• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat 05 Sáýir, 2019

Qanysh Sátbaevtyń 120 jyldyǵyna oraı halyqaralyq konferensııa ótti

3220 ret
kórsetildi

«Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda Ǵalymdar úıinde QǴA Tuńǵysh prezıdenti, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Qanysh Sátbaevtyń týǵanyna 120 jyl tolýyna oraı Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty, akademık Q.I.Sátbaevtyń memorıaldyq mýzeıi, «Ǵylym ordasynyń» uıymdastyrýymen «Q.I.Sátbaev: QǴA tuńǵysh prezıdenti, ǵylymdy uıymdastyrýshy, kemeńger ǵalym jáne qoǵam qaıratkeri» halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti.

Qanysh Sátbaevtyń Ulttyq ǵylym akademııasy ǵımaratyndaǵy bıýstine gúl shoqtaryn qoıyp, rýhyna taǵzym bildirgen ǵylymı orta Q.I. Sátbaevtyń memorıaldyq mýzeıi jáne «Ǵylym ordasy» RMK ǵylymı kitaphanasy qorynan alynǵan ǵalymnyń qundy muraǵatymen tanysty.

 Konferensııa jumysyn júrgizgen Sh.Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń dırektory Zııabek Qabyldınov júrgizip, sharanyń negizgi taqyryby aıasynda elimizge tanymal ǵalymdardyń Sátbaev murasy haqyndaǵy zertteýleri, qazaq ǵylymynyń damý jolyndaǵy erekshe eske alatyn kezeńder týraly estelikterdiń jalǵasyn tabatyndyǵyn jetkizdi. Sharanyń ashylý saltanatynda sóz sóılegen QR UǴA vıse-perzıdenti-aǵa ǵylymı hatshy

Maqsat Qalımoldaev QR UǴA akademıgi M.J.Jurynovtyń quttyqtaý sózin oqydy. «Ǵulama ǵalymnyń ónegeli ómiri men qazaq ǵylymyna sińirgen eńbegi orasan zor. Soǵystan keıingi qıyn-qystaý kezeńde Qazaqstannyń Ulttyq Ǵylym akademııasyn uıymdastyryp, búgingi tańda jumys istep otyrǵan ártúrli saladaǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń jumysyn jolǵa qoıýda erekshe yjdaǵattylyqpen, shydamdylyqpen qyzmet etken otandyq ǵylym uıymdastyrýshysynyń qyzmeti – biz úshin óshpes ónege.

Ultymyzdyń aldyńǵy qatarly oqyǵan zııaly qaýymy jappaı qýǵyndalyp, atylǵany atylyp, qalǵany lagerlerge aıdalyp jatqan zamanda qazaq ǵylymyna adal eńbek sińirip, geologııa salasynda álemdik deńgeıdegi iri ǵylymı jańalyqtardy ashý úshin tek ǵalym bolý jetkiliksiz edi. Q.I. Sátbaev óz zamanynyń qajymas kúreskeri, qazaqtyń mańdaıyna bitken qaıratkeri boldy. Q.I. Sátbaev fenomeni osynda bolatyn» delingen quttyqtaý lebizde.

Konferensııa jumysy ary qaraı  QR UǴA akademıgi Sultan Ozdoevtyń, QR BjǴM Ǵylym komıteti tóraǵasynyń orynbasary Erkin Sadyqovtyń, Almatydaǵy Reseı Federasııasynyń konsýly I.V. Pereverzevanyń, Almaty qalasynyń ákiminiń keńesshisi M. Ahetovtyń, Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory G.T. Aldambergenovanyń, IýNESKO-nyń QR jáne Ortalyq Azııa boıynsha Almatydaǵy klasterlik bıýrosy Jaratylystaný ǵylymdary bıýrosynyń basshysy Krıstıne Tovmasıan, Atatúrik prınsıpteri jáne revolıýsııa tarıhy ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, Hajdettepe ýnıversıtetiniń qaýymdastyrylǵan professory Seıfı Iyldyrym, I. Arabaev atyndaǵy Qyrǵyz MÝ Ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory Jumaǵul Baıdıldeevtiń, Q.I.Sátbaevtyń nemeresi Nurlan Jarmaǵambetovtyń quttyqtaý sózderimen quttyqtaý sózderimen jalǵasyn tapty.

Memleket tarıhy ınstıtýtynyń dırektory t.ǵ.d., professor, Búrkit Aıaǵannyń, QR Prezıdenti arhıvi dırektorynyń orynbasary, t.ǵ.d., professor Qaırat Álimǵazınovtyń, baıandamalaryn ǵalymdar erekshe yqylaspen  tyńdady.

Akademıktiń ǵylym jolyndaǵy izgilikti murasy týraly sóz etken Akademık Ázimhan Satybaldın Q.Sátbaevtyń Anglııaǵa sapary barysyndaǵy Ý.Cherchılmen kezdesý barysyndaǵy ázil-qaljyńdary arqyly óz halqyn moıyndatyp, aǵylshyn úkimeti basshysynyń erekshe qurmetine ıe bolǵanyn keńinen ashyp kórsetse, búginde toqsandy eńsergen fılosof-ǵalym, QR UǴA akademıgi Dosmuhamed Kishibekov ózin Moskvaǵa oqýǵa qalaı jibergenin, Q.I.Sátbaevtyń qamqorlyǵy men men adamgershiligi haqynda keńinen áńgimeledi. 

Sh.Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri, t.ǵ.k. Qaıdar Aldajumanov Sátbaevtyń ǵylymdy uıymdastyrýdaǵy eren eńbegine toqtalyp, HH ǵasyrda qazaq halqy úshin jasap ketken úsh jetistigi, ıaǵnı, birinshiden, qazaq halqynyń óziniń memlekettiligin qaıtadan qalpyna keltirýi; ekinshiden, qazaq halqynyń 100 paıyz saýatty ultqa aınalýy jáne úshinshiden, búkil álemdik ǵylymı mekemelerden artyq bolmasa eshbir kemi joq Ulttyq Ǵylym akademııasyn qurǵandyǵy jaıynda atap ótti. Al professor Saǵyndyq Jaýymbaev qazirgi otandyq arheologııa ǵylymy japon ǵalymdarymen birlese otyryp, qazaq dalasyndaǵy temir ken oryndarynyń b.z.d. 13-14-ǵasyrlarda bolǵanyn dáleldegenin keńinen kórsetti. Eger taǵy da 2-3 ret osylaı ken oryndary arqyly dáleldense, dúnıe júzi boıynsha qazaq dalasynda eń alǵash ret temir balqytylyp, ken ıgerilgeni moıyndalmaq, dedi.

Qazaq ǵylymynyń qaınarynda turǵan, keńestik jáne qazaq metallogenııa mektebiniń negizin qalaǵan, Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń uıymdastyrýshysy, álemdegi eń iri mys kenishteriniń biri – Ulytaý-Jezqazǵan ken ornyn tuńǵysh ashqan Sátbaevtyń ǵylym jolyna arnalǵan konferensııada arnaıy Qarar qabyldandy:

- Bilim alýshy jastardy ǵylymǵa keńinen tartý maqsatynda QR BjǴM Ǵylym komıtetiniń Sh.Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty men Akademık Q.I. Sátbaevtyń memorıaldyq mýzeıi aýqymynda qoǵamdyq-gýmanıtarlyq baǵyttaǵy stýdentterdiń, magıstranttar men jas ǵalymdardyń jyl saıynǵy aımaqtyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııasyn («Sátbaev oqýlary») ótkizý týraly usynys maquldansyn.

- Akademık Q.I. Sátbaevtyń ǵylymı murasyn belsendi taratý maqsatynda Q.I. Sátbaevtyń negizgi eńbekteri, ol týraly ǵylymı maqalalar, arhıv qujattary, ǵylymı konferensııalardyń jınaqtary, foto-vıdeomaterıaldar jáne t.b. ornalastyrylatyn veb-saıt uıymdastyrý qolǵa alynsyn.

- QR BjǴM Ǵylym komıtetiniń Sh.Sh. Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýty «Uly Dalanyń Uly esimderi» jobasynda akademık Q.I. Sátbaev týraly materıaldardy ornalastyrýdy qarastyrsyn.

- Mektepter men joǵary oqý oryndarynyń elektrondy oqýlyqtaryna Qazaqstan ǵylymynyń qalyptasýy, Q.I. Sátbaevtyń ómiri men ǵylymı qyzmeti degen paragraf nemese taqyrypsha kirgizýdiń qajettiligi máselesi, sondaı-aq memlekettik mýzeıler bazasy arqyly geologııa negizderi jáne taý-ken isiniń damý tarıhy, Qazaqstan ǵylymynyń jetistikteri men tarıhyn oqý jónindegi fakýltatıvtik sabaqtar arqyly orta bilim baǵdarlamasyn keńeıtý múmkindigi qarastyrylsyn.

- «Qasıetti Qazaqstan» ǵylymı-zertteý ortalyǵyna QR UǴA ǵımaratyn, sondaı-aq, akademık Q.I. Sátbaevtyń Almaty, Baıanaýyl, Qarsaqpaı qalalaryndaǵy mýzeılerin «tarıhı tulǵalarǵa baılanysty Qasıetti jerler» tizimine qosý máselesin qarastyrý usynylsyn.

Sońǵy jańalyqtar