17-21 qarasha aralyǵynda Almaty qalasynda HIY - Halyqaralyq Sháken Aımanov kınofestıvali ótetini málim boldy. О́zindik tarıhy bar bul sharanyń búginde eldiń mádenı ómirindegi eleýli oqıǵaǵa aınalyp úlgergeni belgili. Dúnıejúziniń túpkir-túpkirinen keletin meımandar jyldaǵy dástúrge saı Almatyda bas qosady. Álemdik kınematografııanyń tańdaýly týyndylary kórsetiletin festıval baǵdarlamalarǵa baı ári kıno óndirisine qatysty barlyq baǵyt pen sala tolyqtaı qamtylǵan. Eń bastysy, bul joly túrkitildes memleketterdiń kınolaryna basymdyq berilip, kınosúıer qaýym baýyrlas elderdiń báıgege qosylǵan eń úzdik týyndylarymen jaqynyraq tanysa alady.
Sháken Aımanov Halyqaralyq kınofestıvali – bul «Sháken juldyzdary» atty festıvaldiń zańdy jalǵasy. Kópshiliktiń esinde ol jas debıýtanttardyń týyndylaryn dáripteıtin festıval retinde ornyqqan. Áıtse de jas talanttarǵa baǵyt-baǵdar berip, olardy qoldap, jańa esimderdiń tanylýyna kóp úles qosqan burynǵy kınofestıvaldiń aýqymy shekteýli edi. Uıymdastyrýshylar festıval aıasynyń ulǵaıyp, qulashyn keńge jaıýdy maqsat etýin ýaqyt talabymen túsindiredi. Bıyl bul festıval múlde jańa formatta kórinis taýyp otyr. Qalyby men qaǵıdattary jańarǵan kınofestıvaldiń basty muraty Ortalyq Azııanyń júregi – Qazaqstanda túrki álemi kınematografısteriniń basyn biriktirýge baǵyttalǵan. Tarıhqa kóz júgirtsek, túbi bir túrkitildes halyqtar arasynda mádenı baılanystyń tamyry yqylym zamandardan jalǵasyp keledi. Sondyqtan bul jalǵastyqty jańa deńgeıge kótere otyryp, qaıta jandandyrý – ýaqyt talaby.
Sonymen qatar, Sháken Aımanov Halyqaralyq kınofestıvali kınoóndiris salasynda halyqaralyq baılanystardy damytyp, yntymaqtastyqtyń tıimdi tetikterin jolǵa qoıýdy kózdeıdi. Aýqymdy mádenı shara aıasynda shyǵarmashylyq kezdesýler, dóńgelek ústelder, konferensııalar, sheberlik dáristeri uıymdystyrylyp, oǵan álemdik kınomatografııa salasynda óz orny bar talant ıeleri qatysady.
Halyqaralyq kınofestıvaldiń konkýrstyq baǵdarlamasy úsh jeke bólimnen turady. Ol bólimder Sháken Aımanov kartınalarynyń atymen atalady. Mysaly, «Toǵysý» bóliminde kórermen dúnıejúzine tanymal tolyqmetrajdy kartınalardy kórip, tamashalaı alady. «Atameken» – bul túrki halyqtary fılmderiniń baıqaýy, al «Biz osynda turamyz» bólimine qazaqstandyq kınolentalar toptastyrylyp, úzdik týyndylarǵa Qazaqstan Kınematografıster odaǵynyń «Qulager» ulttyq syılyǵy beriledi.
Kórermenderge arnalǵan konkýrstan tys baǵdarlamanyń da aýqymy keń. Onda dúnıejúzine tanymal klassıkalyq kınotýyndylardan bastap, iri halyqaralyq kınofestıvalderden júlde alǵan fılmderge deıin usynylady. Sonymen qatar qazaqstandyq jáne sheteldik kınomaıtalmandardyń qatysýymen olardyń retrospektıvasy kórsetilmek.
Festıvaldiń prezıdenti KSRO Halyq ártisi, otandyq jáne keńestik kınematografııanyń aty ańyzǵa aınalǵan tulǵasy Asanáli Áshimov bolsa, kınofestıvaldiń bas dırektory qazaqstandyq tanymal kınorejısser, Qazaqstan Kınematografıster odaǵynyń tóraǵasy Ermek Tursynov.
– Mundaı kınofestıvaldar halyqqa óte kerek. О́ıtkeni kıno óneri – eń aldymen, halyqtyń enshisindegi dúnıe. Kınofestıvaldi joǵary deńgeıde abyroımen uıymdastyratynymyzǵa senimim mol. Bul qazaq kınosynyń tarıhyn, onyń mártebesin kóterip, bizge óz ustanymy bar basybaıly el bolýdyń jolyn nusqaıdy, – deıdi Áshimov.
Al festıvaldiń joǵary deńgeıde ótýi úshin jan-jaqty múmkindikterdi qarastyryp, uıymdastyrý sharýalarymen aınalysyp jatqan Ermek Tursynov halyqaralyq shara mańyzynyń ne sebepti túbegeıli ózgergenin bylaısha túsindirdi.
– Bizdiń maqsatymyz – sanaly kórermendi qaıtarý, bıik talǵamdy qaıta qalyptastyrý. Biz kórermenge qolyndaǵy popkornyn umytyp ketetindeı kıno kórsetýimiz kerek. Kórermenniń talǵamyna aıaqasty qaramaı, onymen sapaly kınotilde sóıleskenimiz abzal. Men shynaıy óner dep aıtýǵa turarlyq naǵyz kınony meńzep turmyn, –deıdi Odaq basshysy.
Aıgúl AHANBAIQYZY
ALMATY