Sýdıalardyń jaýapkershiligi kúsheıtiledi

Bul basqosýǵa Senattyń Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń tóraǵasy Georgıı Kım, Joǵary Sot Keńesiniń tóra­ǵasy Talǵat Donaqov, Bas proký­rordyń orynbasary Marat Ahmet­janov, Adam quqyqtary jónindegi ýákil Asqar Shákirov, «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Rústam Júrsinov, advokat­tar men notarıýsterdiń res­pýb­lıkalyq birlestikteriniń birin­shi basshylary Qadyrjan Baımu­ha­no­va men Ásel Janábilova qatysty.

J.Asanov keńesti asha kele, 2018 jyly sot júıesin jaq­sar­tý jumysynyń negizgi qory­tyn­dysyn qysqasha aıtyp ótti. 

– Joǵarǵy sot ótken jyly «Sot tóreliginiń jeti túıini» baǵ­dar­lamasyn jarııalady. Bul – Ult jospary sheńberindegi sot­tar­dy odan ári jańǵyrtýdyń prak­tı­kalyq quraly. Jeti basym baǵyt boıynsha jumystyń naqty maz­muny turǵyndardyń sotqa sura­nysy negizinde ázirlendi, – dedi Joǵarǵy sot tóraǵasy. 

Keńeste alǵash bolyp sóz sóı­legen Joǵarǵy sottyń qylmys­tyq ister jónindegi sot alqa­sy­nyń tóraǵasy Abaı Rahmetýlın aza­mat­tardyń buzylǵan quqyqtaryn sot arqyly qalpyna keltirý júıesin damytýǵa aıryqsha nazar aýdarylǵanyn aıta kele, 2017 jylmen salystyrǵanda prokýror qatysqan ister boıynsha aqtaý úkimderiniń 2,3 esege (100-den 226-ǵa deıin) artqanyn atap ótti. О́tken jyly kassasııa jeke aıyptaýlardy qospaǵanda, 51 adamdy aqtaǵan. Olardyń arasynda esirtkige qatysty qylmystardy sotqa deıingi tergeý barysynda prosestik normalardyń buzylýy, qyzmet babynda jalǵan qujat jasaý, laýazymdy ókilettikterdi asyra paıdalaný, para alý, urlyq, alaıaqtyqqa qatysty isterdiń úlesi basym bolǵan. 

Sonymen qatar byltyr sot­tal­ǵan barlyq 7610 adamnyń 23,9 paıyzy bas bostandyǵynan aıy­rylǵan. Bul kórsetkish 2017 jyly 28 paıyzdy (9405) quraǵan. 

Alqa tóraǵasynyń aıtýy­na qa­raǵanda, sottar bas bostandyǵynan aıyrýmen baılanysty emes jazalardy jıi qoldana bastaǵan.  Olardyń arasynda aıyppul (24%), qoǵamdyq jumys (5,6%), bas bos­­tandyǵyn shekteý (1,2%) sekil­di ja­za­lardyń úlesi artqan. Oǵan qosa, múlikti tárkileý 8 esege azaıǵan. 

Al Joǵarǵy sottyń azamattyq ister jónindegi sot alqasynyń tóraǵasy Elis Ábdiqadyrov kassasııada qaıta qaralǵan apellıa­sııa aktileriniń jartysyna jýyǵynyń kúshi joıylyp, ózgertilgenine aıryqsha toqtalyp ótti. Onyń piki­rinshe, isterdiń 30 paıyzyn jańadan qaraý úshin keri qaı­tarý prosesti sozbalańǵa salyp qana qoımaı, daýlasýshy ta­raptar arasyndaǵy janjaldy ýshyqtyra túsedi. Olar materıal­dyq qıyn­dyqtar men isti sotta qaraý bo­ıynsha memlekettik baj salyǵyn tólep, shyǵynǵa ushyraıdy. 

О́z kezeginde, Joǵarǵy sottyń mamandandyrylǵan sot alqasynyń tóraǵasy Aıgúl Qydyrbaeva ótken jyly ınvestorlardyń 10 mıllıardtan astam teńgege qatysty quqyqtary qorǵalǵanyn aıtty. Sotqa kelip túsken ótinishterdiń basym bóligi memlekettik organ­dar­dyń salyq, keden, ekologııa jáne jer qoınaýyn paıdalanýǵa qatys­ty daýlar boıynsha sheshim­deri men áreketteri ýshyqtyrǵan daýlarǵa baılanysty eken. 

Budan ári sóz alǵan J.Asa­nov aldaǵy josparlarymen de bólise kele, bıyl sot tóreliginiń sapasyna monıtorıng júrgiziletindigin, birinshi jáne apellıasııalyq satylardaǵy árbir sýdıa ózderi shyǵarǵan sot sheshimderi úshin derbes jaýap berýi tıis ekendigin erekshe atap ótti.

– Zamanaýı elektrondy tehnologııalar árbir sot aktisine Joǵarǵy sottyń qol jetkizýine múmkindik beredi, – dedi J.Asanov. 

Tóraǵa sýdıalardy sot tóre­ligin halyq úshin barynsha túsi­nikti etýge barlyq kúsh-jigeri men bilimin jumsaýǵa shaqyrdy. Onyń aıtýynsha, tek osy jaǵdaıda ǵana sottar zań ústemdigi men áleý­mettik ádildikti qamtamasyz etý boıynsha tikeleı fýnksııalaryn iske asyra alady.