Ońtústik Qazaqstan oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy Jumaǵalı ISMAILOV: Elbasynyń tapsyrmalary múltiksiz oryndalýda

Ońtústik Qazaqstan oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bastyǵy Jumaǵalı ISMAILOV: Elbasynyń tapsyrmalary múltiksiz oryndalýda

Beısenbi, 12 qańtar 2012 7:43

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń den­­saýlyq saqtaý salasynda sońǵy úsh jylda aıtarlyqtaı jaqsylyqtar oryn alyp otyr.Jalpy ólim-jitim 3,1 paıyzǵa, náres­te ólimi 16,6 paıyzǵa, ana ólimi 38 paı­yzǵa, qan aınalymy júıesiniń aýrýlarynan ólim 23,6 paıyzǵa, týberkýlezden ólim 21,7 paıyzǵa, onkologııalyq aýrýlardan ólim-jitim kórsetkishi 6,2 paıyzǵa tómendedi.

Beısenbi, 12 qańtar 2012 7:43

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń den­­saýlyq saqtaý salasynda sońǵy úsh jylda aıtarlyqtaı jaqsylyqtar oryn alyp otyr.Jalpy ólim-jitim 3,1 paıyzǵa, náres­te ólimi 16,6 paıyzǵa, ana ólimi 38 paı­yzǵa, qan aınalymy júıesiniń aýrýlarynan ólim 23,6 paıyzǵa, týberkýlezden ólim 21,7 paıyzǵa, onkologııalyq aýrýlardan ólim-jitim kórsetkishi 6,2 paıyzǵa tómendedi.

2011 jyly oblysta neonataldyq hı­rýr­gııa, balalar kardıohırýrgııasy jáne neırohırýrgııa qyzmetteri damytyldy. Ha­­lyqaralyq tehnologııalardy engizý úshin 2 trenıng ortalyǵy ashyldy. Bıýdjet qa­­­­rajaty esebinen 3 myńnan astam dári­ger biliktiligin arttyrdy. Onyń úsh­­­­ten biri halyqaralyq deńgeıde bilim alǵan.Eger bul kórsetkish bir jyly joǵary, bir jyly tómen bolsa kezdeısoqtyqqa balaýǵa bolar edi. Sondyqtan, jaǵdaıdy turaqtandyrý, medısınalyq qyzmet salasyn jaqsartý, júıeli deńgeıge kóterý úshin taý kótergen Tolaǵaıdaı jumystar júrgizilgendigi baıqalady. Bul – elge bolsyn, halqymyz aman-saý bolsyn, syrqat­tardyń jany jabyrqamasyn deıtin ár­bir ońtústik turǵyny úshin úlken qýanysh.Eń úlken jaqsylyq, respýblıka kóle­min­de synnan kóz ashpaı júretin oblys me­dısınasynyń sońǵy úsh jylda turaq­ty damýǵa qol jetýiniń syry qandaı? Biz osy saýaldarǵa jaýap berý úshin OQO densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bas­ty­ǵy, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor Jumaǵalı ISMAILOVTY áńgimege tartqan edik.– Jumaǵalı Qazybaıuly, oń­­­tústikte basqasyn aıtpaǵanda adam ómiriniń uzaqtyǵy res­pýb­lı­kalyq orta kórsetkishten as­ty. Birneshe jyl boıy turaqty damý saqtalyp keledi. Maman re­tinde osynyń syryn jiliktep berińizshi?– Ertegidegi Alladınniń sı­qyr­ly shamynyń árıne, buǵan esh qatysy joq. Munyń bári ákimdik pen medısına salasynyń qoıan-qoltyq birge jumys jasaýynda. Salanyń qarjylandyrylýy 2011 jyly 2010 jylmen salystyr­ǵanda 22 paıyzǵa ósti. Bul úshin eń aldymen Elbasyǵa ońtústik halqy atynan rahmet aıtamyz.Osynyń bárin jınaqtaı kele, negizgi úsh máselege aıryqsha toq­taý­ǵa bolady.Birinshiden, oblys medısına­sy­nyń ınfraqurylymy jaqsa­r­dy. 900-ge tarta eldi mekenniń bar­lyǵynda medısınalyq ambýlatorııalar ashyldy. Ekinshiden, mate­rıaldyq-tehnıkalyq bazamyz ny­ǵaıdy. Oblys ákimi barlyq saqal­dy qurylystardy aıaǵyna jetkizip, iske qosyp berdi.Úshinshiden, mamandarymyzdyń biliktiligi arttyrylýda. Sońǵy eki jylda úsh myńǵa tarta dáriger, sonyń ishinde medbıkeler bar sala-sala boıynsha bilimin jetildirdi.– Joǵary jáne orta býyn dáriger óz kásibine myqty bolý úshin sala basshylary da kásibı sheberligi joǵary bolýy kerek. Osy baǵytta qandaı jumystar tańdalynyp alyndy? Bir jylda barlyq salany qamtý múmkin emes. Jyl basynda basym ba­ǵyt­tar belgilenetin shyǵar?– Aıtqanyńyzǵa kelisemin. Dá­riger bilikti bolý úshin onyń ju­mysyn qadaǵalaıtyn sala basshylary bárinen habardar bolýy tıis. Oblystaǵy birqatar klınıkalar­dyń jáne aýdan, qaladaǵy aýrý­ha­nalardyń basshylary alys jáne jaqyn shetelderdegi myqty orta­lyqtardan tájirıbeden ótti.Jumysymyz júıeli bolýy úshin jyl basynda jeti basym­dyqty belgilep, ony aıaǵyna jetkizý úshin bar kúshti shoǵyrlandyramyz. Bul basqa aýrýlar shette qalady de­gendik emes, qabat júrgiziledi. Ke­lesi jyly taǵy da basym baǵyttar tańdalynyp alynady. Sonyń ar­qa­synda biz turaqty júıege jettik.Sońǵy úsh jylda oblysta kardıohırýrgııa qyzmeti jaqsy damý jolyna tústi. Alǵash ret ashyq júrekke 818 operasııa jasaldy. Sonyń ishinde júreginde aqaýy bar 163 bala bar. Buryn osy bala­lar­dyń ata-analary Astana, Almaty sııaqty iri qalalardaǵy ortalyq­tar­ǵa kezekke turatyn. Qarjysy barlary shet el jaǵalaıtyn. Qazir bizde aımaq dárejesinde alǵash ret balalar kardıohırýrgııa bóli­mi ashyldy. Oblys dárigerlerine Lıt­­va, Polsha, Izraıl, Túrkııa jáne Reseıdiń beldi medısınalyq ortalyqtarynyń ǵalymdary she­berlik sabaqtaryn ótkizdi. Bul eki jaqqa da paıdaly is boldy. Bú­gin­de óz dárigerlerimiz júrekke operasııa jasaýda tabysqa jetip júr.– Osy jaǵdaıdy balalar kar­dıologııasy bólimi ashylǵan­da baıqadyq. Ata-analarymen sóıleskenimizde balasyn syr­qat­tan aıyqtyrǵan dárigerlerge alǵysyn sózben jetkizge almaı kózine jas alǵandaryn da kór­dik. Júzdegen júrekterdiń jarasyn jazyp, sol balalardyń kóz jasyn qurǵatqandaryńyz úshin dárigerler qaýymyna biz de rahmet aıtamyz.– Rahmet. Bul bizdiń qyzmeti­miz. Ásili, rahmetti Memleket basshysyna, oblys ákimdigine aıtý kerek shyǵar. Bar jaǵdaı týǵyzdy, dárigerlerge jumys jasamaı ne kórinipti. Elbasynyń tapsyrmasymen tikeleı salynǵan oblystyq ba­lalar aýrýhanasy halyqaralyq standarttarǵa negizdelgen medı­sı­nalyq qural-jabdyqtarmen ja­raq­­taldy. Klınıkanyń bazasynda neo­nataldyq hırýrgııa, balalar neı­rohırýrgııasy jaqsy damyp kele­di. Oblysta alǵash ret damýyn­da aqaýy bar 221 shaqalaqqa operasııa tabysty jasaldy.