Jıylǵan qaýymǵa mádenı sharanyń mańyzy jaıly qysqasha tanystyrý jasaǵan mekeme basshysy podpolkovnık Nurtaza Asılov kezinde jazyqsyz qýǵyn-súrginge ushyrap, beınet shekken áıel-analar rýhyna taǵzym etip, olardyń ómir joly jaıly málimet beretin jádigerlerdi jańǵyrtý arqyly biz ótkenge salaýat, búgingi beıbit kúnge bereket aıtamyz, dedi.
Qala irgesindegi Aqmol aýyly aýmaǵynda ornalasqan «ALJIR» lageri 1937 jyly 15 tamyzda NKVD-nyń jedeldetilgen buıryǵy negizinde paıda bolyp, 1938-1953 jyldar aralyǵynda munda «Otanyn satqan opasyzdar otbasy» degen jeleýmen 8-15 myńǵa jýyq áıel jazasyn ótegen. Osylardyń arasynda alash qaıratkerleriniń jary – Rázııa Meńdeshova, Kúlándam Qojanova, Ázıza Rysqulova, Bıjamal Syrǵabekova, Dámesh Júrgenova, Gúlbahram Batyrbekova, Fatıma Dıvaeva azapty kúnderdi bastan ótkergen.
Kórme tórinen joǵarydaǵy apalarymyz jaıly fotoderektermen qatar, Alashordanyń muhtasıfi, dinı qaıratker Hasen Nurmuhamedovtiń jubaıy Kıra Bersenova, tóńkerisshil tulǵa Muhamedqalı Tátimovtiń jary Shákitaı, bashqurt qaıratkeri Shákir Gaısınnyń jary Ǵaınıjamal jáne tutqynda bolǵan áıelder Sulýhan Bigizbaeva, Klara Bron, Enty Lıhteınshteınge qatysty qujattardy kórdik.
Sonymen qatar kórme sóresine qapastaǵy áıelder qoldanǵan muralar da qoıylypty. Atap aıtsaq, Kazıma Almanııazovanyń sandyǵy, Marııa Danılenko men Bıbijamal Syrǵabekovanyń kóılegi, Lıdııa Frenkelge tıesili «Golýboı lares» ıissýy jáne Iаnına Germanovıchtiń lagerde tórt aılyq qyzy Maıany oraǵan kórpeshesi, Kıra Bersenevanyń hattary bar.
Kórermen nazaryn aýdarǵan taǵy bir dúnıe Qazaqstan sýretshiler odaǵynyń múshesi, qaraǵandylyq sheber Vıktor Arenttiń qysh keramıkadan bádizdep jasaǵan týyndylary. Sýretshi-sheber trıptıhterin – «37-shi jyl», «О́shken taǵdyrlar», «Qandy jol», «Steplag» dep atapty. «Bul týyndylar – tar qapasta azap shekken adamdardyń erkindikke degen úmiti men senimi» deıdi uıymdastyrýshylar.