«Mozgovoı sentr» JShS-niń jetekshisi Samat Kárishalovtyń ákimshilik bıýrokrattyq kedergilerdiń saldarynan tabanynan taýsylyp júrgenine bir aıdan asyp barady. Ábden amaly bitip, saly sýǵa ketkennen keıin jergilikti kásipkerler palatasyna qaıyrylýǵa májbúr bolǵan.
Kásipkerlikke kim kedergi?
Birneshe jyldan beri reseılik áriptesterimen tyǵyz qarym-qatynas ornatyp kele jatqan ol sońǵy joly «Jańajol» shekara baqylaý beketi qyzmetkerleri tarapynan kedergige kezdesken. Ondaǵylar Ulttyq ekonomıka, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý, Qarjy mınıstrlikteriniń ótken jylǵy 26 qazandaǵy № 17613 birlesken buıryǵyn betke alyp, eki jyldyń kóleminde belgili bir kody bar, qyzmet etý resýrsy aıaqtalǵan qubyrlardy el aýmaǵynan syrtqa shyǵarýǵa tyıym salynǵanymen túsindirgen. Sóıtip, tıisti qujattardy resimdeýden bas tartqan. «Keden qyzmetkerlerine qoldanýǵa jaramdy bolat qubyrlardy qalpyna keltirýge apara jatqanymdy esh túsindire almadym. Arnaıy saraptamadan ótken qujattardy usynsam da ony eskerýsiz qaldyrdy. Júk tıelgen kóliktermen kelgen izimmen keri qaıtýǵa týra keldi. Qazaqstan men Reseı arasynda Petropavlda ótken shekaralas aımaqtaǵy yntymaqtastyqty damytý týraly forýmda da kedendegi keleńsizdikterdi azaıtý jóninde ashyq aıtylǵan edi» deıdi shyndyq izdep kúıip-pisken kásipker.
Bolat qubyrlardyń jaramdylyǵy jónindegi saraptama qorytyndysyn shyǵarǵan «Soltústik Qazaqstan oblystyq saýda-ónerkásip palatasy» qoǵamdyq birlestiginiń sarapshysy Pavel Annenkov ta joǵarydaǵydaı talaptyń zań talaptarymen úılespeıtinin, belden basqan bir buıryqtyń áleginen kásipkerler japa shegip otyrǵanyn, munyń temir jáne tústi metaldarǵa da tikeleı qatysy baryn jetkizdi. Qazirdiń ózinde temirjolshylar isten shyqqan qondyrǵylar men jabdyqtardy Reseıge ótkize almaı otyrǵan kórinedi.
Shetin máselege jan-jaqty taldaý jasalǵan kásipkerlerdiń quqyǵyn qorǵaý jáne sybaılas jemqorlyqpen kúres jónindegi keńes otyrysynda keńes tóraıymy, belgili zańger Inessa Qýanova otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýda oryn alǵan kemshilikterdi tizbelep kórsetip berdi. Byltyr shaǵyn jáne orta bıznes ókilderinen 25 shaǵym túsken. «Ulttyq qaýipsizdik komıteti Shekara qyzmetiniń ókilderi buıryqty oryndaýǵa mindetti ekeni ras, alaıda júkti qarap, ony ótkizýge ruqsat berý quzyreti berilmegenin qalaı túsindiresizder? Menińshe, memlekettik organdardyń eshqaısysy bul máseleni tııanaqty sheshýge talpynyp otyrǵan joq. Sondyqtan buıryqtyń kúshin joıý úshin tıisti vedomstvolarǵa júginetin bolamyz. Eń bastysy, qandaı taýarlardy syrtqa shyǵarýǵa shekteý qoıylatyny naqty kórsetilýi tıis» dedi jıyndy qorytyndylaǵan tóraıym.
Kólik ınfraqurylymdary ıkemsiz
Petropavl qalalyq Jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bólimi bergen málimetterge súıensek, 317 áleýmettik jáne kólik ınfraqurylym nysanynyń 253-i beıimdeýge jatady. Onyń ishinde 221 nysan qoljetimdi bolyp tabylady. 32-si ishinara qoljetimdi. Bólim jetekshisi Danııar Asylbekovtyń sózine qaraǵanda, 18 densaýlyq saqtaý obektisi túgel beıimdelgen. 68 bilim berý mekemesiniń 58-i talapqa saı. Mádenıet ǵımarattarynyń 82, sporttyq qurylystardyń 92 paıyzy qoljetimdi. Toǵyz qonaqúıge monıtorıng júrgizilip, altaýynda múmkindigi shekteýli jandarǵa jan-jaqty jaǵdaı jasalmaǵany anyqtalǵan.
Eń basty problema, kólik ınfraqurylymdarynyń jetimsizdigine kelip tireledi. Jolaýshylardy tasymaldaý maqsatymen 330 avtobýs 24 baǵytqa qatynaǵanymen, deni tıisti qondyrǵylarmen qamtamasyz etilmegen. Qoǵamdyq kólik quramynda asty tómen úsh avtobýs pen gıdravlıkalyq kótergishi bar osynsha kólik qana bar. «Avtokólik odaǵy» qaýymdastyǵy qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy Galına Semenova máseleni sheshýge qolbaılaý jaıttardy alǵa tartty. Taǵy da úsh avtobýs satyp alý úshin «Damý» qorynan demeýqarjy resimdeýge keliskenmen, baj salyǵynyń tym kóptiginen bastapqy oılarynan aınyp qalǵanǵa uqsaıdy. «Ár avtobýstyń baǵasy orta eseppen 12 mıllıon teńge desek, esepke alý, qosymsha jabdyqtar qoıý saldarynan qosymsha 5 mıllıon teńge jumsaýǵa májbúrmiz. Qalyptasqan tyǵyryqtan shyǵý úshin múgedekterge arnalǵan qondyrǵylar ornatýǵa qajet qarajatqa kómek berilse degen usynys aıtqym keledi. Tıisti oryndardyń qoldaýynsyz kásipkerler bul máseleni ózdiginen sheshe almaıdy, dedi G.Semenova jergilikti bılik organdaryna, úkimettik emes uıymdarǵa qarata aıtqan sózinde.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy