Halyq qazynasyn ózine qaıtarsam deımin – deıdi kóp jyldardan beri ulttyq ónerdiń janashyry bop júrgen Álıma Ysqaqqyzy

Halyq qazynasyn ózine qaıtarsam deımin – deıdi kóp jyldardan beri ulttyq ónerdiń janashyry bop júrgen Álıma Ysqaqqyzy

Juma, 13 qańtar 2012 7:33

Ol kisi Qytaıdyń Shyńjań ólkesindegi Altaı óńirinde dú­nıe­­­ge kelgen. Esin jınap, etegin japqannan-aq ádebıet pen óner­­­ge qushtar bolyp ósken jan. Ze­­­rek­tigimen zeıindi shákirt atanyp júrgen sonaý jyldary As­­­pan­­­as­ty elinde mádenı tóńkeris bolyp, onyń taqsiretin tartqan adamdar az emes. Bul saıası oqı­­­­ǵa myń­­­­da­­ǵan, mıllıondaǵan adam­­­­­­­dardyń ishinde óleń jazatyn, áde­­bıetke qumar Álıma Ys­­­­qaq­­­­qy­­­zynyń da armanyn bas­qa ar­­­na­­­ǵa buryp jiberse kerek.

Juma, 13 qańtar 2012 7:33

Ol kisi Qytaıdyń Shyńjań ólkesindegi Altaı óńirinde dú­nıe­­­ge kelgen. Esin jınap, etegin japqannan-aq ádebıet pen óner­­­ge qushtar bolyp ósken jan. Ze­­­rek­tigimen zeıindi shákirt atanyp júrgen sonaý jyldary As­­­pan­­­as­ty elinde mádenı tóńkeris bolyp, onyń taqsiretin tartqan adamdar az emes. Bul saıası oqı­­­­ǵa myń­­­­da­­ǵan, mıllıondaǵan adam­­­­­­­dardyń ishinde óleń jazatyn, áde­­bıetke qumar Álıma Ys­­­­qaq­­­­qy­­­zynyń da armanyn bas­qa ar­­­na­­­ǵa buryp jiberse kerek.