– Osy jerde bir suraq týyndaıdy. Sizder perzenthanadaǵy gınekologııalyq keńesti klınıkalarda da qolǵa aldyńyzdar. Bas­tapqyda kópshilik túsini­ń­ki­re­meı, narazylyq bildirilip jatty…– Ol ras. Endi máseleniń myna qyryna qarańyz. Buryn júkti áıelderge gınekologııalyq keńes perzenthanalarda boldy. Biz ony emhanalarǵa aýystyrdyq. Nege? О́ıtkeni, júkti áıelderge tek gınekolog emes, oǵan terapevt, kardıolog, nevrolog, qala berdi tynys aýrýlary dárigerleri kerek. Aýrý áıelden aýrý bala týady. Bala ómir­ge saý-salamat kelý úshin ana­nyń boıyndaǵy syrqattardy emdeý kerek. Bul biz engizgen jańa­lyq emes, álemdik medısınadaǵy bar tájirıbe. Bastapqyda renish bolǵanymen, keıin jaqsylyq úshin jasalyp jatqanyn jurt túsindi. Qazir perzenthanalarda bala ólimi azaıdy. Biraq, ómirge jańa kelgen shaqalaqtardyń ishinde aýrýshań­dary, mezgilinen tym erte kelgen­deri bolady. Biz osyǵan baılanys­ty shala týǵan balalardy ońal­týǵa 100 tósektik ortalyq ashtyq.– Elbasynyń Ońtústikte dá­rigerlermen ótkizgen basqosýyn­da qurt jáne qaterli isik aýrýlary máselesi kóterilip edi. Qazirgi naqty jaǵdaı qandaı?– Jaqsy ózgerister bar. О́tken jyly týberkýlez boıynsha aýrýǵa shaldyǵý 12,3 paıyzǵa tómendedi.«Salamatty Qazaqstan» baǵ­dar­­lamasy boıynsha týý jasyn­daǵy áıelder arasynda týberký­lezdi boldyrmaý boıynsha biraz is-áreketter atqarylýda. Barlyq týberkýlezge qarsy mekemelerde naý­qastar mektebi uıymdastyrylǵan. Ol jerde naýqastarmen týberkýlez týraly, onyń aldyn alý joldary, emdeýdi jalǵastyrý satysynda dá­ri-dármekterdi iship, emdi úzbeý jó­ninde suhbattar júrgiziledi. Oblys­tyq týberkýlezge qarsy dıspanserde alǵashqy medısınalyq sanı­tar­lyq kómek kórsetý júıe­siniń dárigerleri arasynda semına-trenıngter uıymdastyrylyp tu­rady. Osy kezge deıin 2000-nan astam dáriger, onyń ishinde 282 dáriger-gınekologtar oqytyldy. Sonyń ná­tıjesinde týý jasyn­daǵy áıelder­diń arasynda júkti­lik ke­­zinde týberkýlezben aýrý 100 myń adamǵa shaqqanda 2010 jyly – 3,3%-dan, 2011 jyly – 2,9%-ǵa deıin tómen­dep, al bosanýdan keıingi ke­zeńinde 8,3%-dan 5,2%-ǵa deıin tómendedi.Oblys boıynsha týberkýlezdiń juqpaly túrin anyqtaý maqsatyn­da qosymsha jańa 6 mıkros­ko­pııa­lyq zerthana ashyldy. Jalpy, oblys boıynsha týberkýlezge qarsy mekemelerde 18 bakterıoskopııa­lyq zerthana, emdeý salasynda 23 zerthana qyzmet atqarady.Al Qazaqstanda alǵash ret ob­lys­tyq onkologııalyq dıspanse­rin­de skrınıng ortalyǵy ashyl­ǵan. Bul – aýrýlardy tez anyq­taý­ǵa, týra dıagnoz qoıýǵa múmkindik beredi.