Ústemdik sońy – zań buzý

Juma, 11 mamyr 2012 7:16

Bas kólik prokýratýrasy Básekelestikti qorǵaý agent­tiginiń Atyraý jáne Mańǵystaý oblystary boıynsha óńir­aralyq ınspeksııasy mamandaryn tarta otyryp, «AqBıdaı-Termınal» AQ-tyń astyq eksporttaý qyzmetinde zańdy­lyqty saq­taýyna tekserý júrgizdi. Qazirgi ýaqytta atalmysh termınal as­tyqty teńiz kemelerimen jóneltýdi júzege asyratyn Qazaq­standaǵy birden-bir mamandandyrylǵan kásiporyn bolyp sanalady. Ol «Aqtaý halyqaralyq teńiz saýda porty» RMK aý­maǵynda ornalasqan. Termınaldyń kólik kommýnı­kasııalarynyń júk tıeý boıynsha óndiristik qýaty saǵatyna 350 myń tonnany quraıdy. Munyń ózi temir jol vagondarynan 3 myń tonnaǵa deıin astyq qabyldap, táýligine 4 myń tonna júkti teńiz kemelerine tıeýge múkindik beredi.

Juma, 11 mamyr 2012 7:16

Bas kólik prokýratýrasy Básekelestikti qorǵaý agent­tiginiń Atyraý jáne Mańǵystaý oblystary boıynsha óńir­aralyq ınspeksııasy mamandaryn tarta otyryp, «AqBıdaı-Termınal» AQ-tyń astyq eksporttaý qyzmetinde zańdy­lyqty saq­taýyna tekserý júrgizdi. Qazirgi ýaqytta atalmysh termınal as­tyqty teńiz kemelerimen jóneltýdi júzege asyratyn Qazaq­standaǵy birden-bir mamandandyrylǵan kásiporyn bolyp sanalady. Ol «Aqtaý halyqaralyq teńiz saýda porty» RMK aý­maǵynda ornalasqan. Termınaldyń kólik kommýnı­kasııalarynyń júk tıeý boıynsha óndiristik qýaty saǵatyna 350 myń tonnany quraıdy. Munyń ózi temir jol vagondarynan 3 myń tonnaǵa deıin astyq qabyldap, táýligine 4 myń tonna júkti teńiz kemelerine tıeýge múkindik beredi.

«AqBıdaı-Termınal» AQ Mańǵystaý oblysy boıynsha tıisti taýar rynogynda ústemdikke (monopolııa) ıe rynok sýbekti­leri­niń memlekettik rees­teri­ne engizilgen. Bekitilgen astyq tıeý tarıfi 1 tonna úshin 1 043 teńgeni quraıdy.

Tekserý kórsetkendeı, termınal arqyly júk jóneltý júıesi óndirisshiler men astyq eksporttaýshylar mindetti túrde ekspedıtor kompanııalar arqyly jumys isteıtin turǵyda uıymdas­tyrylǵan. Máselen, 2010 jyly «AqBıdaı-Termınal» AQ-pen astyq jóneltý qyzmetin kórsetý boıynsha tek 2 ekspedıtor kompanııamen ǵana kelisim-shart bekitilgen. Al is-júzinde bireýi ǵana jumys istep, 18 eksporttaýshy, onyń ishinde Azyq-túlik korporasııasy da bar, sol arqyly astyq jóneltýdi júzege asyrǵan.

Ekspedıtormen kelisim-shart bekitý barysynda eksporttaýshy 1 tonna astyq úshin 2087 teńge tóleıdi, onyń 259 teńgesi jurtty ekspedısııalaý qyzmetine kiredi. Osylaısha, eksporttaýshy ekspedıtor kompanııanyń qyzmetin paıdalana otyryp, astyqtyń ár tonnasynan 259 teńge mólsherinde qosymsha zııan shegedi. Sonymen birge, bul jaǵdaıda «Qazaqstan temir joly» AQ pen teńiz kemesiniń ıesine jeke tólenetin eksporttaýshynyń astyq tasymaldaý shyǵyndary eskerilmeıdi.

