• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qazaqstan 28 Qarasha, 2018

Internet ónimderiniń ıgiligi kóp

1067 ret
kórsetildi

Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııanyń birden-bir jemisi sanalatyn ınternet ónimderi degenimiz – «aqyldy» tehnologııalar, «bultty» kompıýter men sıfrly óndiristiń ortaq ataýy. Astanada ekinshi ret ótken «Internet of Things» forýmynda otandyq jáne sheteldik mamandar men sarapshylar ınternet ónimderdi kúndelikti ómirge engizý máselesi týraly pikir almasyp, bul saladaǵy Qazaqstannyń áleýetine baǵa berildi.

Málimet – jańa zamannyń «munaıy»

Jıynnyń ashylýynda sóz alǵan Aqparat jáne kommýnıka­sııalar vıse-mınıstri Dınara Sheglova: «Búgingi forým taraptar arasynda ǵylymı-teh­nı­kalyq, ınnovasııalyq jáne IT salasynda da baılanysty ny­ǵaıtýǵa úles qosady degen úmittemiz. Qazirgi tańda ınter­net ónimderi álemde qar­qyn­dy damyp kele jatqan tehnolo­gııa­lardyń qatarynda. Oǵan jeke jáne memlekettiń qomaqty ınvestısııasy tartylýda», deı kele, 2018 jyly biryńǵaı jeli­ge qosylǵan ınternet ónim­deri­niń úlesi 4,9 mlrd zatty qu­­r­a­­ǵanyn aıtyp, 2025 jylǵa qaraı bul kórsetkishtiń 50 mlrd-qa jetetini týraly derekpen bólisti. «Búgin biz atalǵan joba­lardyń Qazaqstanda da iske asa bastaǵanyn aıtqymyz keledi. Sondyqtan forým astanalyq sarapshylarǵa ǵana emes, ózge óńirlerden kelgen sarapshylar úshin de qyzyqty bolady degen oıdamyz», dedi D.Sheglova.

«Qazaqtelekom» AQ basqar­ma tóraǵasy Qýanyshbek Ese­keev aqparattyq tehnologııalar áleýetin joǵary baǵalaı kele: «Internet ónimderdiń bola­shaǵy zor. Qazirgi tańda olar kún­delikti turmysta keńi­nen qol­d­anylýda. Sebebi Smart qo­sym­shalar ómirimizge keńinen endi. Sondyqtan osy forýmdy jyl saıyn uıym­das­tyrýdy usynamyn. «Sıfrly Qazaq­stan» baǵdarlamasy aıasynda aqparattyq joba­­­lar­­dy jú­zege asyrýdamyz», dedi. Basqarma tóraǵasy «Qazaq­­­­­telekom­nyń» bul sala­da qan­­d­aı bas­tamalardy qol­ǵa alyp jat­qany jóninde keńi­­­nen áńgi­meledi. «Birqatar jo­ba­­­ny qolǵa alyp jatyr­myz. Internet ónimderi salasynda bıznes-modelder men qoldaný múmkindigi bar keısterdi zertteımiz. Atalǵan saladaǵy ázirleýshilermen, qu­ryl­­ǵylardyń dıstrıbıý­ter­lerimen jáne naryqtyń bas­qa da qatysýshylarymen serik­testik qatynas ornatamyz», dedi Q.Esekeev. Osy oraı­da, ult­tyq kompanııanyń Qazaq­stan­da «aqyldy» úıler men qala­lar salýǵa belsendi atsalysatyny da aıtyldy. 

Salanyń damýyna kedergiler

Singapore Telecommunications Limited IOT sheshimder ónimderi basqarmasynyń basshysy Rene Tan Vıen Genniń málimdeýin­she, 2020 jylǵa qaraı ınternet ónimderiniń jahandyq kapıtalızasııasy 1,7 trln dollar­ǵa jetpek. Buryn-sońdy eshbir sala mundaı joǵary qar­qyn­­men damymaǵany anyq. De­gen­men, kúndelikti ómir men óner­kásiptiń ár túrine ınternet ónimderi óndirisin engizýde ózindik kedergiler de joq emes. Máselen, Beijing Health Forum negizin qalaýshy jáne bas dırektory Dýglas Korlıdiń piki­rinshe, ınternet ónimderiniń naryqqa enýine osy saladaǵy mamandardyń jetispeýshiligi basty kedergi. Jekelegen joba­lar­dy qurastyrýshylar bol­ǵanymen, úı qurylysy, aýyl sharýashylyǵy, saýda men iri ónerkásipte aqyldy teh­nolo­gııa­lar men ınternet ónim­derdi engizý úshin júzdegen myń ma­man­ǵa qajettilik bar. Al eń­bek naryǵyndaǵy bul sura­nys­ty qanaǵattandyra qoıatyn­daı qazir bilim berý oryndary men osy óndiristiń ózinde ázirge múm­kindik bolmaı tur. 

