JÚIEGE JÚIELI О́ZGERISTER ENGIZILÝDE

Keshe Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Jánibek Káribjanovtyń jetekshiligimen Úkimet saǵaty ótip, onda “Qazaqstan Respýblıkasynda aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy damytý jónindegi jumystardyń barysy týraly” degen taqyrypta Aqparattandyrý jáne baılanys agenttiginiń tóraǵasy   Qýanysh Esekeev baıandama jasady. Úkimet saǵaty plenarlyq otyrys zalynyń dálizindegi kórmeni tamashalaýdan bastaldy. “Elektrondyq úkimetke” daı­yn­dyq boıynsha BUU usynǵan reı­tıngte elimiz álem boıynsha 81-den 46-shy orynǵa turaqtapty. Agenttik tóraǵasy eń kóp paı­da­lanylatyn memlekettik elek­tron­­dyq satyp alýlar portaly (www.goszakup.gov.kz) ekendigin, saýda alańyna qyzmet pen taýar­lardy ornalastyrý mindettelgen soń ótken jyly 1,5 mıllıard teńgeniń únemdelgendigin málim etti. Elimiz TMD-da alǵash­qy­lar­dyń biri bolyp aqparattyq qyz­metterdi usynsa, qazirgi kezde olar­dyń sany 1750-ge jetipti. Eger jaǵdaı osylaı oń turǵydan jalǵassa, 2-3 jyl ishinde avto­mat­tandyrylǵan qyzmet júıesi budan da jaqsara túspek. Osy kezge deıin 23 ınternet-forým ótkizil­se, endi ol turaqty júzege asy­ryl­maq. Onlaın qyzmetterin berý boıynsha Qazaqstan 0,5270 ın­deksi­men orta álemdik deńgeıdi qýyp jetipti (24-oryn). Elek­tron­dyq memlekettik jobalarda aza­mat­tardyń “elektrondyq qatysý” (e-participation) kórsetkishi boıyn­sha klassıfıkasııada 2008 jyl­men salystyrǵanda (106-oryn) 2010 jyly 18-orynǵa kóterilgen. 2009 jylǵy jeltoqsanda As­tana qalasy boıynsha (qanatqaqty aımaq) óndiristik eksplýatasııaǵa qarjylyq joba – “E-notarıat” notarıaldyq aqparattyq júıesi en­gizilgen bolatyn; “E-lısen­zııa­laý” memlekettik derekter qoryn qurý boıynsha joba júzege asy­rylýda, qazir osy júıege lı­sen­zııa berýdi elektrondyq túrde júzege asyratyn 9 memlekettik organ qosylǵan. О́tken jyly Alma­ty qalasynda Halyqaralyq aqparattyq tehnologııalar ýnı­versıteti ashylǵan. Ýnıversıtet Prezıdent tapsyrmasy boıynsha Carnegie Mellon amerıkalyq IT-Ýnı­versıtetimen tyǵyz yntymaq­tas­tyqta qurylǵan. Oqý jylynda 401 stýdent iriktelse, jospar­da­ǵy­sy 300 adam. Sonymen qatar, ót­ken jyly elimizde memlekettik jáne orys tilderinde paıdalaný­shy­larǵa jańalyqtar jáne sarap­tamalyq materıaldardy usynatyn Bnews aqparattyq-saraptamalyq portaly sekildi ınternet-jobalar iske qosylǵan (Qaznettiń 30 úzdik top-saıttarynyń qataryna kire­di), sondaı-aq Kaztube ulttyq aq­pa­rattyq-oıyn saýyq beıne-por­taly da bar. Odan basqa baılanys jelisinde jazylǵan abonentterdiń ýaqyt tyǵyzdyǵy 100-ge 24 adam, sonyń ishinde aýyldyq jerlerde 100-ge 13 adamdy quraıdy. Jer­gilikti telekommýnıkasııa jeli­leri­niń sıfrlaný deńgeıi – 88 paıyz, sonyń ishinde aýyldyq jer­lerde – 78, uıaly baılanys abo­nent­teriniń sany – 100-ge 95 adamnan,  al ınternetke kirý – 100-ge 32 adam­nan keledi. CDMA 450 jelisiniń syıymdylyǵy 2010 jylǵy 1 qańtarda 246 706 abonentti qurap, qoldanysqa engizilgen CDMA 450 jelisiniń syıymdylyǵy 195 462 abonentke jetken. Osy rette agenttik tóraǵasy 2012 jylǵa deıin aýyldyq eldi mekender túgel baılanyspen qamtylady degendi alǵa tartty. Sondaı-aq ótken jyly telefon trafıgine ruqsat alýǵa basym baılanys operatorlarynyń tarıfteri 54 paıyzǵa, uıaly baılanys operatorlarynyń jelilerine telefon trafıgi – 53, TMD elderi baılanys opera­tor­la­rynyń jelilerine halyqaralyq telefon trafıgi – 30, al alys she­telderge 79 paıyzǵa tómen­de­tilgen. Úkimet tapsyrmasyna oraı “Qazaqtelekom” AQ 2010 jyly Internet qyzmetteri provaı­der­leriniń ekinshi rettik qol­da­nystaǵy tarıfteriniń kezeńdik tómendetilýin josparlasa, ol 2010 jylǵy 1 maýsymnan bastap ortasha alǵanda – 5, al ústimizdegi jylǵy 1 qarashadan bastap ortasha alǵanda 10 paıyzǵa tómendetilmek. Úkimet saǵatyn Jánibek Ká­ribjanov qorytyndylap, osy salaǵa qatysty zańdardy is-júzinde oryndaýǵa qajetti sha­ra­lardy tez qoldaný kerek ekenin atap kórsetti. Ásirese, aýyldyq jerlerge telefon jelilerin tartý, tarıftik baǵany tómendetý, qarajattyń tıimdi paıdalanylýy, sonyń ishinde “Elektrondy úki­met” jobasynyń tıimdiligin art­tyrý aýyl turǵyndarynyń ózekti máselelerin sheshýge baǵyttalýy tıis ekendigi erekshe ataldy. Asqar TURAPBAIULY.