Otandyq medısınanyń damý jolyndaǵy aıtýǵa turarlyq jumystyń bir parasy «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń aıasynda sheshilip jatyr. 2016 – 2019 jyl aralyǵyna negizdelgen baǵdarlama arnalǵan óńirdegi densaýlyq saqtaý salasyn saýyqtyrýǵa sep bolýda.
Almaty oblysynda da osy baǵdarlama aıasynda atqarylatyn negizgi jumys qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýǵa baǵyttalýda. Qazir turǵyndar arasynda medısınalyq kómektiń sapasyna kóńili tolyp, dárigerlerdiń jumysyna qanaǵattanatyn naýqastar qatary ósti. Bul óńirdegi tıisti medısınalyq qyzmet kórsetý bazasynyń jaqsarýyna baılanysty. Mysalǵa, ótken jyldyń sońynda Taldyqorǵan qalasyndaǵy oblystyq kóp salaly balalar aýrýhanasynyń janyna Neonataldy hırýrgııa ortalyǵy ashyldy. Mundaı ortalyqtar elimiz boıynsha sanaýly ǵana eken. Ortalyq jańa ozyq úlgidegi quraldarmen jabdyqtalǵan. Munda laparoskopııalyq baǵan, beınekolonoskop, fıbrogastroskop, bronhoskop, narkozdyq apparattar, IVL, jańa týǵan nárestege arnalǵan «Jıraf» reanımasııalyq ústeli, fototerapııa apparattary, kıývezder, reanımasııalyq tósekter bar. Emdeý qyzmeti 60 tósekke shaqtalǵan, 20 palata bar. Reanımasııalyq bólimge 9 tósek qoıylǵan.
Munan bólek, osy qalalyq kóp salaly aýrýhana janynan qaterli isik aýrýlaryn erte anyqtaýǵa arnalǵan jaǵdaıattyq ortalyq iske qosyldy. Bul erekshe joba da oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń qoldaýymen memlekettik-jekemenshik áriptestik negizinde júzege asyryldy. Mamandar TMD-da teńdesi joq dep tanyǵan, Qazaqstanda alǵashqy bolyp ashylǵan ortalyq Almaty oblysynyń 13 medısınalyq mekemesin biryńǵaı medısınalyq júıege biriktiredi. Iаǵnı, kompıýterlik magnıttik-rezonanstyq tomografııa, rentgenografııa, mamografııa sııaqty tekserýge qatysty barlyq zertteýlerdi bir ortaǵa jınaqtaýǵa múmkindik beredi.
О́ńir medısınasynyń ómir úshin kúrestegi qabilet-qarymy tek materıaldyq-tehnıkalyq múmkindigine ǵana emes, dárigerlerdiń bilimi men biligine qarap baǵalanatyny belgili. Bul taraptan da Almaty oblysynda medısına mamandarynyń biliktiligin arttyrýǵa, olardy qaıta daıarlaýǵa kóńil bólinip otyr eken. Osy maqsatqa ótken jyly jergilikti bıýdjetten 201,5 mln teńge jumsalypty. Sonyń nátıjesinde óńirdiń medısına qyzmetkerleri sheteldiń ozyq klınıkalarynda tájirıbe almasýǵa, belgili klınıkalardyń joǵary bilikti mamandarynan dáris tyńdaýǵa múmkindik aldy. Máselen, byltyr 344 maman Lıtva, Polsha, Ońtústik Koreıa, Túrkııa eliniń bilikti kadrlarynan dáris alǵan. Sol sııaqty dárigerlerdiń bir toby Izraıl, Ońtústik Koreıa, Túrkııa memleketinde qabyldaý bóliminiń jumysyn jetildirý, laparoskopııalyq tehnıkamen jumys isteý, tıraj júıesi boıynsha medısınalyq suryptaýǵa qatysty taǵylymdamadan ótken eken.
- Qazir biz Memleket basshysynyń tapsyrmasyna oraı densaýlyq saqtaý salasyn sıfrlandyrýdy qolǵa aldyq. Bul rette memlekettik-jekemenshik áriptestik tıimdi tetik bolyp otyr. Osy saladaǵy kóptegen jobalar memlekettik-jekemenshik áriptestik negizinde júzege asyrylýda. Olardyń qatarynda oblystyń aýdan, qalalaryndaǵy dárigerlik ambýlatorııalar, emhanalar da bar. Medısına ǵylymynyń jetistikteri, jańa qural-jabdyqtardy kásibılikpen tıimdi qoldaný adam ómirin saqtaýǵa jáne densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa septesedi dep oılaımyn, - deıdi taqyrypqa oraı oı bólisken oblys ákimi Amandyq Batalov.
