Keshe Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda bıylǵy 11 aıdaǵy elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń qorytyndylary qaraldy.
Atalǵan taqyrypta baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov IJО́ turaqty ósimi úsh aı boıy 4,1% deńgeıinde saqtalyp otyrǵanyn atap ótti. «Joǵary ınvestısııalyq jáne tutynýshylyq suranys, sonymen qatar ekonomıkanyń bazalyq salalaryndaǵy óndiristik belsendilik ekonomıkalyq ósimniń negizgi faktoryna aınaldy. Ekonomıka ósimindegi sheshýshi róldi negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestısııalar alyp otyr. Bıylǵy 11 aıda onyń kólemi 18,3% ósti», dedi T.Súleımenov. Onyń aıtýynsha, ónerkásiptegi jáne aýyl sharýashylyǵyndaǵy óndiristik belsendilikti keńeıtý kólik salasyna oń áserin tıgizdi. Qyzmet kórsetý salasy 4% ósimdi qamtamasyz etti jáne IJО́-ge eleýli ósim qosty. Syrtqy saýda aınalymy turaqty qarqynyn saqtap otyr. 9 aıda ósim 21,6%-dy qurady. Eksport 28,2%-ǵa ósti. Bul negizinen munaı, AО́K ónimderi, munaı-gaz, alıýmınıı jáne mys kenderin satýdyń artýyna baılanysty. «Eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaı turaqty. Jyl basynan beri 468,6 myń adam jumysqa ornalasty (1 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha). Jalaqy kólemi qarqyndy túrde ósip keledi. Bıylǵy qańtar-qazan aılarynda ortasha aılyq jalaqy 2,2%-ǵa ósip, 159,5 myń teńgeni qurady», dedi Ulttyq ekonomıka mınıstri.
Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev 2018 jylǵy qarashada ınflıasııa deńgeıi 0,9%-dy quraǵanyn jetkizdi. Jyldyq ınflıasııa qazan aıyndaǵy deńgeıde saqtalyp, 5,3%-dy qurady. Bul – jyldyq ınflıasııanyń 2015 jyldan beri eń tómengi kórsetkishi.
Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov 11 aıdyń qorytyndysy boıynsha memlekettik bıýdjettiń kiris (transfertterdi esepke almaǵanda) jospary 102,6% oryndalǵanyn jetkizdi. Bıýdjetke 7,38 trln teńge qarjy tústi. Bul 2017 jylǵy kórsetkishten 232 mlrd teńgege kóp. Respýblıkalyq bıýdjet kiristeriniń jospary 102,1%-ǵa jáne jergilikti bıýdjetter 104%-ǵa oryndaldy. Qarjy mınıstri júrgizilgen is-sharalardyń nátıjesinde 2017 jyldyń 11 aıymen salystyrǵanda bıýdjet qarajattaryn ıgerý qarqyny biraz jaqsarǵanyn atap ótti. Memlekettik bıýdjettiń shyǵystary 98%-ǵa ıgerilse, respýblıkalyq – 98,6%, jergilikti bıýdjetter 98,2% oryndalǵan.
Respýblıkalyq bıýdjetke 11 aıda 5,3 trln teńge kiris tústi. Bul – 2017 jyldyń jyldyq josparynan artyq. Shıki munaıǵa salynatyn eksporttyq keden bajy jáne paıdaly qazbalardy óndirýge salynatyn salyqtardyń jyldyq jospary 109 mlrd teńgege jáne 38 mlrd teńgege asyra oryndaldy. Kiristerdiń ósý qarqyny 120%-dy qurap, byltyrǵy kezeńmen salystyrǵanda bıýdjetke 873 mlrd teńge kóp tústi. Bul negizinen salyq túsimderi arqyly kirdi. Respýblıkalyq bıýdjettiń shyǵystary osy jyldyń 11 aıynda 8,7 trln teńgeni nemese 98,6%-dy qurady. Jyl qorytyndysy boıynsha respýblıkalyq bıýdjet shyǵystarynyń oryndalýy 99,6% deńgeıinde kútilýde. «Esepti kezeńde óńirlerge 698 mlrd teńge maqsatty transfertter bólindi. 668 mlrd teńge nemese 95,6% jergilikti deńgeıde ıgerildi. 30 mlrd teńge oryndalmady. Onyń 2 mlrd teńgesi – únemdeý somasy. 28 mlrd teńge ıgerilmedi. Bul ótken jyldyń 11 aıyndaǵy kórsetkishten 34 mlrd teńgege tómen», dedi Á.Smaıylov. Jaqynda júrgizilgen bıýdjet túzetýinde 8 mlrd teńgege maqsatty transfertterdiń kólemi qysqartyldy. 1,8 mlrd teńge óńirler arasynda qaıta bólindi. Qarjy mınıstri bólingen transfertterdi jergilikti organdardyń tolyq ıgerilýine barlyq jaǵdaı jasalǵanyn aıtyp ótti.
