Búgin Elbasy kitaphanasy mýzeıiniń ǵımaratynda Irandaǵy ıslam revolıýsııasy jeńisiniń 40 jyldyǵyna arnalǵan «Iran kallıgrammasy» kórmesiniń ashylý saltanaty ótti.
Kórmeni Elbasy kitaphanasy «Mádenıet arqyly únqatysý» halyqaralyq jobasy aıasynda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Iran Islam Respýblıkasynyń Elshiligimen birlese uıymdastyrdy. Kórmeniń tusaýkeserine Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Iran Islam Respýblıkasynyń elshisi Madjıd Samadzade Saber qatysty.
Is-sharany Elbasy kitaphanasy dırektorynyń orynbasary Kúláısha Aqtaeva ashty:
– Kallıgramma óneriniń 30-40 jyldyq tarıhy bar. Irandyq naqqashı-hatty tarıhı jazbalar men qasıetti jerlerden, mórler men ydystardyń betinen keziktirýge bolady. Onyń negizin qalaǵan Pılaram, Mafı, Zenderýdı, Afdjeıı, Ehsaıı syndy tulǵalardyń jolyn búginde Saıd Hýshmanesh jalǵastyryp, kalıgramma óneriniń keń taralýyna úles qosyp otyr. Aıta keter mańyzdy jaıt, Saıd Hýshmanesh kallıgramma kórmesindegi jumystarynan osy óner tarıhynyń qyr-syryn meńgerip jazýdyń jáne onyń oqylýynyń qıyndyǵynan esh taısalmaǵandyǵyn, jańalyqtar engizý barysynda kóne dáýirlerge de tıesili elementterdi shynaıylyqpen sýretteı bilgendigin baıqaýǵa bolady. Sondyqtan, Madjıt Samadzada Saber myrza, sizge jáne sýretshi Saıd Hýshmanesh myrza, ózińizge de búgin bizdiń elimizdiń, ásirese, bizdiń jastarymyzdyń kallıgramma tarıhymen tanysýyna múmkindik jasap jatqandaryńyz úshin zor alǵysymdy bildiremin, - dedi ol.
О́z kezeginde Iran elshisi Madjıd Samadzade Saber quttyqtaý sózin bylaı jalǵastyrdy:
– Sizderge shaqyrýdy qabyldap, osy sharaǵa qatysyp otyrǵandaryńyz úshin alǵys bildiremin! Osy óner kórmesinde Sizderdi qarsy alý men úshin úlken qurmet. Erte zamannan bastap qazirgi ýaqytqa deıin ırannyń jazý óneri únemi damytylyp otyrǵan. Sońǵy jyldardaǵy osyndaı mańyzdy ózgeristerdiń biri - «jazý sýreti» dep atalatyn dástúrli kallıgrafııany qazirgi zamanǵy sýret ónerimen baılanystyrý. Búgingi kórmede kórermenderge osy óner salasynyń úzdik ónerpazy Saıd Hýshmanesh myrzanyń týyndylary usynylyp otyr. Sizderdi osy týyndylardy tamashalaýǵa shaqyramyn, – dedi Elshi.
Sonymen qatar, Qazaqstanǵa alǵash kelgen ırandyq sýretshi Saıd Hýshmanesh búgingi kórmeniń maqsaty týraly bylaı dedi:
– Birinshiden, qazaq halqy men ıran halqynyń arasynda ortaqtastyqtar bolǵandyqtan jáne ekijaqty baılanysty ári qaraı ilgeriletý úshin qazaq halqyna ıran halqynyń dástúrli kallıgrafııa ónerin tanytýdy kózdedik. Ekinshiden, dástúrli kallıgrafııa óneri zamanaýı ónermen ushtasyp, qazirgi beıneleý ónerine jaqyndaı tústi. Sol sebepti kallıgrafııa óneriniń jańa aǵymyn qazaq halqyna kórsetýdi uıǵardyq. Jalpy, ózim kallıgrafııa ónerimen 27 jyldan beri aınalysyp júrmin, onyń 7 jylyn osy ónerdi oqýǵa arnasam, qalǵan 20 jyl boıy kallıgrafııa jáne grafıkalaý óneri boıynsha dáris oqyp kelemin. Osy jyldarda kallıgramma óneri boıynsha salý tehnıkamdy jetildirdim. Osydan on jyl burynǵy týyndylarym men qazirgi týyndylarym bir birine múldem uqsamaıdy. Al búgin qazaqstandyqtarǵa usynylyp otyrǵan toptamada tazhıbpen bezendirilgen ári ırandyq klassıkalyq jáne dástúrli kallıgrafııaǵa jatqyzylatyn «nastalık» jazýy qoldanylǵan birneshe týyndy, sondaı-aq, zamanaýı ırandyq grafıka jáne kallıgrafııa qalybyna keltirilgen dástúrli nastalık jáne shekaste jazýlary qoldanylǵan birqatar týyndy Sizderdiń nazarlaryńyzǵa usynylǵan, – dep túıindedi sýretshi.
«Iran kallıgrammasy» kórmesi – Elbasy kitaphanasy jáne Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Iran Islam Respýblıkasynyń Elshiligi arasyndaǵy yntymaqtastyq tarıhyndaǵy alǵashqy oqıǵa. Uıymdastyrýshylar osy kórme arqyly mýzeıge kelýshiler beıneleý óneriniń qyr-syryna qanyǵady dep senim artady.
Iran kallıgrammasy – kallıgrafııanyń ajyramas bóligi. Musylman mádenıetinde beıneleý óneriniń ózindik baǵyty, edáýir damý qarqyny baıqalady. Árbir kallıgramma kórkemdigi men mazmundyq sáıkestigimen úılesedi. Sýretshiniń negizgi mindeti – syrt kórermen qabyldaýy men jazbadaǵy rýhanı tereńdikti taýyp, jetkizý. Kallıgramma avtorynyń ıdeıasyn túısiný shyǵarmanyń tereń sımvolızmin kórsetedi.
«Iran kallıgrammasy» kórmesinde sýretshi Saıd Hýshmaneshtiń Astanadaǵy arnaıy kórmesi úshin 3 jyl boıy daıyndaǵan 40-qa jýyq kartınasy usynylatyn bolady. Saıd Hýshmanesh búkil kásibı jáne shyǵarmashylyq ǵumyryn kallıgrafııa ónerine arnaǵan. О́z isiniń sheberi retinde ol jıǵan tájirıbesin Irandaǵy birneshe ýnıversıtet stýdentterine úıretip keledi. «Kallıgrafııany oqytý óneri» kitabynyń avtory. Qazirgi kezde «О́ner fılosofııasy» mamandyǵy boıynsha doktorantýra mamandyǵyn támamdap jatyr.