Ult josparyndaǵy tıisti qadamdardy júzege asyrý sheńberinde memlekettik qyzmetshilerge faktorly-baldyq shkalaǵa (FBSh) negizdelgen eńbekaqy tóleýdiń jańa júıesi birqatar memlekettik mekemeler men oblys, qala ákimdikterinde pılottyq tártipte engizilgeni belgili.
Bul oraıda memlekettik qyzmettiń eń mańyzdy aspektileriniń biri – jalaqy júıesine qysqasha toqtalǵym keledi. Jarty ǵasyr buryn AQSh-tyń memlekettik qurylymdarynyń tapsyrysy boıynsha ázirlengen greıdtik júıe tıimdiligin kórsetip, Kanada, Jańa Zelandııa, Malaızııa, Sıngapýr, Ulybrıtanııa sııaqty elderde sátti engizilgen. Shyn máninde, «greıd» degenimiz kompanııa úshin shamamen teń qundylyǵy bar laýazymdar toby. Laýazymdar uıymnyń ishindegi birlikterdiń nemese laýazymdardyń qundylyǵyna, mańyzdylyǵyna, kúrdeliligine qaraı greıdke bólinedi. Qazaqstanda mundaı júıe 174 otandyq kompanııada engizilgen. Bul júıeni óziniń tájirıbesinde oıdaǵydaı iske asyrǵandardyń qatarynda metallýrgııa, mashına jasaý jáne ınjınırıng salasyndaǵy kóshbasshy Shymkentte ornalasqan «Karlskrona LC AB» kompanııasy da bar. Tásilderdiń erekshelikterine qaramastan, eńbekaqynyń eki bólikten – turaqty jáne aýyspaly bolýy greıdtik júıege ortaq. Turaqty bólik qyzmetkerdiń bilimi, quzyreti jáne tájirıbesinen qurylady. Árbir qyzmetker aı saıynǵy laýazymdyq mindetterin oryndaǵany úshin turaqty jalaqy alady. Ekinshi bóligi eńbek ónimdiligi, tıimdiligi jáne basqa da uqsas kórsetkishter úshin qyzmetkerlerdiń tabatyn syıaqysynan turady. 2019 jyldan bastap joǵaryda atalǵan tásilderdi Qazaqstannyń memlekettik qyzmet júıesine de engizý josparlanýda.
Eńbekaqy tóleýdiń jańa júıesiniń basty aıyrmashylyǵy – qyzmetshilerge júktelgen mindetterdiń aýqymdylyǵyn jáne tıimdiligin eskeredi. Barlyq laýazymdar úsh faktor negizinde baǵalanady: bilim deńgeıi, quzyretteri men jumys tájirıbesi, laýazymǵa júktelgen mindetterdiń kúrdeliliginiń dárejesi jáne nátıjege qol jetkizbegeni úshin jaýapkershilik dárejesi. Faktorlardyń árqaısysy boıynsha ball shyǵarylady jáne olardyń jıyntyǵy jańa jalaqy jelisindegi laýazymnyń ornyn anyqtaıdy. Nátıjesinde ákimshilik qyzmetkerlerdiń laýazymdary 15 deńgeıge jáne 4 fýnksıonaldyq blogqa bólingen. Aprobasııalaý barysynda qanatqaqty organdardyń memlekettik qyzmetshileriniń jalaqysy eki eseden asa artyp, bul memlekettik qyzmettiń tartymdylyǵyn aıtarlyqtaı arttyrdy. Mysaly, Túrkistan oblysy boıynsha departamentte 3 bos laýazymǵa konkýrs ótkizý kezinde úmitkerlerdiń sany orynǵa 60 adamǵa deıin ósti.
Ortalyq pen óńirlerdegi memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqylaryndaǵy úılespeýshilikti azaıtý jańa júıeni engizýdiń taǵy bir mańyzdy tusy. Eger, 2017 jyly departamenttiń bas mamanynyń ortasha jalaqysy 92 myń teńge bolsa, FBSh boıynsha ol 219 myń teńgeni qurady. Sonymen qatar agenttik árbir memlekettik organdardyń ishki rezervti paıdalanýǵa múmkindik berý boıynsha jarlyq jobasyn daıyndady. Atalǵan rezervterdiń biri – bos laýazymdar esebinen eńbekaqy tóleý qoryn únemdeý. Osy múmkindikti eskere otyryp, agenttik tóraǵasy barlyq aýmaqtyq departamentterge qyrkúıek aıynan bastap departament qyzmetshilerine ústemaqy kólemin 30%-ke deıin arttyrýdy tapsyrdy.
Osy jańa engizilimniń arqasynda árbir qyzmetshiniń áleýmettik-turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindikteri paıda boldy. Mysaly, qyzmetshi «7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha 16 mln teńgege turǵyn úı satyp alýdy josparlasa bastapqy 20% jarnadan keıin, onyń nesıe boıynsha aı saıynǵy tólemi shamamen 80 myń teńgeni quraıdy. Burynǵy jalaqymen árıne bul óte qıyn edi.
Álı KО́MEKBAEV,
Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi Shymkent qalasy boıynsha departamentiniń basshysy