli dińgeginiń biri. Memleket basshysy taıaýdaǵy 3 jylda jylyna 100 mlrd. teńgeden kem emes qarajat bólip, ony jappaı zamanaýı agrotehnologııa ákelip engizýge jumsaýdy tapsyrdy.
Aýylǵa qatysty, sondaı-aq ekonomıkanyń basqa da salalaryn qamtıtyn bul qadamdar jan-jaqty taldaýǵa, istiń mán-jaıyn tereń uǵynýǵa, aldyn ala strategııalyq baıyptaýǵa negizdelgen jáne árdaıym bir-birimen bekem baılanysyp, sabaqtasyp jatyr. Aıtyńyzshy, Prezıdentimiz sııaqty búkil Qazaqstandy uzynynan kóldeneńine deıin túgel aralap shyqqan adam elde kóp dep oılaısyz ba?!
Aıryqsha aıta ketkim keletini, Memleket basshysy «bolashaqtyń ekonomıkasyn» damytý konteksinde elimizdegi joǵary bilim berýdiń kósh bastaýshysy – Nazarbaev Ýnıversıtetine Úkimetpen birge balamaly energetıka, jasandy ıntellekt, blokcheın jáne t.b. jónindegi arnaýly jobalar týraly ázirleý, ózge de baǵyttar boıynsha, sirá, alǵash ret tapsyrma berip otyr-aý. Bul jahandyq úrdister aıasynda damyp jatqan ǵylym men praktıkanyń berik sıntezine negizdelgen bizdiń ekonomıkamyzdyń zamanaýı sıpatyn taǵy da aıqyn kórsetedi.
Joldaýdyń mıssııasy basty baılyǵymyz – adamdy damytýǵa kelip saıady. Onyń tárbıesi, bilimi, qalyptasýy – negizinen muǵalimderdiń ıyǵyndaǵy júk. Pedagog tulǵasy qol jetpesteı bıik kórinip, barsha qurmet tutqan kezder Qazaqstan qoǵamynyń esinde. Prezıdenttiń taǵy bir tapsyrmasy «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldaý – halyqtyń muń-muqtajyn tap basyp bilý, ábden taptaýryn bolǵan taqyrypqa berilgen aıqyn jaýap. Bul mindet – elimizde júrip jatqan «Rýhanı jańǵyrý» úderisteriniń mańyzdy qyrynyń biri.
Joldaýda joǵary bilim berýge (Nazarbaev Ýnıversıtetiniń úlgisimen óńirlik jańa joǵary oqý oryndaryn ashý), densaýlyq saqtaýǵa (Taýarlar men kórsetiletin qyzmet sapasyn jáne qaýipsizdigin baqylaý komıtetin qurý), ómir súrýge jaıly orta qalyptastyrýǵa («7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha bastapqy jarnany ishinara sýbsıdııalaý), qaýipsizdikke («Ishki ister organdaryn jańǵyrtý jónindegi «Jol kartasyn jasaý») jáne t.b. salalarǵa qatysty ózge de da mańyzdy sheshimder bar.
Alaıda, men tómendegideı negizgi birer jaıtqa ǵana toqtalyp ótkim keledi:
Birinshi. Quqyq ústemdigi. Prezıdent muny reformalardyń tabysty bolýynyń basty faktory retinde atady.
Ekinshi. Reformalardy júzege asyrýdaǵy memlekettik apparattyń mańyzdy róli. Memqyzmetshiler úshin eń basty mindet – halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý.
Úshinshi. Ulttyq jańǵyrý ofısin qurý. Ol reformalar men negizgi strategııalyq qujattardyń júzege asyrylý barysyna monıtorıng júrgizip, baǵa berip otyrýǵa tıis.
Sózimniń sońynda Joldaýdyń júzege asyrylýynyń rýhanı ózegi qyzmetin atqaratyn bir mándi jaıtty aıta ketkim keledi. Ol – ár qazaqstandyqtyń reformalar úderisimen sınergııasy. Sonyń aıasynda – jastar men otbasylarǵa keshendi qoldaý kórsetý. Keler jyldyń Jastar jyly bolyp jarııalanýy – bolashaqqa degen búginnen bastaý alatyn kózqaras!
Qazaqta: «Tirshilik tutqasy – turmys» degen danalyq sóz bar. Endeshe bar kúsh-jigerimizdi, bilim-biligimiz ben tájirıbemizdi barshanyń ál-aýqatyn arttyrý jolyna jumsaıyq!
Gúlshara ÁBDIQALYQOVA,
QR Memlekettik hatshysy