Dúbir

Olımpıadaǵa 120 kún qaldy

JOLDAMA OSY JETIDE ShEShILEDI

Grek-rım kúresi – qazaqtyń oń jambasyna keletin sport túriniń biri. Qazaq balýandary kúrestiń bul túrinen álem chempıonattary men Olımpııa oıyndarynan júldesiz oralǵan emes.

Mysaly, qazirgi jas býyn ba­lýandardyń tek gazettiń sar­ǵaı­ǵan tigindilerinen oqyp, beınetaspalardan kóre alatyn Anatolıı Kolesov, Valerıı Anısımov, Vladımır Bakýlın, Valerıı Rıazansev, Anatolıı Nazarenko, Anatolıı Bykov, Shámil Serikov, Jaqsylyq Úshkempirov pen Dáýlet Turlyhanovtyń jetken bıikteri sport tarıhynda altyn árippen jazyldy.

Olımpıadaǵa 120 kún qaldy

JOLDAMA OSY JETIDE ShEShILEDI

Grek-rım kúresi – qazaqtyń oń jambasyna keletin sport túriniń biri. Qazaq balýandary kúrestiń bul túrinen álem chempıonattary men Olımpııa oıyndarynan júldesiz oralǵan emes.

Mysaly, qazirgi jas býyn ba­lýandardyń tek gazettiń sar­ǵaı­ǵan tigindilerinen oqyp, beınetaspalardan kóre alatyn Anatolıı Kolesov, Valerıı Anısımov, Vladımır Bakýlın, Valerıı Rıazansev, Anatolıı Nazarenko, Anatolıı Bykov, Shámil Serikov, Jaqsylyq Úshkempirov pen Dáýlet Turlyhanovtyń jetken bıikteri sport tarıhynda altyn árippen jazyldy. Qazaq balýandarynyń Keńes Odaǵy ke­zinde salǵan sara jolyna, solar­dyń ishinde Dáýlet Turlyhanov­tyń alatyn ornyna kezinde er­kin kúresten Olımpıadanyń úsh dúrkin, álemniń jeti dúrkin chempıony bolǵan Aleksandr Med­vedtiń ózi jaqsy baǵa bergen bolatyn. Ol sonda bylaı degen edi: «Keshegi Keńes Odaǵynyń tarıhynda grek-rım kúresinen qatarynan jeti dúrkin KSRO chempıony bolǵan (1986-1992 j.j.) balýan 150 mıllıon orys­ta, 45 mıllıon ýkraında joq. Qazaqta ǵana bar. Mundaı adam­ǵa kózi tirisinde eskertkish qoısa da artyq emes». Talantty talant qana tanıdy degen sóz – ras sóz. Muny biz tek Dáýlet Bolat­ulyna ǵana emes, Dáýletteı ul ákelgen qazaq halqyna berilgen zor baǵa dep bilemiz.

Mine, osyndaı aǵalarynyń sal­ǵan jolymen táýelsizdik al­ǵan kezde de bizdiń balýandar Olımpıadadan nesibesiz qalǵan emes. 1996 jyly Atlantada Iýrıı Melnıchenko altyn medal alsa, 2004 jyly Afınada Georgıı Sýrsýmııa – kúmis, Mkhıtar Manýkıan qola medal ıelendi. Al sońǵy Olımpıadada Nurbaqyt Teńizbaev pen Áset Mámbetov qola júldege qol jetkizdi. Biz endi elimiz táýel­sizdik alǵan kezden beri qazaqtan Olımpıada chempıony shyqpaǵan kúnderimiz artta qalyp, bıyl London tó­­rinde qazaq balýan­darynyń qur­met tuǵyrynyń eń bıik satysynan kórinetinine sen­gimiz keledi. 1998 jyly Dáý­let Turlyha­nov­tyń tól shákirti Baqtııar Baı­seıi­tovtiń álem chempıony atanyp, elimizge altyn júlde ákelgen kezden beri bir múshel ýaqyt ótipti. Árıne, álem chempıonatynda, Olımpıadada júldeli orynǵa jetý úlken baqyt, asqan abyroı, bıik bedel. Degenmen, 4 jylda bir keletin Olımpıada sııaqty jarystyń tóresinde tó­beden kóriný bir basqa. Sondyq­tan bıylǵy London Olımpıadasy jigitterimiz­diń qamshyny basyp, altyn júldeni jeńip alatyn jeri dep oılaımyz. Soǵan senemiz, úmittenemiz.