О́nerkásip, qurylys, kólik kesheni salalarynyń 2018 jyldyń 11 aıyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishteri týraly Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek baıandady. Onyń aıtýynsha, 11 aı qorytyndysy boıynsha ónerkásip óndirisiniń damýy 104,5%-dy qurady (jospar – 103,3 %). Onyń ishinde taý-ken ónerkásibinde – 104,7%, al óńdeý ónerkásibinde – 104,9%. Elimizdiń 14 óńirinde ónerkásip óndirisi damýynyń oń qarqyny saqtalyp otyr. Taý-ken sektorynda SSTО́B-te óndiris kóleminiń artýyna baılanysty temir kenin óndirý kólemi 7,3%-ǵa ósti. Tústi metall kenin óndirý kólemi 3,9%-ǵa artqan. «О́ńdeý ónerkásibinde jyldyq josparlanǵan kórsetkishterge qol jetkizilip, birqatar salada ósim baıqalyp otyr. Atap aıtqanda, mashına jasaý salasy 15,7%-ǵa, bylǵary óndirisi 8,1%-ǵa, hımııa ónerkásibi 7,2%-ǵa, qaǵaz óndirisi 5,1%-ǵa, rezeńke jáne plastmassa buıymdar óndirisi 2,9%-ǵa jáne jıhaz óndirisi 2,4%-ǵa ósken», dedi J.Qasymbek. Kólik kesheni boıynsha 11 aıdaǵy naqty kólem ındeksi 104,6%-dy quraǵan. J.Qasymbek jyldyq josparly kórsetkishke tranzıttik konteınerlik tasymaldar kólemi men Qytaıǵa gaz eksportyn arttyrý esebinen qol jetkiziletinin atap ótti. Qurylys boıynsha naqty kólem ındeksi 103,9%-dy qurap, josparly kórsetkishke qol jetkizildi. Sonyń ishinde turǵyn úı qurylysy boıynsha 11 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, 2017 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 114,3%-dy qurady.
Al Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev 2018 jyldyń 11 aıynda otyn-energetıka salasynyń negizgi kórsetkishteri oń ósim serpinin saqtap otyrǵandyǵyn aıtty. Sonyń ishinde 82,4 mln tonna munaı jáne kondensat óndirildi. Bul 2017 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 4,9%-ǵa joǵary. Onyń ishinde, úsh iri joba boıynsha munaı óndirý kólemi 49 mln tonnany qurady: Qashaǵanda – 12 mln, Teńizde – 25,9 mln, Qarashyǵanaqta 11,1 mln tonna munaı óndirildi. Munaı eksportynyń kólemi 66 mln tonnaǵa jetti, bul byltyrǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda 3,8%-ǵa artyq. «Munaı óńdeý kólemi shamamen 15 mln tonnany qurady, bul 2017 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 8,6%-ǵa joǵary. Jalpy, mınıstrdiń aıtýynsha, munaı ónimderi naryǵyndaǵy jaǵdaı turaqty, janar-jaǵarmaı tapshylyǵy joq.
Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıevtiń málimetterine sáıkes, osy jyldyń 11 aıynda aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń óndirisi 2,9%-ǵa artqan. О́sim negizinen mal sharýashylyǵy esebinen qamtamasyz etilgen. Bul saladaǵy ósim 3,9%-dy qurasa, ósimdik sharýashylyǵynda ol 2,3% bolǵan. Bıyl gektaryna 15,1 sentner túsimdilikpen 22,8 mln tonna astyq bastyryldy. Tirideı salmaqtaǵy et óndirisi 4,3%-ǵa, sút óndirisi 3,3%-ǵa, jumyrtqa óndirisi 10,6%-ǵa ósti.
Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev mınıstrlikter basshylary men óńirler ákimderiniń baıandamalaryn tyńdaǵannan keıin birqatar tapsyrma berdi. Úkimet basshysy 11 aıdyń qorytyndysy boıynsha el ekonomıkasy oń damý qarqynyn kórsetip otyrǵanyn atap ótti. Úkimet Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrýdy jalǵastyrýda. Kólik jáne saýda salalarynda qol jetkizilgen joǵary nátıjeler atalyp ótti. Buǵan qosa, ónerkásiptik damýǵa qosymsha serpin berýge tıisti baılanys jáne qurylys salalaryna erekshe kóńil bólý tapsyryldy. «Jyl qorytyndysynda IJО́ ósimin 4% kóleminde qamtamasyz etý boıynsha Elbasy tapsyrmasyn iske asyrý úshin barlyq múmkindik bar», dedi B.Saǵyntaev. Premer-Mınıstr Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaýǵa muqııat qaraýdy eskertti. Kelesi Úkimet otyrysynda ortalyq memlekettik organdar men ákimdikterdiń jumys qorytyndylary qaralatyndyǵyn eske saldy.
Munan keıin Úkimet otyrysynda jekeshelendirý jumystarynyń barysy týraly másele qaraldy. Bul jaıynda Qarjy mınıstri Álıhan Smaıylov pen Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov baıandady. «2018 jyly satýǵa 243 nysan josparlandy. Is júzinde 155 nysan saýda-sattyqqa shyǵarylyp, 88-i satyldy. 117 mlrd teńge qarjy tústi. 67 nysan – saýda-sattyqta. Taǵy 8 nysan jyldyń sońyna deıin saýda-sattyqqa shyǵarylady», dep málimdedi Qarjy mınıstri.
О́z kezeginde Ulttyq ekonomıka mınıstri T.Súleımenov memlekettik organdar qyzmetiniń tıimdiligin arttyrý maqsatynda Ulttyq ekonomıka mınıstrligi artyq jáne qaıtalanatyn fýnksııalardy anyqtaý turǵysynan memlekettik organdardyń vedomstvolyq baǵynyshty uıymdaryn fýnksıonaldyq taldaýdy 2019 jyly aıaqtaıtynyn habarlady.
Máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysy jalpy nysandar satylymy kestege sáıkes júrgizilip jatqanyn atap ótti. B.Saǵyntaev 8 nysannyń saýda-sattyqqa shyǵarylmaǵanyn jáne qazirgi kezde 67-siniń saýdada turǵanyn eskere otyryp, mınıstrlikter, jergilikti atqarýshy organdar men holdıngilerge jyldyń sońyna deıin jekeshelendirýge jatatyn nysandardy saýda-sattyqqa shyǵarý jumysyn aıaqtaýdy, tizimdegi 48 nysannyń satý aldyndaǵy daıyndyq jumystaryn jedeldetýdi tapsyrdy.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»