Almaty oblysynyń «Úzdik dárigerine» jeńil kólik syıǵa tartyldy

Onyń ústine bas aýyryp, baltyr syzdaǵanda báribir dárigerdiń shıpaly qolynan em alýǵa beıilmiz. Demek, adamnyń kúni... aq jeleńdi abzal jandarmen araıly ekenin mo­ıyndaýymyz kerek. Dál osy jerde óz isine adal, mamandyǵyn kásibı deń­geıde meńgergen dárigerler týraly al­dymen aıtýǵa tıispiz. Solardyń qatarynda Almaty qalasynda or­nalasqan aımaqtyq-onkologııalyq dıspanserdiń hırýrg-dárigeri Es­tóre Qarǵabaev ta bar. Qyryqtyń qyr­qasyna endi shyqqan ol es bilgeli dáriger bolýdy armandaǵan eken. Osy arman jetegimen Semeı qalasyndaǵy memlekettik medısına akademııasyna oqýǵa tústi. Bul – táýelsizdiktiń al­­­ǵashqy kezeńindegi áleýmettik-eko­nomıkalyq reforma sharyqtaý shegine jetken 1996 jyl bolatyn.

Akademııanyń «emdeý isi» fakýl­tetiniń tabaldyryǵyn attaǵan E.Qar­ǵabaev erteńgi kúni adam ómirine arasha bolatyn hırýrg bolý úshin tereń bilim alý qajettigin sanasymen sezingen. Dárigerlik mamandyqqa qol jetkizý aldaǵy 7 jyl boıyna «ınemen qudyq qazǵandaı» eńbektense ǵana nátıjeli bolatynyn uǵynǵan. Tek ózine senimdi stýdentke sol tustaǵy tutas qo­ǵam bastan ótkergen áleýmettik qıyn­dyqtarmen de betpe-bet kelýge týra kel­di. Eldiń kúnkórisi qońyrqaı edi, óńir­lerde jappaı jumyssyzdyq beleń alǵan-tuǵyn, jurttyń deni bazar jaǵalap, saýdaǵa ketip jatty. Qarǵabaevtyń qatarlastary arasynan da tańdap túsken oqýdy bir kúnde tas­tap, kásipkerlikke bet burǵan jastar jıi kezdesti. Bir jaǵynan alǵanda, ómir jolyndaǵy synaq adamnyń armany men maqsatyna adaldyǵyn shyńdap, naqty jol tańdaýǵa bastaıtyn sııaqty. Demek, muratqa jetý adamnyń óz qolynda degen sóz ras eken. Al memleket sol tustyń ózinde bolashaq dárigerlerdiń laıyqty bilim alýyna tolyqtaı qoldaý jasady. Sonyń nátıjesinde qazirgi otandyq medısınada bilikti dárigerlerdiń tutas býyny qalyptasty.

2003 jyly Semeı memlekettik medısına akademııasynyń tolyq kýrsyn támamdap, hırýrg-dáriger mamandyǵyn alǵan E.Qarǵabaevty taǵdyr joly Almaty qalasyna je­telep ákeldi. Qaladaǵy «Jedel jár­dem» aýrýhanasynda hırýrg bolyp eńbek jolyn bastaǵan ol búginde Almaty aımaqtyq onkologııa dıspanseriniń hırýrgııa bóliminiń meńgerýshisi bolyp qyzmet atqarýda. Adam janynyń arashasy bolýǵa bel býyp, bala kúngi sertine adal qalpynan aınyǵan joq. Eńbegi de elenbeı qalǵan emes. Jaqynda hırýrg Qarǵabaev Almaty oblysynyń «Úzdik dárgeri» atanyp, aımaq basshysy Amandyq Batalovtyń qolynan «Lada-Granta» kóliginiń kiltin syıǵa aldy. Onyń ózi bul jetistikti ózi qyzmet etetin onkodıspanser ujymynyń jeńisi dep sanaıdy.

 Jalpy, kásibine qatysty tabys pen madaqty bylaı qoıǵanda, hırýrg Estóre Jantóreulyn jurt «Altyn qoldy otashy» dep ataıdy. Dárigerdiń qolyndaǵy qandaýyrdyń júzi qansha adamnyń denesindegi dertti sylyp alyp tastap, jaryq dú­nıege degen qushtarlyǵyn oıatqanyn aı­typ jatý artyq ta ári ol jumys isteıtin onkologııa dıspanserine ja­nyna shıpa izdep keletinderdiń jóni ádettegi basy aýyryp, baltyry syz­daǵan naýqastardan tipten bólek. Bul emhanaǵa qaterli dertpen kúresip, ómir men ólim arasynda kúı keship júr­gen jandar jınalady.

– О́kinishtisi, qaterli isik dertine shal­dyqqandar qatary kóbeıip otyr. Ásirese áıelder arasynda ja­tyr moıny qaterli isiginiń beleń al­ǵa­ny oılandyrady. Alys aýyldarda turatyn áıelderdiń der kezinde skrınıng testten ótpeýi saldarynan, kóbine aýrýdyń 3-4 satysynda ǵana dáriger kómegine júginedi. Nóldik satyda, ıaǵnı bastapqy kezeńde aýrý anyqtalǵan jaǵdaıda áıel aýrýdan tolyq jazylyp ketedi dep senimmen aıtýǵa bolady, – deıdi hırýrg.

Al Almaty oblysynda áıelder arasyndaǵy jatyr moıny qaterli isiginiń aldyn alý sharalary júrip jatyr. Qazir aımaqta 1332 adam on­kologtardyń esebine alynǵan. О́tken jyly  osy dıspanserde 70 myń áıel skrınıng test tapsyrǵan. Olar­dyń ishinen 812 áıel tirkeýge alynypty.  Bulardyń 38 paıyzy ǵana aýrýdyń birinshi satysynda dáriger kómegine júgingen eken. О́kinishke qaraı, byltyr osy dertten oblys boıynsha 63 áıel jaryq dúnıemen qoshtasypty...

Bir súıinerligi, otandyq medısına damyǵan saıyn dárigerlerdiń adam ómiri úshin kúresi de jeńispen aıaqt­alyp keledi. Qazir medısınalyq qural-jabdyqtardyń sońǵy úlgi­si óńirge jetip úlgerdi. Bul – maman­dardyń jumysyn ońaılatyp, dert­tiń aldyn alýǵa úlken járdem. My­saly, jaqynda Almaty oblysynda onkologııalyq aýrýlardy erte sa­tysynda anyqtaýǵa múmkindik be­retin ahýaldyq ortalyq iske qo­syl­dy. Ortalyq jumysqa kirisken 5 aı aralyǵynda aýrýdyń aldyn alý maq­­­­satynda 80 717 adamnyń den­saý­lyǵyn tekserip úlgeripti. Bul osyn­sha adamnyń ómirine tónetin qaýip­tiń bar-joǵyna kóz jetkizip, dert­ti naýqastyń aýrýdan aıyǵýyna sebepshi bolýdyń qadamy desek, qate­lespespiz.

– Otandyq medısına salasynyń damýy kóshten qalyp otyrǵan joq. Onyń mysalyn aımaqtardan da kórýge bolady. Densaýlyq saqtaý nysandary jańadan salynyp jatyr. Byltyr aımaqta osyndaı 15 nysan jańadan paı­dalanýǵa berildi. Dárigerlerimizdiń biliktiligi de sheteldik mamandardan esh kem emes. Tájirıbe almasý, bilim jetildirý jolǵa qoıylǵan. Bas­­tysy, adamdardyń dárigerlerge degen qurmeti artyp keledi. Ol medısına salasy qyzmetkerleriniń kásibıligine baılanysty qalyptasqan qurmet. Oblysta qanshama dáriger kún sa­ıyn adam ómirine arasha túsip, al­ǵysqa kenelip jatady. Ákimdik tara­pynan da dárigerlerdiń eńbegi laıyqty baǵalanýda. Kúni keshegi kásibı mereke qarsańynda ǵana Al­­ma­tydaǵy  aı­maqtyq onkologııa dıs­panseriniń hı­rýrg-dárigeri Estóre Qar­ǵabaev úzdik shy­ǵyp, kólik mindi. Bul – jetisýlyq dári­gerlerdiń ortaq qýa­nyshy, – deıdi Almaty oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Ysqaq.

Almaty oblysy