Ol úshin qazir ulttyq qura­ma­da barlyq jaǵdaı jasalýda. Tek kúsh-jiger, sporttaǵy aıla-tásil bolsa bolǵany. Sońǵy kezdegi ja­rystardyń nátıjesine qara­saq, Tumandy Albıondaǵy tartysta Almat Kebisbaev pen Nurmahan Tinálıevtiń qurmet tuǵyrynan kórinýi ábden múm­kin. Til-kózimiz tasqa, solaı bolsyn deıik! Desek te, bizdiń balýandarǵa naǵyz qar­sylas bolatyn sportshylar da osal emes ekenin aıtý kerek. Mysaly, Tinálıevtiń eń qarymdy degen úsh qarsylasy bar. Olar: byl­tyrǵy álem chempıony, 2010 jyl­ǵy álem chempıonatynyń qo­la júldegeri túrkııalyq Rıza Kaıalp. Ekinshisi – Beıjiń Olım­pıadasynyń chempıony, tórt dúr­kin álem chempıony, álem chem­pıo­natynyń eki dúrkin qola júl­degeri Mıhaın Lopes degen ký­balyq balýan. Úshinshisi – ataqty reseılik balýan Hasan Baroev. Ol da Olımpıada chempıony. 2004 jyl Afınada ótken Olımpııa oıyndarynda qarsy­las­ta­ry­nyń bárin tize búktirgen. Al Beı­jiń Olımpıadasynda ol kúmis júldege ıe boldy. Sonymen bir­ge, ol álemniń eki dúrkin chempıony, álem chempıonatynyń kúmis júldegeri, Eýropanyń eki dúrkin chempıony. Marek Shves degen balýandy da tizimnen alyp tastaı almaımyz.

Búginde bizdiń «klassıkte­ri­miz» Olımpıadanyń úsh joldamasyna ıe bolyp otyr. Ázirshe tórt salmaqtaǵy balýandardyń lısenzııasy joq. Olardyń máse­lesi 30 naýryz ben 1 sáýir kún­deri Astanada Elbasy N.Nazar­baevtyń júldesi úshin ótetin halyqaralyq týrnırde sheshiledi. Azııa aımaǵy boıynsha Olımpıada joldamasy sa­rapqa salynatyn týrnırde 55, 66, 84 jáne 96 kılo salmaq dárejesinde lısenzııalar taratylady. Al ázirshe bizdiń qura­mada Olımpıada joldamasy Almat Kebisbaev (60 kg.), Ashat Dilmuhamedov (74 kg.) pen Nurma­han Tinálıevte (120 kg.) bar. Osy balýandardyń ishinde Nur­ma­han­nyń basty qarsylas­ta­ryn jańa aıttyq. Endi Almattyń jaǵ­daıyna kelsek, onyń qarsy­las­tary retinde Iran, Reseı, Koreıa balýandaryn aıtýǵa bolady. Mysaly, oǵan ırandyq Omýd Norýzı, ázerbaıjandyq álem jáne Eýropa chempıony Gasan Álıev, ońtústikkoreıalyq Djýn Djı Hen, japon Rıýtaro Masýto men reseılik Zaýr Kýrama­go­me­dovtiń qarsylas bolatynyn aıtqan jón.

Al Ashattyń basty qarsyla­sy armıan Arsen Djýlfalakıan ekenin bári biledi. Desek te, ult­tyq quramanyń bas bapkeri Mu­ratbek Qasymhanov aıtqan­daı, balýandarymyzdyń bári jınaqy da jigerli, shydamdy da shymyr. Báriniń altyn júldege talasýǵa qabilet-qarymy jetedi. Kez kel­geni altyn medal alýǵa laıyq. Biraq, qarsylastarymyz da osal emes. Árkim de úlken júldeden úmitti. Al ony beldesýler barysy sheshedi. Bizdiń balýandardyń da aıtatyny osy. Qaısysymen sóılesip, áńgimege tartsańyz da aldaǵy beldesýler bárin de oryn-ornyna qoıady deıdi.

Endeshe, iske sát, jigitter!

Dastan KENJALIN.