Almatyda Qazaqstan qor bırjasy, QR Ulttyq Banki jáne Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵynyń uıymdastyrýymen VIII Qarjygerler Kongresi aıasynda «Ekonomıkanyń turaqty damýyndaǵy qor bırjalarynyń róli» taqyrybynda Qazaqstandyq bırjalyq forýmy ótti. Forým qor naryǵynyń 25 jyldyǵyna jáne Teńge kúnine oraılastyrylyp otyr.
Forýmǵa kelgen otandyq jáne sheteldik qarjygerler, sarapshylar aldynda sóz sóılegen «Qazaqstan qor bırjasy» AQ Basqarma tóraıymy Alına Aldambergen qor bırjalary el ekonomıkasynyń turaqty damýyna yqpal ete otyryp, osy jyldarda baǵyt-baǵdaryn aıqyndap úlgerdi. Qandaı da bir mańyzdy mindetterdi sheshýde kúrdeli jaǵdaılarmen betpe-bet kelýge týra keldi. Degenmen de salanyń kásibı mamandary Qazaqstan qor bırjasyn belgili bir dárejege deıin kóterdi. Endi kezekte zamanaýı talaptarǵa oraı salanyń aldynda úlken mejeler tur.
Forým jumysyna qatysqan QR Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov qundy qaǵazdar naryǵynyń el ekonomıkasy damýyndaǵy róli joǵary ekendigin atap ótti. Búginde qundy qaǵazdar naryǵy kapıtalızasııasynyń JIО́ qatynasy elimizde 26 paıyzdy qurasa, damyǵan elderde 100-200 paıyz, al kórshiles Reseıde 40 paıyzdy quraıdy. Ekinshi toqsan qorytyndysy boıynsha qundy qaǵazdar naryǵyna ınvestısııalanǵan zeınetaqy aktıvteriniń jalpy somasy 7,3 trln teńgege jetken. Onyń 54 paıyzy memlekettik, memlekettik emes qundy qaǵazdar naryǵyna 29,3 paıyzy ınvestısııalanǵan. Ekinshi deńgeıli bankter memlekettik qundy qaǵazdar naryǵyna 75, al memlekettik emes sektorǵa 9 paıyz ınvestısııa salǵan.
Jekemenshik ınvestısııalardyń qundy qaǵazdar naryǵyndaǵy úlesi sońǵy 10 aıda respýblıka turǵyndaryna shaqqanda 0,6 paıyzdy qurap otyr. Damyǵan elderde bul kórsetkish 30-40 paıyz, al Úndistanda 1,5 paıyz bolsa, kórshi Reseı elinde 8 paıyz. Mınıstrdiń aıtýynsha, jetistik te jetimsiz tustar da barshylyq. Al qoǵamnyń qarjy saýattylyǵyn arttyrý ázirge kókeıtesti máselelerdiń qatarynda tur.
Búginde qor naryǵynyń, bútindeı qarjy sektorynyń máselelerin sheshýde júıeli qadamdarmen qatar, bıznes qana emes, qoǵamnyń barlyq músheleri úshin jeke ınvestor retinde qatysýǵa qosymsha jaǵdaılar qarastyrylýy qajet. Bul óz kezeginde barlyq damyǵan elderdegideı qoǵamnyń turaqty tiregi bolyp tabylatyn ortanyń qalyptasýyn qamtamasyz etedi.
Forým aıasynda sóz alǵan QR Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary Janat Qurmanov, Qazaqstan Damý Banki Basqarmasynyń Tóraǵasy Bolat Jámishev, «Qazaqstan halyq Banki» AQ Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary Murat Kóshenov, Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵy Keńesiniń tóraıymy Elena Bahmýtova qor naryǵynyń ózekti máselelermen qatar, damý barysyna toqtaldy.
Baǵaly qaǵazdar naryǵyn damytý memlekettik ınvestısııalyq saıasattyń basym baǵyttarynyń biri deıtin bolsaq, aımaqtyq deńgeıde Reseı, Qytaı jáne Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy qarjy naryǵymen yqpaldastyqty kúsheıtý, sondaı-aq Qazaqstandaǵy qor naryǵynyń kásibı qatysýshylaryna jaǵdaı jasaý men kásibı biliktiligin arttyrý da da alda atqarylatyn mańyzdy sharalar bolyp tabylady.
Forým aıasynda birneshe sessııa otyrystary ótip, qor naryǵynyń ıntegrasııalyq úderisteri, Eýrazııalyq ekonomıkalyq yqpaldastyq aıasynda sıfrlyq tehnologııalardy engizýdegi qarjylyq qyzmet túrlerindegi erekshelikter, qor naryǵy arqyly ekonomıkany qarjylandyrý, bırjalyq ınfraqurylymdardy damytý, t.b. sııaqty máseleler talqylandy. Básekege qabilettilikti arttyrý maqsatynda yqpaldastyq kelismder týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.
Elvıra SERIKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY