Elbasy Nursultan Nazarbaev búkil álemdi tańǵaldyrǵan sheshim qabyldady. О́z ornyn Senat Tóraǵasy qyzmetin atqarǵan Qasym-Jomart Toqaevqa berdi.
Astana ataýy – Nur-Sultan
Qazaqstandy 28 jyl basqarǵan Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev 19 naýryzda sheshimin jarııalady. Sonyń artynsha, 20 naýryzda Parlamenttiń birlesken otyrysynda jańa Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ant berdi. Mundaı sheshimniń Qazaqstandy ǵana emes, Ortalyq Azııany jáne Túrkııa tarapyn da tańǵaldyrǵany ras.
Qazaqstan jer kólemi boıynsha álemde 9-oryn alady. 18 mıllıonnan astam halqy bar. 1991 jyly qazaqtar eldegi halyqtyń 45 paıyzyn qurasa, búginde 70 paıyzǵa jetti. Munaı, tabıǵı gaz, ýran sekildi qazba baılyqtarǵa ıe.
2005-2018 jyldar aralyǵynda elge 282 mıllıard AQSh dollary kóleminde shetel ınvestısııasy quıylsa, onyń 47 paıyzy eýropalyq elderge, al 13 paıyzy AQSh-qa tıesili. Basqasha aıtqanda, Qazaqstan Shyǵys pen Batystyń ózara árekettesýiniń mańyzdy ortalyǵy bolyp tabylady. 2010 jyly EQYU jáne 2011 jyly Islam Yntymaqtastyǵy Uıymyna tóraǵalyq etýi bul teńgerimniń kórinisine aınaldy.
1990 jyldardyń aýqymdy tehnologııalary men múmkindikterin eskere otyryp, búgingi tańda Qazaqstan álemde bıznes júrgizýdiń qarapaıymdylyǵy boıynsha 190 el arasynda 28-orynǵa kóterildi. Memlekettik til – qazaq tili, al orys tili qajet jaǵdaıda birge qoldanylady. Alaıda, Nazarbaev 1940 jyldan beri qoldanysta bolǵan kırıllısa alfavıtinen bas tartyp, latyn grafıkasyn qabyldaý týraly sheshim shyǵardy. 2025 jylǵa qaraı 32 áriptik jańa alfavıt eldiń barlyq ishki júıelerinde iske qosylady.
Eldegi transformasııa men kórneki maqsattardy belgileıtin eń mańyzdy jumys – ıen dalaǵa salynǵan Astana qalasy. Nazarbaevtyń otstavkaǵa ketý týraly sheshiminen keıin Qazaqstan Parlamenti Astana ataýyn Nur-Sultan dep ózgertetin zań jobasyn maquldady.
Túrki áleminiń aqsaqaly
N.Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik Keńesiniń Tóraǵasy, «Nur Otan» partııasynyń Tóraǵasy, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Tóraǵasy qyzmetterin jalǵastyra bermek. Ol Keńes ókimeti qulaǵannan keıin el tizginin osy ýaqytqa deıin ustap kelgen jalǵyz basshy bolatyn.
Qazaqstannyń geografııalyq ereksheligin utymdy paıdalanyp, kóregen sheshimderiniń arqasynda Túrki áleminiń aqsaqaly atandy. Máselen, Túrkııa-Reseı qarym-qatynastaryn retteýde úlken ról atqaryp, 15 shildedegi oqıǵadan keıin Túrkııaǵa kelgen alǵashqy memleket basshysy boldy. Onda Túrki keńesin qurý týraly usynys jasady. О́tken jyly Túrki álemine qatysty júrgizilgen saýaldamada N.Nazarbaevtyń esimi túrkitildes memleketter arasynda óte tanymal ekeni anyqtalǵany esimizde.
Nazarbaevtyń mundaı sheshim jasaıtynyn birneshe jyl buryn sezgen edim. О́zim qatysqan bir jıynda «Nazarbaev densaýlyǵyn óz erkimen eli úshin sarp etken kóshbasshy retinde tarıhqa enedi», dep aıtqanym bar-tuǵyn.
Nazarbaev búgingi áreketin 2017 jyldan bastap josparlaǵan bolatyn. 2017 jyly qabyldanǵan konstıtýsııalyq túzetýlermen ol Parlamentke jáne Úkimetke 30-dan astam ókildik berdi. Eldiń basqarý júıesin ózgertken bul qadam qoǵamda jetkilikti túrde talqylanǵan joq. Qazaqstan prezıdenttik júıeden prezıdenttik-parlamenttik júıege dańǵyl jol saldy. Sondyqtan Parlament pen Úkimettiń quzyreti keńeıdi. Budan bólek, Nazarbaev sońǵy úsh jylda eldegi bıliktegi ortasha jas kólemin azaıtty.
Bul – jastarǵa múmkindik beretin jańa tásil.
Kýrshad Zorlý, professor
TÚRKIIа