Tekserý kórsetkendeı, 2010 jyly jekelegen eksporttaýshylar astyq jónel­týge kelisim-shart bekitý jóninde «AqBıdaı-Termınal» AQ-qa ótinish bildirgen. Degenmen, óndiris­tik qýattar júktemesiniń kóptiginen termınal eksporttaýshy­lardyń ótinishterin oryndaýdan bas tartqan nemese keıde tipti ótinishter eskerýsiz qalyp otyrǵan.

Dál osyndaı jaǵdaı 2011 jyly da oryn alǵan. Atap aıtqanda, «AqBıdaı-Termınal» AQ ótken jyldyń qazan-qarasha aılarynda «KazRosAltaı» JShS-nyń astyq jóneltý máselesin qarastyrý jónindegi ótinishinen alǵashqyda bas tartyp, sońynan ekspedıtor kompanııamen kemeni jalǵa alý máselesin kelisý jaǵdaıynda astyq­ty bir partııamen jóneltý múmkindiginiń joq ekenin aıtyp, jaýap qaıtarylǵan. Tek ekspedıtor kompanııa «MTA Kaspıan Kargo Servısez» JShS-men kelisim-shart bekitilgennen keıin ǵana astyq jóneltýge ruqsat etilgen.

«AqBıdaı-Termınal» AQ-qa qatysty asyq eksporttaýshylar­dyń ótinishterin qaraý nátıjeleri termınal júktemesiniń kóptigine silteme jasaý arqyly eksporttaýshylarǵa qyzmet kór­setýden bas tarta otyryp, atalmysh qoǵamnyń eksporttaýshylardy ekspedıtor kompanııalarmen kelisim-shart jasasýǵa májbúr­legeni anyqtaldy. Sonyń saldarynan 2010-2011 jyldary birde-bir eksporttaýshy ekspedıtor kompanııalardy aınalyp óte otyryp, astyq jóneltýge ruqsat ala almaǵan.

Osy oraıda, keıbir jaǵdaılarda eksporttaýshylardyń asty­ǵyn jóneltýden negizsiz bas tartýshylyqtyń oryn alǵanyn atap kórsetý qajet. Termınal júktemesiniń kóptigin syltaý etý shyn­dyqqa sáıkes kelmeıdi. Máselen, 2011 jyldyń 28 qazanynda atal­ǵan aksıonerlik qoǵam «Zerno-eksport» JShS-nyń astyǵyn jóneltýden bas tartqan. Al osy kezdegi termınaldaǵy astyq nebári 7,7 myń tonna ǵana bolǵan. Ol barlyq syıymdylyqtyń 30 paıyzy ǵana.

«AqBıdaı-Termınal» AQ basshylyǵy «Zerno-eksport» JShS-ǵa qyzmet kórsetýden bas tartý sebebin ózge eksporttaýshylar astyǵyn kútip otyrýmen túsindirdi. Tekserý barysynda onyń shyndyq ekeni anyqtaldy.

Budan «AqBıdaı-Termınal» AQ-ta astyq jóneltý kezegi júıe­siniń joqtyǵy, eksporttaýshylarǵa ol týraly aqparattar beril­meıtindigi belgili bolyp otyr. Al ol eksporttaýshylardy óz jumy­syn josparlaý múmkindiginen aıyryp, ekspedıtorlar qyz­me­tine júginýge májbúrleıdi.

Inspeksııa mamandarynyń aldyn ala shyǵarǵan qorytyndy­laryna sáıkes, «AqBıdaı-Termınal» AQ «Básekelestik týraly» zańnyń 13-babynyń 4 jáne 5-tarmaqtaryn burmalaǵan, ıaǵnı ry­nok­taǵy ústemdik jaǵdaıyn óz múddelerine paıdalanǵan. Mundaı árekettiń sońy eksporttaýshylardyń quqyqtaryna qysym jasaýǵa aparyp soqtyrady.

Qazirgi ýaqytta atalǵan fakti boıynsha «Básekelestik týraly» zańnyń 61-babyna ókiletti organdar tergeý jumystaryn júr­gizýde. Onyń qorytyndysy taıaý ýaqyttarda belgili bolady.

Ybyraı TILEÝǴALIEV,

Bas kólik prokýrory, aǵa zań keńesshisi.