• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Álem 24 Maýsym, 2019

Assanj AQSh-qa qashan jóneltiledi?

277 ret
kórsetildi

Osydan birer kún buryn álemdik aqparat keńistiginde aýstra­lııalyq jýrnalıst, WikiLeaks saıtynyń negizin qalaýshy Djý­lıan Assanjdy Ulybrıtanııadan AQSh-qa ekstradısııalaý týraly habar keńinen taraǵan bolatyn. Djýlıan Assanj den­saýlyǵyna baılanysty 17 maýsymda ótken Ýestmınster magıstrattyq sotyna qatysa almady. Degenmen, jazasyn ótep jatqan Belmarsh (Ulybrıtanııa) túrmesinen vıdeo baılanysqa shyqty. Sot otyrysy ony AQSh-qa ekstradısııalaý máselesine baı­lanysty edi. Degenmen, qandaı da bir sheshim áli qabyldanǵan joq.

Dj.Assanj 2010 jyldary álemge áıgili tulǵaǵa aınal­­dy. WikiLeaks saıtyna AQSh tik­ushaqtarynyń Baǵdat qalasyn­daǵy beıbit turǵyndarǵa oq jaý­dyrǵany beınelengen vıdeosyn jarııalaǵannan keıin kóp uzamaı Dj.Assanjǵa qarsy shaǵymdar túsip, ony qamaýǵa alý sharalary júrgizile bastady. Ol Shveısarııany qaýipsiz sanap, sol elge qonys aýdarady.

Shvesııa soty Dj.Assanj­ǵa­ qarsy is qozǵap, ony Uly­brı­­­­­­­­­­­­­tanııadan ekstradısııalaýǵa she­­­shim shyǵarady. Dj.Assanj sot sheshimine qarsy shyǵyp, Uly­­­brıtanııadaǵy Ekvador el­shiliginde osy jyldyń 11 sáýirine deıin, ıaǵnı 7 jylǵa jýyq ýaqyt boı tasalady. Bu­ǵan deıin belgili bolǵandaı, Assanj óz saıtynda Ekvador Prezıdentiniń sybaılas jemqorlyqqa qatysy bar degen aqparat jarııalady. Buǵan ashýy kelgen Ekvador prezıdenti oǵan saıası baspana berýden bas tartqan edi. Ulybrıtanııa úkimeti bul jaǵdaıdy paıdalanyp, ony qamaýǵa aldy.

Al Assanjdyń kiná­sin dá­lel­deıtin aıǵaqtardyń jet­kiliksiz bolýy sebebinen ol áli­ kúnge deıin Ulybrıtanııa abaq­­­tysynda tutqynda. AQSh Ádi­let mınıstrligi 23 mamyrda 17 bap boıynsha aıyp taǵyp, ony 175 jyl bas bostandyǵynan aıyrýdy usynǵan edi.

Buǵan deıin Brıtanııa IIM bas­shysy Sadjıd Djavıd aıyptalýshy Assanjdy AQSh-qa ekstradısııalaý týraly usy­nysqa kelisimin bergen-di. VVS aqparattyq agenttiginiń ha­bar­laýynsha, ekstradısııa úkimi qabyldanǵan jaǵdaıda Dj.Assanj AQSh-qa 2020 jyldyń aqpan aıynda jóneltiledi.Aýstralııa úkimetiniń basshy­sy Skott Morrıson óziniń otan­dasy Dj.Assanjǵa arnaıy kómek kórsetilmeıtinin, memleket tek konsýldyq járdemmen shek­teletinin málimdedi. Keıbir she­tel­dik aqparat quraldary men sarapshylar AQSh úkimeti D.Assanjdy rasymen kináli dep tanysa, óz Konstıtýsııasynda oıyp jazylǵan oı men sóz bos­tan­­­dyǵyna qarsy keletinin aıtady.

Politico gazeti AQSh pro­ký­rorlarynyń qajetti aıǵaqtar men dálelder usynýǵa ýaqyty jetpeıtinin jazady. Zańǵa sáı­kes, aıyptalýshy alǵash qamaýǵa alynǵan kúnnen 60 táýlik ishinde tıisti qujattar berilýi kerek eken. Al onyń kinásin dáleldeýge qajetti keıbir aqparattar, tip­ti qupııa. Muny sot zalynda tal­qylaý olardyń jarııa bolýyna alyp kelmek.

Dál osy oqıǵaǵa qatysty álem sarapshylarynyń pikiri eki­­­­ge jarylǵandaı. Biri As­sanj­­d­y jaqtap jatsa, endi bi­ri aıy­byn ótesin deıdi. Bir qy­zyǵy, dál Assanjdyń saıty ja­­rııa­­laǵan aqparattardy New York Times gazeti de Donald Tramp úkimetiniń ruqsatynsyz jarııalaǵanyn, alaıda basylymǵa esh aıyp taǵylmaǵany aıtylýda. Bul jerde eki túrli standarttar baıqalady.

Keıbir sarapshylar ony «zamanaýı aqparattyq soǵystyń qol­bas­shysy» deıdi. Olar ózi­niń jeke bas bostandyǵynan shyn­dyqty bıik qoıǵan Dj.As­sanj­dy qoldaýǵa shaqyryp ja­tyr. Búginde Assanjdyń AQSh úkimetine berilýine narazylar­ qa­tary kóbeımese, azaımaı tur.­­ Sıdneı, Kıev, Berlınde As­sanjdy qoldaýshylar onyń bo­satylýyn talap etip, sherýge birneshe ret shyqty.

Dj.Assanjdyń densaýlyǵyna alańdaýshylar da az emes. Keı aqparattarǵa qaraǵanda, Ekva­dor elshiligindegi 7 jyl men Ulybrıtanııanyń Belmarsh abaq­tysyndaǵy 7 apta aıyptalý­shynyń densaýlyǵyna keri áserin tıgizbeı qoımaǵan kóri­nedi. Onyń qorǵaýshylary Per Samýelson, Garet Peırs jáne BUU-nyń adamǵa zábirlik kór­setý, qanaý máselesi boıynsha arnaıy baıandamashysy Nıls Melser Assanjdyń densaýlyǵy nasharlaǵany týraly aqparatty ras dep tanyp, túrmede oǵan psıhologııalyq qysym kórsetip jatqanynyn málimdedi.

 

Sońǵy jańalyqtar