Mádenıetpen meımandos shahar

Búginde jumys babymen, kúnkóris qamy­men ózge óńirlerge ketken jerles­ter týǵan qalalaryna qaıtyp oralyp jatyr. Sebebi, Shymkent mıllıoner qala, elimizdegi úshinshi megapolıs atandy. Burynǵydaı emes, shahar kel­beti ózgerdi. Keshegi men búgingi Shym­kent­tiń keskin-kelbetine bir sát kóz júgirt­seńiz, sáýlet-qurylysy qarqyndy da­my­ǵan, kózdiń jaýyn alar záýlim ǵı­ma­­rat­tary menmundalaǵan, ádemiligi ásem tabıǵatpen úılesken. Halqy tym qarapaıym, eti tiri eńbekqor, qoly ashyq qonaqjaı bolyp keledi.

Tipti Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń «Adamǵa ómir bir-aq ret beriledi jáne ony Shymkentte súrý kerek» degen ataly sóziniń ózi Shymqalanyń bede­lin bıiktetip, damýdyń dańǵyl jolyna túsýine zor serpin berdi. Tuńǵysh Pre­zı­dentimizdiń elge kelgen saıyn qol­tań­basyndaı qaldyryp ketetin bir tóbe sózderi jyly, shýaqty, shyraıly shahar­dyń jarnamasy sekildi jalpaq jurtqa taralýda.

Qalaǵa kelgen týrısterdiń birinshi suraǵy Shymkent qalasynyń ataýy qaıdan shyqqan?

Anyǵynda, Shymkent ataýynyń shyǵý tarıhy men onyń maǵynasy áli kún­ge deıin belgisiz. Bul jumbaqtyń jaýa­byn belgili zertteýshi-ǵalymdar taba almaǵan. Bireýler qala ataýy «qala-baq», «jasyl qala» dese, bireýler «jer­diń bet qabatymen qaptalǵan qala», deıdi. «Shym» sózi jerdiń betki qaba­ty, shymdy qyrtysy, al «kent» qala, shahar degen maǵyna beredi. Keıbir zert­teý­shi-ǵalymdardyń paıym­daýynsha, «Shymkent» sózi kóne shyǵys tili­nen shyqqan. Shyǵys tilindergi «chımın» («chemen») degen sózi «jasyl al­qap», «kók jaılaý» degen maǵyna beredi. 1914 jyly Túrkistan general-gýbernatorlyǵy qura­myna enýi­niń 50 jyldyǵyna oraı, Shym­kent qalasynyń ataýy Chernıaev bolyp óz­gertilgen. Biraq ta, kóp uzamaı 1921 jyly qalaǵa óz ataýy qaıta berildi.

Kún kózindegi Shymkent

Dál qazir Shymkent kún kózindegi shaharǵa aınalyp tur. Synap baǵanalary kúndiz +45, keshke +36 gradýs ystyqty kór­setip jatady. Osyǵan oraı, áleý­met­tik jelilerde «Otan ottan da ystyq, Shym­­kent odan da ystyq» degen ázil-shy­ny aralas qaǵytpa áńgimeler de kóptep taralýda. Buǵan qapalanar, qorqar jurt joq. Sebebi qalada saıabaqtar men sýbur­qaq­tar jeterlik. Burynǵy Ońtústik Qazaq­stan oblysynyń ákimderi Shymkent ob­­lys ortalyǵy bolyp turǵan shaqta saıa­­baq pen sýburqaq salýdan jarysqa tú­s­­ken­deı. Eki attam jerde sarqyrap aq­qan sý men saıaly ormanǵa kezdesip qala beresiz.

Qazirdiń ózinde qalada 30-ǵa jýyq sýburqaq bar. Qala aýmaǵynyń ulǵaıýyna oraı bul «kondısıonerlerdiń» sany ese­lene túsetini anyq. Aptap ystyqtan qashqan jurt únemi osy mańǵa jınalyp, demin basyp jatady.

Osy sýburqaqtardyń ishinde bó­genaıy bólegi – qalanyń qaq ortasynda orna­lasqan «Qyzǵaldaq» sýburqaǵy.

О́ne boıy shynydan órilgen «Qyzǵal­daqtyń» salmaǵy – 7 tonna. Bıiktigi – 10 metr. Qaýyz jarǵan kúlteler bóliginiń dıametri 7 metrdi quraıdy. «Qyzǵaldaq» sý kómkergen basseınniń ortasynda ornalasqan.

