Olımpıadaǵa 134 kún qaldy
BALÝANDARǴA BAQ BERSIN!
Osy kúnderi grek-rım kúresinen ulttyq qurama komandamyz kún ótken saıyn jaqyndaı túsken London Olımpıadasyna daıyndalýda. Ázirshe bizdiń elden Tumandy Albıonǵa úsh balýan ǵana joldama alyp otyr. Olar – Almat Kebisbaev, Ashat Dilmuhamedov pen Nurmahan Tinálıev. Osy balýandardan basqa taǵy tórt salmaqtaǵy jigitterimiz London Olımpıadasyna joldama alýdy maqsat etýde.
Olımpıadaǵa 134 kún qaldy
BALÝANDARǴA BAQ BERSIN!
Osy kúnderi grek-rım kúresinen ulttyq qurama komandamyz kún ótken saıyn jaqyndaı túsken London Olımpıadasyna daıyndalýda. Ázirshe bizdiń elden Tumandy Albıonǵa úsh balýan ǵana joldama alyp otyr. Olar – Almat Kebisbaev, Ashat Dilmuhamedov pen Nurmahan Tinálıev. Osy balýandardan basqa taǵy tórt salmaqtaǵy jigitterimiz London Olımpıadasyna joldama alýdy maqsat etýde.
Osyǵan baılanysty jaqynda biz Almatyda ótken Sport keshinde jyldyń úzdik bapkeri atanǵan grek-rım kúresinen ulttyq quramanyń bas bapkeri Muratbek QASYMHANOVPEN áńgimelesip, balýandarymyzdyń aldaǵy baıraqty dodaǵa daıyndyǵyn jan-jaqty aıtyp berýin ótingen edik.
– Ýaqyt degen zymyrap ótip barady. Kózdi ashyp-jumǵansha Olımpıada da kelip jetedi. Ulttyq quramanyń daıyndyǵy qalaı? Aldymen osy jóninde aıtyp berseńiz.
– Olımpıadaǵa daıyndyq jaqsy. Bári aldyn ala jasalǵan jospar boıynsha júrip jatyr. Qazir bizde Olımpıadaǵa 3 balýannyń joldama alǵanyn bilesizder. Endi bizge taǵy 4 salmaqta lısenzııa alý kerek. Bul joldamanyń máselesi Astanada 30 naýryz ben 1 sáýir kúnderi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń júldesi úshin ótetin halyqaralyq týrnırde sheshiledi.
– Qazir komanda qaı jerde daıyndalyp jatyr? Osy kezge deıin balýandar qandaı jarystarǵa qatysyp, daıyndyqtaryn pysyqtap kórdi?
– Balýandar birneshe úlken jarystarǵa qatysty. Onyń ishinde Túrkııada ótken álem birinshiligi, Koreıanyń Gýmı qalasynda ótken Azııa chempıonaty, Irannyń Kým qalasynda bolǵan dástúrli «Iаdıger ımam kýbogy» sııaqty jarystar boldy. Jattyǵýlardyń bári jospar boıynsha júrip jatyr. Balýandar 29 aqpan men 14 naýryz aralyǵynda Taraz qalasynda jattyqty. Munyń aldynda Almatyda oqý-jattyǵý jıynyn ótkizgen bolatynbyz. Qazir biz balýandardy ekige bólip jattyqtyryp jatyrmyz. Mysaly, London Olımpıadasyna lısenzııa alǵan Nurmahan Tinálıev, Almat Kebisbaev pen Ashat Dilmuhamedovke qoıylar talap joǵary ekeni belgili. Sondyqtan olardyń daıyndyǵyna úlken mán berip otyrmyz.
– Osy balýandardyń ishinen kimniń Olımpıadanyń júldegeri atanýyna úmiti kóp deısiz?