Jalpy, Almaty oblysynyń jaǵyrapııalyq jaǵdaıyna qaraı óńirdegi densaýlyq saqtaý mekemeleriniń qyzmetin eki baǵytta qarastyrǵan jón. Kóp jaǵdaıda oblys ortalyǵynda ornalasqan emhana men aýrýhana jumysyna basa mańyz berilip jatady. Árıne, Taldyqorǵandaǵy emdeý mekemeleriniń sapasy joǵary jáne múmkindigi de erekshe ekeni daýsyz. Al oblystyń Almaty qalasy mańyndaǵy aýdandary úshin negizi tirek megapolıstegi kópsalaly klınıkalyq aýrýhana bolyp otyr.
- Bizdiń aýrýhanamyz oblystyń ońtústik aımaǵyndaǵy aýdan turǵyndaryna ǵana emes, Almaty qalasynyń da kóptegen dárigerlik kómekke muqtaj adamdaryna qyzmet kórsetedi. Aýrýhanada alǵashqy medısınalyq kómek túrinen bastap, kúrdeli operasııa jasaýǵa deıingi prosess kúndelikti júrip jatyr. Oǵan tolyq múmkindigimiz bar. Mamandar jetkilikti. Bilikti dárigerler qatary tolyq. Oblys boıynsha úshinshi deńgeıli dárigerlik kómek kórsetetin eki bólim bar. Jalpy qyzmet kórsetýdiń úshinshi deńgeıi dárejesi óte joǵary daıyndyǵy bar, tolyq jabdyqtalǵan, mamandary túgel medısınalyq bólimderge beriledi. Al bizdiń eki bólim osyndaı dárejege jetip otyr. Aldymen «Ana men bala» densaýlyǵyn saqtaý ortalyǵy týraly aıtaıyn. Bul baǵyttaǵy bizdiń jumysymyz arnaıy esepke tirkelgen analardy júktiliktiń alǵashqy aıynan bastap qadaǵalaýǵa alyp, sábı jaryq dúnıege kelgennen keıin de perzenthanada dáriger qadaǵalaýynda bolýyn qamtamasyz etedi. О́kinishke qaraı, Qazaqstanda ana men bala ólimi jıi tirkeledi. Áıel analardyń densaýlyǵy tómen. Bala ómiri synaqqa kóp túsedi. Mundaı jaǵdaıda dárigerlerdiń jaýapkershiligi kúsheıedi. Al tolyq jabdyqtalǵan ortalyqsyz myqty mamannyń ózi ómir úshin kúreste táýekel ete bermeıdi, - deıdi Almaty oblystyq kópsalaly klınıkalyq aýrýhanasynyń bas dárigeri Jumahan Moldaqulov.
Kópsalaly aýrýhananyń kardıologııa bólimi de qyzmet kórsetýdiń úshinshi deńgeıli dárejesine qol jetkizgen eken. Munda júrek aýrýlaryn emdeý men aldyn alý sharalary joǵary deńgeıde atqarylady. Oblys aýdandarynan bólek megapolıstiń qan qysymy aıaqasty kóterilgen, júregi syr bergen turǵyndarynyń daýa izdep keletin jeri osy bólim.
- Bizge «Jedel járdemmen» kúninen 10 adamǵa deıin kelip túsedi. Onyń ishinde júregine jedel ota jasaıtyn naýqastar da bar. Stansanarlyq em alatyndar qatary tipti kóp. Bul turǵyndar arasynda kardıologııalyq syrqattyń keń taraǵanyn da bildiredi. Biraq, bizdiń bólimniń dárigerleri árqashan kómek kórsetýden, adam janynan arasha bolýdan aınyǵan emes. Keıde áriptestermen dárigerler bólmesinde bas qosyp otyryp, kimniń qansha adamdy ajaldan alyp qalǵanyn aıtyp kúlemiz. Jedel kómek qajet etip kelgen 10 naýqastyń kemi tórteýi o dúnıeden qaıtady, - deıdi kópsalaly aýrýhananyń kardıologııa bóliminiń meńgerýshisi, bilikti dáriger Gúlnar Abdýlaqyzy.
Qazir qoǵamda otandyq medısına salasyna syn kóp aıtylady. Negizinen emhana men aýrýhananyń jetispeýshiligi, bilikti maman kadrlardyń tapshylyǵy, dárigerlerdiń tájirıbesizdigi men bilim-biliginiń tómendigi sııaqty tizbekti problemanyń saldary buqara men aq jeleńdi jannyń arasyna ala jip kergendeı áser beredi. Soǵan qaramastan eki taraptyń tynys-tirshiligi, tipti taǵdyry da ortaq qazyqqa baılaýly ekenin báribir moıyndaımyz. Demek, jer betindegi sońǵy naýqastyń dertten qulan taza aıyǵyp ketýine deıin adamnyń medısına ǵylymynyń aldyndaǵy táýeldiligi jalǵasa bermek. Al densaýlyq saqtaý salasy úshin halyqtyń amandyǵy men em-domy da kıeli mindet bolyp qalýy tıis. Almaty oblysynyń aq jeleńdi abzal jandarynyń jumysyna qarap osylaı degiń keledi...
Qalmahanbet MUQAMETQALI,
«Egemen Qazaqstan
Almaty oblysy