Ákimshilik salada istep, aý­dar­ma­­­shylyqpen de aı­­na­lysqan biz­­­diń keıipkerimiz 1980-jyldary Ile Qazaq avto­nomııalyq obly­­synyń ortalyǵy Quljaǵa kóship keledi. Qaıta gúldený dáýiri bas­­­­talǵanda áde­bıet salasyna qaıta oralýǵa tal­pynys jasap, Ile Qazaq ob­­lystyq ádebıet kór­­kem óner birlestigine qaras­ty «Ile aıdyny» redaksııasyna qyzmetke ki­redi. Osy jerde eńbek ete júrip qazaq qolóneri týraly aqpar­at­tardyń orny óte olqy bolyp turǵanyn baıqaıdy.– Keıbir adamdar osy ta­­­qy­­­rypty zerttep, kitap shyǵar­ǵa­ny ras. Alaıda Altaı, Tarbaǵ­a­taı, Ile aımaqtarynda ultymyz­dyń asa baı mádenı qory bar ekendigine qaramastan, ony jar­­­qy­­r­atyp kórsete almadyq. Onyń ústine salt-dástúrimizdi biletin qarııalar qatary azaıyp, qol­­­­óner sheberleri sıreı bastaǵany da maǵan kóp oı saldy. Ol az de­­­seńiz, mádenı tóń­keris jyldary da bul máselege az kesirin tı­­­giz­gen joq. Ulttyq mura­la­ry­­­myzdy qoqysqa laq­tyrǵan jyldar boldy. Osynyń bárin kózi­­­mizben kórip, júre­gimizben túsi­­­nip ós­­ken soń, bárin tek óz qo­­ly­myz­ben jasaýymyz kerek degen oıǵa keldim, – deıdi Álıma apaı.Osylaısha, Álıma Ysqaqqy­­zy Altaı, Tarbaǵataı, Ile aı­­­maq­­­taryndaǵy kónekóz qarııalar barda osy isti qolǵa alady. Redaksııada qyzmet isteı júrip, ózine eshkim artpaǵan jańa min­­­­det júkteıdi. Osydan keıin-aq Álıma Ysqaqqyzy qazaq aýyldaryna baryp, ulttyq qolóner úlgilerin, olardyń jasalý joldaryn zertteı bastaıdy.Sóıtip, zergerlik, temir­­shi­­lik, órimshilik, syrmaq ba­­­­sý, shı oraý, baý toqý, úı aǵashyn jasaý sııaqty is­­terge qa­tys­ty 5 myńdaı sýret tú­­sirip, málimetter jınap, bas-aıaǵyn birik­­ti­­­­redi. Oǵan qosa qazaq óner adamdarymen de kez­­­­desip, ómir­­­baıandaryn jınastyrýdy da qolǵa alady. Keı­in osy muralar «Qazaq qolóneri qazyna­­­­lary» degen atpen kitap bolyp shy­­­ǵyp­ty. Onyń ishinde «Qazaq kıiz úı mádenıeti», «Qazaqtyń keste óne­ri», «Syr­­maq óneri» degen dúnıeler jazylady. Álıma Ys­­­qaqqyzy jaz­ǵan-jınaǵan materıaldary bir tó­­be bolsa, jazyl­maǵandary bir tóbe ekendigin aıtady. Degenmen, osy kitaptaryn Qytaı el­­inde júrgende jaryqqa shyǵa­rýǵa qan­­­­sha talpynǵa­ny­men, olar fotosýrettermen be­zen­di­rilgendikten, qym­­­­batqa tú­setin bolǵan soń, shyǵara almapty. Bi­raq, ol kisige jol júrip, derekter jınap, fotoǵa túsirýge qar­jy­laı kómektesken adamdar ár­daıym tabylyp otyrǵan.Álıma Ysqaqqyzynyń ota­ǵa­symen atajurtqa oralýyna ba­la­­­lary da septesken. Ul-qyz­da­ry­­­­­­nyń sońynan birneshe jyldan keı­in, ıaǵnı 2003 jyly elge kóship kelipti.Elge kelgen soń Álıma apaı­­­dyń jıyrma jylǵa jýyq tabanynan tozyp jınaǵan materıal­­darynyń bir parasyn «Almaty­­kitap» baspasy túrli-tústi etip «Qazaq syrmaq óneri» degen atpen jaryqqa shyǵarypty. Atalmysh baspa munyń syrtynda ol kisiniń ulttyq kıim kııý, tur­mys­tyq má­denıetke qatysty 60-qa tar­ta foto­­­­sýretin «Qazaq hal­qy­nyń ult­tyq kıim­de­ri», «Qazaq­­­­tyń tur­­my­­sy men má­de­nıe­ti» dep atalatyn ki­taptarǵa engizgen.Alaıda, Álıma Ysqaqqyzy­nyń ja­­­­­­­rııa­­­lanbaǵan eń­­­bek­­­­­­teri de jetki­­­lik­­­ti. Áý basta «Qazaqtyń qol­óner qazy­na­lary» degen ki­­tapty ta­­­qy­­­ryp­tar­ǵa bólip, 5-6 kitap etip ja­rııa­latpaqshy bol­ǵan. О́ki­nish­ke oraı, jınaǵan derek jetki­­­lik­ti bolǵa­nymen, qo­­ly qysqa adam ol oıyn júzege asyra almaı otyr­ǵan ja­ıy bar. Jáne ol kisiniń qolynda ata­jurt­tan jy­raqta júrgen qol­­­óner­shiler men tarıhı adam­dar­dyń daýysy jazylǵan 40 shaqty úntaspasy bar kórinedi.Búginde Almaty oblysy, Jambyl aýdany Qaraqystaq aýylynda turatyn bizdiń búgingi keıipkerimiz:– Halqymyzdyń asyl qazy­nalarynan jınalǵan fotosýret­terim men jazbalarym ustaǵan­nyń qolynda, tistegeniń aýzynda ketpese eken. Patent alsam tipti jaqsy bolar edi. Jáne baspalar menimen qazaq tilinde toq­tam­da­syp, óz qalaýymmen ki­tap bastyrý oraıyna ıe bolsam deımin. О́ıtpegende eńbegimdi bas­palar paıdalanyp, dánin alyp, saba­ǵyn qaldyratyn nemese paıdasyn basqalar kórip, azabyn ǵana arqalap qalaryma kózim jetip otyr. Maǵan osy jaǵynan má­de­nıet salasy arqa súıer asqar bel bolsa deımin. Ata-baba jerinde óz boryshymdy oryndap, oıǵa alǵan arma­nym­dy iske asyryp, halyq qa­zynasyn halqymnyń óz qolyna tapsyryp, ulttyq qol­óner má­de­nıetin aıdaı álem kóre alatyndaı eńbek etý – meniń mu­ratym. Osy muratqa jetýge bes turmanymdy daıyndap, qol­ty­ǵymnan kóterip attandyratyn ultymnyń ulaǵatty azamattary men ultjandy uldarynan demeý kútemin! – degen Álıma Ysqaq­qyzynyń tilegin aına-qatesiz kóp­tiń nazaryna usy­­nyp otyrmyz.Aınash ESALI, Almaty.