– Endi men bárin bólip-jaryp aıta almaımyn. Balýandardyń bári babynda. Baby men baǵy kelisse, Olımpıadada elimizdi qýantýǵa shamalary jetedi. Qazir osy jattyǵýlar federasııanyń jospary boıynsha jasalýda. Jospardy dańqty balýan, federasııanyń jumysyna qamqorlyq jasap júrgen Dáýlet Turlyhanovtyń ózi jasap berdi. Ol kisiniń ózi Azııa chempıonatyna, álem birinshiligine kimniń baratynyn qadaǵalap otyrdy. Qazir Dáýlet Bolatuly oqý-jattyǵý jıyndaryna qatysyp, balýandardyń deńgeıin baqylap keledi. Aqyl-keńesterin aıtady. Iаǵnı, balýandardyń daıyndyǵyna barlyq jaǵdaılar jasalyp jatyr. Bizge tek, jańa aıtqanymdaı, baq kerek. Babymyz bar. Osy jerde men Dáýlet Turlyhanovqa, federasııa basshylyǵyna, «Samuryq-Qazyna-Astana» korporatıvtik qoryna alǵys aıtqym keledi. Tek bárin ózimiz ǵana jasap jatyrmyz demeımin, bizge qoldaý kórsetip jatqandar osy kisiler.
– Qazir bizde aýyr salmaqtaǵy balýandar tapshy ǵoı. Olar qalaı daıyndalyp jatyr?
– Iá, ras. Bizde aýyr salmaqtaǵy balýandar tapshy. Sondyqtan Nurmahan Tinálıev pen Áset Mámbetovti bólek jattyqtyrýǵa týra kelip otyr. Osy jerde taǵy demeýshilerge alǵys aıtsam, artyq bolmas. Mysaly, Marat Turlyhanov bizdiń aýyr salmaqtaǵy balýandarymyzdyń daıyndyǵyna kóp kómektesip jatyr. Nurmahan men Ásettiń Máskeýge baryp, reseılik balýandarmen daıyndalatyny sondyqtan. Qazir elimizde olarǵa sparrıng-áriptes bola alatyn balýandar az. Olardy salmaǵy az balýandarmen jattyqtyrý qısynsyz. Sol sebepti Máskeýde Marat Turlyhanov óziniń qol astyna alyp jattyqtyryp júr.
Demeýshilerdiń kómegin, qoldaýshylardy jaqsy túsiný kerek. Ony gazet betinde, úlken minberlerde aıtpasaq, qaı jerde aıtamyz?! Qazir kez kelgen adam qaltasynan aqsha shyǵaryp, balýandardyń jolaqysyn, jatyn ornyn, tamaǵyn, qysqasy, táýliktiginiń bárin tóleı bermeıdi ǵoı. Mundaı qamqorlyq jasaı biletin adamdar kóp emes, ilýde bireý. Jarysqa barýdyń ózi úlken qarajatty talap etedi. Muny túsinetin de, túsinbeıtin de adamdar bar. Men muny demeýshilerge jaǵamyn dep aıtyp otyrǵan joqpyn. Ondaı qasıetim joq. Shyndyǵy sol. Bizdi qoldap júrgenderdiń arasynda taǵy Mkhıtar Manýkııandy da aıta alamyn. Ol da Dákeńniń shákirti ǵoı.
– О́zderiniń qolynan kelmese de osyndaı qoly ashyq kisilerdi kóre almaıtyndar da bar. Mysaly, qazir qazaq kúresiniń balýandary da federasııa men sondaı jany jomart azamattardyń kómegimen jarysqa baryp, el namysyn qorǵap júrgeni belgili. Bizge, osy jaǵynan alǵanda basqa sport túrlerine de Úkimet tarapynan ǵana emes, bıznes pen memlekettiń áriptestigi aıasynda «Samuryq-Qazyna» qorynyń da qarjylaı qoldaýy kerek ekeni anyq emes pe?
– Iá, qandaı sport túri bolsa da qoldaýdy qajet etedi. Bizdiń kúres, Qudaıǵa shúkir, osyndaı qoly ashyq azamattardyń qoldaýyna ıe bolyp otyr.
