Dalanyń dara batyry

Aýdan ortalyǵy Temir­lan eldi mekenindegi Qajy­muqan Muńaıtpasuly atyn­daǵy mádenı-sport keshe­ninde uıymdastyrylǵan «Qajy­muqan – dalanyń dara batyry» atty saltanatty is-shara barysynda jınalǵan qaýymǵa balýan babanyń ómir joly men erligi keńinen nasıhat­taldy. Aýdan ákimi Azat Oral­baev dańqty balýannyń qazaq halqy úshin ǵana emes, kúlli túrki jurty úshin maqta­­nysh ekenin atap ótti. «Orda­basy óńiri úshin Qajymuqan esimi erekshe qasterli. Sebebi bul qasıetti mekenge babamyz­dyń jambasy tıgen, kese­nesi ornalasqan. О́tken jyly aýdanymyzda Qajymu­qan Muńaıtpasulynyń qurme­tine zamanaýı mádenı-sport ke­­she­ni ashyldy. Murajaı, ki­tapha­na, kórme zaly men konfe­rensııa bólmeleri bar bul nysan búginde tek sport ordasy ǵana emes, jas urpaqtyń rýhyn kóteretin, salamatty ómir salty men el birligin nası­hat­taıtyn mańyzdy ortalyqqa aınaldy», dedi aýdan ákimi.

Sonymen qatar máslıhat depýtaty Baqdáýlet Juma­bekov, Qajymuqannyń ne­me­resi Nurlan Qajymuqan, sport salasynyń ardageri Qýat Baıqojaev ta sóz alyp, baba rýhyna taǵzym etti. Kópshilik mádenı-sport keshenindegi murajaıda balýanǵa qatysty tanymdyq-taǵylymdyq derekter, fotosýrettermen tanysty. Qajymuqan Muńaıtpasuly 17 jasynda palýan retinde tanylyp, 18 jasynda sırkke shaqyrylady. 1905 jyly Harbınde ótken jarysta djıý-djıtsýdan altyn medal alyp, «Manchjýrııa chempıony» atanady. Keıin Germanııa, Shvesııa, Reseı, Amerıka qurlyqtarynda ótken iri dodalarda top jaryp, qazaqtan shyqqan tuńǵysh álem chempıony retinde tarıhqa endi. Onyń qarsylastary arasynda ataqty sheteldik balýandar boldy. Sonyń ishinde japon balýany Sarakıkımen bolǵan jekpe-jek erekshe este qalǵan. Qansha aýyr jaraqat alsa da, Qajymuqan qarsylasyn jeńip shyqqan. Zamandastary onyń boıyndaǵy tabıǵı kúsh pen qaısarlyqty erekshe baǵalaǵan. Belgili palýan Nıkolaı Týrbas óz esteliginde: «Palýandardyń kóbi odan qorqatyn», dep jazǵan. 

Qajymuqan ómiriniń soń­ǵy kezeńin Ordabasy aýda­nyndaǵy Temirlan aýylynda ótkizgen. Qara shańyraq ta osy jerde ornalasqan. Ýaqyt óte kele eski úı jaramsyz kúıge túsken soń, týys­tary jańadan úı turǵyz­ǵan. Qazir bul shańyraqta ba­lýannyń shóberesi Qýanysh­bek Eskermesovtiń otbasy turyp jatyr. Búginde úı­diń bir bólmesi murajaıǵa aınal­dyrylǵan. Munda Qajy­muqannyń kózi tirisinde qol­danǵan zattary – sý ishken ojaýy, jatqan kereýeti, sandyǵy, dáret alǵan ydysy, oshaǵy saqtalǵan. Sonymen qatar esik aldynda balýannyń ózi qazdyrǵan qudyq bar. Eski úıden alynǵan tabaldyryq pen Polshadan alyp kelgen shamadan da osy murajaı­da. Qajymuqannyń nemeresi Nurlan Aıdarhanulynyń aıtýynsha, mýzeıdiń qalyp­tasýyna urpaqtary úles qos­qan. Atasynyń jolyn jal­ǵaǵan nemeresi Shattyq Qajymuqanov – karate-dodan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, 2002 jylǵy Azııa oıyndarynyń kúmis júldegeri. Al taǵy bir nemeresi Baqytjan Qajymuqanov – tanymal kompozıtor, «Jas qanat», «Azııa daýysy» baıqaýlarynyń júldegeri.

Temirlanda ótken is-sha­rada óner­pa­z­dardyń kon­serttik baǵdar­la­masy usy­nylyp, teatrlandyryl­ǵan qoıylymdar sahnalandy. Sonymen qatar Qajymuqan rýhyna arnalǵan erekshe kúsh kórsetilimderi – tas syndyrý, temir maıystyrý sekildi rekordtyq shoýlar kórer­men­ge usynyldy. Qazaq kúre­sinen jasóspirimder arasynda oblystyq ashyq týrnır uıym­dastyryldy.

Túrkistan oblysy