– Buryn ońtústiktiń dári­gerlerine senimsizdik bildirile­ti­ni este. Tipti, “maman kerek, biraq Ońtústik Qazaqstan medısına akademııasyn bitirgen tú­lekterdi jumysqa almaımyz” degen qulaqtandyrýlar iri qala­lardaǵy klınıkalarda jazylyp turdy degendi baspasózden kórdik. Búginde oblys medısınasy respýblıkada úlgi alatyn deńgeıge kóterilip keledi.Astana, Almatyda ótetin iri halyqaralyq konferensııalar, ǵy­lymı keńester Shymkentte ótetin boldy. Medısına salasy boıynsha halyqaralyq stan­dart­tarǵa ótken Lıtva memle­ke­timen ózderińiz úsh jylǵa memo­randýmǵa otyrdyńyz­dar. Jyl saıyn shetelden tań­daýly mamandar kelip, sheberlik dárist­e­rin ótkizip júr. Osynyń bári qalaısha múmkin boldy?– Baǵana sóz yńǵaıynda aıtym ǵoı. Munyń bári memlekettik qam­qorlyqtyń, Elbasymyzdyń halyq densaýlyǵyna sergek qaraýynyń arqasy.Shymkentte ótken halyqara­lyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııada Kaýnas medısına ýnı­ver­sıtetiniń professory Vıdmantas Baraýskas: “Sizderdiń mate­rı­al­dyq-tehnıkalyq jabdyqta­ry­ńyz bizdiń klınıkalardan da jaq­sy eken. Osyndaı qamqorlyq ja­saǵan Memleket basshysy Nursul­tan Ábishulyna rahmet. Al aımaq­tarǵa dál sizderdegi basshylardaı jaǵdaı týǵyzǵan, qarjy bólgen ortalyqtardy áli kórgen joqpyz. Sol úshin oblys ákimine bizdiń qur­metimizdi jetkizip qoıyńyz”, dedi.Endi salystyryp kórińiz. 1991-2009 jyldar aralyǵynda bar bolǵany 16 medısınalyq nysan qo­sylǵan eken. Al 2010-2011 jyl­dar aralyǵynda ǵana 136 den­saý­lyq saqtaý mekemesi iske qosyldy. Osy qurylysqa respýblıkalyq bıýd­jetten 3,9 mlrd. teńge al, ob­lystyq bıýdjetten 3,7 mlrd. teńge bólindi. Bunyń syrtynda medısına nysandaryna júrgizilip jatqan kúrdeli jóndeýlerdi qosyńyz. Sońǵy on jylda oblystyq bıýdjetten densaýlyq saqtaý salasyna bólingen qarjy 10 ese eselendi. Máselen, 2001 jyly 4 mlrd. teńge bolsa, 2011 jyly 44,8 mlrd. teń­gege jetti. Adam densaýlyǵynan qym­bat eshtene joq. Oblysta jo­ǵary bilikti kadr daıarlaý maqsa­tynda halyqaralyq standarttarǵa negizdelgen eki ortalyqty halyq­aralyq akkredıtasııadan ótkizýge daıyndap jatyrmyz. Munda tek oblystyq emes, respýblıkalyq, qala berdi ózge memleketterden de dárigerler kelip, biliktiligin arttyrady. Bolashaǵy úlken. Oblys medısınasy respýblıkada al­ǵash­qy bolyp halyqaralyq standartqa ót­ken memlekettermen iskerlik baılanys jasap jatyr. Olar bizge úıretýmen qatar úırený úshin de keletindigin aıtady. Tynymsyz ju­mysymyz turaqty damý kórset­kishterine jetkizdi. Buǵan oblys dárigerleriniń meıirlenýine ábden bolady. Biraq, toqmeıilsimeımiz. Halyqtyń densaýlyǵyn jaqsartý maqsatynda qabyldanǵan memle­kettik baǵdarlamalardy oryndaýǵa kúsh salynady.– Áńgimeńizge rahmet. Halyq­qa jasap jatqan qyzmetterińiz tabysty bolǵaı.Áńgimelesken Baqtııar TAIJAN.Ońtústik Qazaqstan oblysy.