– Balýandardyń densaýlyǵy týraly aıtsańyz.
– Til-kózimiz tasqa, eshkim jaraqat alǵan joq. Bári dárigerlerdiń tekserýinen ótti. Olarǵa sporttyq-medısınalyq ortalyq bar jaǵdaıdy jasap, em-domdaryn berdi.
– Bıyl Olımpıadadan keıin ekinshi ret qazaq kúresinen «Qazaqstan Barysy» týrnıriniń fınaldyq básekesi ótedi. Oǵan grek-rım balýandarynyń qatysqanyna qalaı qaraısyz?
– Endi onyń bári Olımpıadadan keıin sheshiledi. Negizi qarsy emespin. Bul týrnır balýandardyń dzıý-do, sambodaǵy áriptesterimen birge shyńdalýyna jaqsy.
– Qazir balýandardyń arasynda ózderiniń týysqandaryn, inilerin kúreske tartyp jatqandar bar ma?
– Bar. Nurmahan Tinálıevtiń Qajymuqan degen inisi bar. Sol bala grek-rım kúresine qatysyp júr. Salmaǵy – 70 kılo. 1994-1995 jylǵy bala. Endi onyń bolashaǵy týraly eshteńeni boljap aıta almaımyn. Bári bapkeri men óziniń qolynda. Buıyrtqany bolady. Negizi jaqsy bala.
– Bapkerler týraly aıtyp qaldyńyz. Olardyń jumysyna kóńilińiz tola ma?
– Bapker balýanǵa áke sııaqty bolý kerek. Balýanǵa jaqsy tárbıe berip, jarysqa jaqsy daıyndap, baǵyn ashatyn da bapker. Qazir biz Mkhıtar Manýkııan men Baqtııar Baıseıitovpen tize qosyp jumys istep jatyrmyz. Olar – kúrestiń ystyq-sýyǵyn kórgen tájirıbeli bapkerler. Bapker balany jarym jolda tastamaıtyn, saǵyn syndyrmaıtyn, qabilet-qarymyn biletin adam bolýy kerek. Bul endi úlken psıhologııalyq jumysty talap etedi. Sondyqtan túsingen adam bapkerlerdiń jumysynyń qandaı qııamet-qaıym ekenin jaqsy bilýi kerek. Mkhıtar Manýkııan men Baqtııar Baıseıitov sondaı bapkerler.
– Jaqyn arada Astanada Elbasynyń júldesi úshin úlken lısenzııalyq týrnırdiń ótetini belgili. Ony elimizde ótkizý qalaı sheshildi?
– Bul týrnırdi elimizde ótkizý úshin Dáýlet Turlyhanov kóp eńbek sińirdi. Ol – Halyqaralyq kúres qaýymdastyǵynda bedeli, álemdik sportta aty bar adam. Sol kisiniń arqasynda másele sheshildi. Joǵaryda aıtqanymdaı, bizdiń elimizge osy týrnırde tórt lısenzııa alý júktelgen. О́ziń kórip otyrǵandaı, soǵan daıyndalyp jatyrmyz.
– Bap bar, endi baq kerek deısiz ǵoı. Jalpy, múmkindik bar ma?
– Bar.
– Máke, kezinde ekeýmiz Almatyda bir komandada dop tebýshi edik. Qazir qalaı, oınap júrsiz be?
– Qol tıgende ǵana.
Áńgimelesken Dastan KENJALIN.
–––––––––––
Sýrette: Sport jáne deneshynyqtyrý isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Elsııar Qanaǵatovtyń sport keshinde «Jyldyń úzdik bapkeri» ataǵyn ıelengen grek-rım kúresinen ulttyq qurama komandasynyń bas bapkeri Muratbek Qasymhanovty marapattaý kezi; grek-rım kúresinen Qazaqstannyń ulttyq quramasy.