Sonymen qatar óner­kásip­tiń ár salasyna ınternet ónim­derin engizýge kedergi­ler­diń taǵy biri – kásibı mened­j­ment­tiń joqtyǵy. Qazir ınternet ónimderi óz aldyna bólek sala bolyp qalyptasyp kele jatqanymen, onyń ózge salalarmen ıntegrasııasy kenje qalýda. «Kez kelgen óndiris pen bıznes jańa tehnologııalarǵa konservatıv bolyp keledi» dedi Dýglas Korlı. Bul árıne zańdy da. О́ziniń ómirsheńdigin ekonomıkanyń belgili bir salasynda naqty dáleldemeıinshe, kásiporyndar ony jappaı paı­dalanýǵa asyqpaıdy. Osy oraıda sarapshy ınternet ónim­deri degen óz aldyna bólek sala emes, kez kelgen salanyń jań­ǵyr­tyl­ǵan zamanaýı túri ekenin aıtady. 

Qaýipsizdik – ınternet ónim­deri qurylǵylary úshin kún tártibindegi basty máseleler­diń biri. Joǵaryda atalǵandaı biryń­ǵaı málimetter bazasynda máli­met­terdiń qupııa­lyq kepil­digine kópshilik áli de kúmán­men qaraıdy. Rasymen de, ortaq standart áli qalyp­tas­paǵandyqtan, málimetterdi paıdalanýda da birkelki standart joq. Standarttyń ornatyl­maýy salanyń kúndelikti ómirge keńinen engizilmeýiniń taǵy bir kedergisi. 

5G – smartfondar dáýiriniń jańa kezeńi

Ericsson kompanııasynyń Shyǵys Eýropa men Ortalyq Azııa­daǵy prezıdenti Sebastıan Tols­toıdyń aıtýynsha, 90-jyldary ınternettiń paıda bolýymen álem qalaı tez arada aıtarlyqtaı ózgergen bolsa, taıaý arada 5G tehnologııasy da adamzat tarıhynda jańa dáýirdi bastaıdy. «5G – tehnologııasy mobıldi júıeniń jańa tolqyny. Bul smartfondar men adamzat qatynasynyń jańasha túri. Osy tehnologııa sıfrlandyrý, ónerkásip pen qoǵamdyq qatynastardy úlken ózgeriske ushyratady. Búginde 5G tehnologııasy asa joǵary qarqynmen damyp kele jatyr», dedi S.Tolstoı.

Qazirdiń ózinde Ericsson kompanııasy álemde ártúrli mo­bıldi operatorlarmen 40 shaq­­ty kelisimge otyrǵan. «Qazaq­­stanǵa da bul tehnologııa erte me, kesh pe keledi. Bizdiń bolja­my­myzsha, 2023 jylǵa deıin ın­­ter­net ónimderi ekono­mıkaǵa qar­­qyndy engiziledi», dedi kom­­panııa ókili. Mamannyń aıtýyn­sha, Qytaı men AQSh qazir­diń ózinde bul tehnologııany «aqyl­dy» sharýashylyq pen ser­­vıs­ke, logıstıka men bas­qarý­­ǵa belsendi engizip jat­qan kórinedi. 

Jalpy, ınternet ónim­deri­niń negizgi maqsaty – az shy­ǵynmen úlken nátıjege qol jetkizý. Bul árıne birinshi kezekte bıznes-qaýymdastyqtyń qyzyǵýshylyǵyn arttyrýy tıis. Mamandardyń pikirinshe, ınternet ónimderin engizýde qazirgi tańda eń basym salalar ónerkásip, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, «aqyldy» qalalar, kólik jáne qaýipsizdik. Aldaǵy onjyldyqta aqparattyq tehnologııalar sala­synyń eń basty draıveri de osy ınternet ónimderi bolatyny jasyryn emes. Al ınternet ónimderin óndirýde eń basty shıkizat – málimet. Sarapshy­lar bul turǵyda big data, ıaǵnı biryńǵaı málimetter baza­sy tórtinshi ındýstrııalyq re­volıýsııa dáýirindegi eń qundy shıkizat ekenin aıtady.

Al Qazaqstanda bul sala­daǵy jetistik retinde ázirge «Qazaq­telekom» AQ men Asta­na qalalyq ákimdiginiń «Qala­lyq monıtorıng jáne jedel áreket etý ortalyǵy» mem­le­ket­tik mekemesi arasynda qala­lyq biryńǵaı beınebaqylaý júıesin uıymdastyrý boıyn­sha kelisimi men «ERG» JShS-nyń «Qazaqtelekom» AQ-men birlesken Hromtaý, Aqsý jáne Rýdnyı qalalarynda «aqyl­dy» qala jáne sıfr­lan­dyrý elementterin engizý josparlaryn aıtýǵa bolady. 

Baýyrjan MUQAN,

«Egemen Qazaqstan»