Oblystyq Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń qyzmetkeri Tuńǵysh Januzaqovtyń aıtýynsha, ótken jyldyń sońynda óńirdegi 227 dıqan 951,8 mıllıon teńge bolatyn 100 myń tonna tátti túbir jınaǵan. Alaıda, osy ýaqytqa deıin 140 sharýaǵa ǵana 280 mıllıon teńge kóleminde qant qyzylshasynyń aqysy tólenipti. Qazirgi kezde qalǵan sharýalardyń basyn qatyryp, janyn aýyrtyp otyrǵan da osy qarajat máselesi. Bul qashan, qalaı tólenedi degen másele qazir kóp dıqandy oılandyrady. Onyń ústine bıyl qant qyzylshasynyń kólemin jyldaǵydan arttyrý jospary taǵy bar...
Oblysta biraz jyldan beri qant qyzylshasyn qant zaýyttaryna ótkizýde birqatar másele týyndaǵan. Talaı ýaqyt talmaı eńbek etip, beınetiniń zeınetin kórýge kelgende kúrdeli máselelerge tap bolǵan sharýalardyń shyryldaıtyn jóni de bar. Búgingi tańda «Merki qant zaýyty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń qaryzy 671,3 mıllıon teńge tóńireginde jınalyp qalypty. Mundaı qomaqty qarajattyń ýaqytynda tólenbeýi óńirde talaı jyldan beri qant qyzylshasyn egip, ıgiligin kórip kele jatqan 80-ge jýyq dıqannyń sharýasyna kedergi keltirip otyr. Oblystyq Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetinshe de, turaqty júrgizilip otyrǵan monıtorıng kezinde qant zaýytynyń tólemaqy júrgizýdi toqtatqany belgili bolǵan. Sonymen qatar atalǵan máselege baılanysty aǵymdaǵy jyly aqpan aıynyń sońynda jáne naýryz aıynyń basynda seriktestik basshylyǵymen birneshe kezdesý ótken. Osy máseleni óz baqylaýyna alǵan Jambyl oblysynyń ákimi Asqar Myrzahmetov 11 naýryz kúni zaýyt ókilderimen júzdesken. Basqarmanyń málimetinshe, aldyn ala kelisim boıynsha zaýyt basshylyǵy sáýir aıynyń sońyna deıin óńirdegi aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshileri aldyndaǵy barlyq qaryzyn óteý jóninde de mindetteme alypty.
Iá, sáýir aıynyń alǵashqy onkúndigi de ótip barady. Bul rette sharýalardyń taǵy shyryldaıtyndaı reti bar. Jyl basynda oblys ákiminiń orynbasary Murathan Shúkeevtiń qatysýymen osy máselege baılanysty jıyn ótip, seriktestik barlyq qaryzdan aqpan aıynyń sońynda qutylýǵa ýáde bergen eken. Endi mine, naýryz ótip, sáýir keldi. Naýryz aıyndaǵy kezdesýde aǵymdaǵy aı mejelenipti. Tátti túbirdi mol alýda ter tógip, asyraýshy salanyń alǵa basýyna aıanbaı atsalysyp júrgen qarapaıym eńbek adamdarynyń ahýaly búginde osyndaı bolyp tur. Máselen, jýyrda ǵana oblys ákimi Asqar Myrzahmetov Baızaq aýdanyna jumys saparymen barǵanda osy másele kóterilgen bolatyn. Kezdesý barysynda aýdandaǵy «Talap» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Naýryz Qarjaýov ákimge ótken jyly alynǵan tátti túbir ónimi úshin áli kúnge deıin tólemaqyǵa qol jetkize almaı otyrǵanyn aıtyp, shaǵymdanǵan edi. Al ákim aýdandaǵy tıisti basshylardy kóterip, máseleniń mánin suraǵanda, eshqaısysy da kásipkerlerdiń janaıqaıyna qulaq túrmegen bolyp shyqty. Mundaı sharýalar Baızaq aýdanynda ǵana emes, óńirdiń kóptegen aýdandarynan da kezdesedi.
Al «Merki qant zaýyty» mekemesiniń atqarýshy dırektory Nurjan Qarǵabaevqa habarlasqanymyzda, ol mundaı máseleniń bar ekenin, atalǵan másele sáýir aıynyń sońyna qaraı tolyǵymen sheshimin tabatynyn jetkizdi. Sonymen qatar jylyna 300 myń tonna qant qyzylshasyn óńdeýge qaýqarly zaýyt ótken jyly 158 myń tonna tátti túbir ónimderin óńdegen eken. Tek aǵymdaǵy jyly 4 qańtar kúni ǵana jóndeýge baılanysty jumysyn toqtatqan. 1934 jyly salynyp, jyl saıyn áleýetin arttyryp kele jatqan seriktestik bıyl jyldaǵydan eki ese tátti túbir qabyldaýdy josparlap qoıypty. Endi sharýalar budan bylaı ónimderin seriktestikke senip taǵy da ótkizetin bolsa, onda zaýyttyń áleýeti budan da eki esege deıin artady dep boljaýǵa bolady.
Elbasy Nursultan Nazarbaev agrarly salany ekonomıkanyń basty draıverine aınaldyrý kerek ekendigin aıtqan bolatyn. Bul óz kezeginde asyraýshy salany órkendetýmen qatar, óńir ekonomıkasyn damytýǵa da jol ashatyny anyq. Qazirgi tańda memleket aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshiler úshin barlyq múmkindikti jasap otyr. Sharýalar da múmkindiginshe memlekettiń osyndaı ıgiligin paıdalanýda. Endigi jerde sharýalardyń máselesine jergilikti bılik aralaspaıynsha, máseleniń túıini tarqamaıtyn túri bar. Tátti túbir máselesindegi túıtkildi tarqatýǵa qant zaýyty tarapynan qaıran bola ma, joq pa, ony ýaqyt kórsetedi.
Jambyl oblysy