Dıametri 30 metrdi quraıtyn bul bas­seın­ shilińgir shildede balaqaılar­dyń shomylý orny atansa, qala qonaq­tary­nyń tegin fotosessııa stýdııasyna aınalǵan.

Basqa qalalardaǵydaı emes, mundaǵy fontandar jyldyń 8-9 aıyna deıin jumy­syn toqtaptaıdy.

Al Táýelsizdik saıabaǵyndaǵy ásem áýenge elitip «bıleıtin» sýburqaq týraly qalaǵa kelmegen qonaqtar da gazet-jýrnaldan oqyp qanyqty desek qate­lespeımiz. Adam aıaǵy úzilmeıtin dema­lys ornynda kúmbirlegen kúı únine saı sýburqaqtar myń qubylyp «bıge» bassa, sý túbindegi shyraqtar da túrli-tústi jaryq shashady.

Jaz aılarynda keshkisin qulaq qury­shy­ńyzdy qandyratyn mýzyka úni, túr­li shyraqtarmen shaǵylysa kókke umtyl­ǵan sý burqaqtary bir kúndik shar­shaýyńyzdy basatyny taǵy bar. Shym­kentte jańadan boı kótergen «Nursát» móltek aýdanynda ornalasqan sýburqaq, tarıhı nysan «Shymkent» saý­da úıi, «Imran» ǵımaraty aldyndaǵy sý­burqaqtar da shahar ortasyndaǵy tur­ǵyndardyń tamasha demalys aımaǵy.

Búginde osy sýburqaqtardy kútip-ustaý jumystary «Jasyl qala» kommý­nal­dyq mekemesine júktelgen. Mamandar árbir fontannyń qosylýynan bastap ár­bir uńǵymasynyń taza bolýyn qada­ǵalap otyrady.

Saıabaǵy kóp qala

Asanbaı Asqarov Shymkentti bas­qaryp turǵan shaqta shań-tozańy shyq­qan aýmaqtyń ekologııasyn retteý maq­sa­tynda Dendrosaıabaǵyn quryp, oǵan álem­niń nebir aǵash tuqymdaryn ekkizgen eken.

Sodan beri qala ataýynyń anyqtaýy­shyna aınalǵan «Shym» sózi naǵyz óz má­nine ıe bola bastaǵan, deıdi kópti kór­gen kónekóz qarııalar. Búginde sol aǵa­lar sal­ǵan saıabaq Shymkenttiń «ókpe tazart­qy­shyna», turǵyndarynyń saıaly baǵyna aınalyp otyr. Tek qalanyń klımatyn tazartyp qana qoımaı, jańa ómirge qadam basqan ǵashyqtardyń súıikti demalys oryndaryna, pák mahabbattarynyń jasyl besigine aınalyp otyr.

 Jazdyń aptap ystyǵynda janǵa saıa bolyp, tynyshtyqty jany súıetinder úshin boı sergitip, taza aýamen tynystaýǵa taptyrmas oryn atandy. Jap-jasyl. Qus­tardyń saıraǵan úni janyńdy sergitedi. Shymkent dendrologııalyq saıabaǵy 1979 jyly belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri Asanbaı Asqarovtyń bastamasymen qurylǵan. Oǵan deıin qalanyń bú­kil qoqysy men qaldyǵy osy aýmaqqa áke­lip tógiletin. Bastamashy top olardy tazalap, syryp, ornyna jas shybyq qadap, kóktep-kógerýine, jaıqalyp ósýi­ne bar kúsh-jigerin jumsaıdy. Nátı­je­sin­de, birer jylda dendrosaıabaq boı kóterdi.

Bul dendrosaıabaq Shymkentte otan­dyq jáne dúnıejúzilik dendroflora túrlerin ıntrodýksııalaý, olardy saq­taý, keshendi túrde zertteý jáne tıim­di paıdalaný joldaryn anyqtaý maq­satynda qurylǵan. Aǵash-buta ósimdik­terin óńirimizde ıntrodýksııalaýdy jos­­parly túrde júrgizgen alǵashqy ǵy­ly­­mı mekeme bolyp esepteledi. Dend­ro­saıa­baqtyń aýmaǵy Qazaqstan jáne Ortalyq Azııa, Eýropa, Qyrym, Kavkaz, Qıyr shyǵys, Sibir, Shyǵys Azııa jáne Sol­tús­tik Amerıka jáne kóshetterdi ósirýge ar­nal­ǵan kóshettik jáne kól dep 5 flo­rıstıkalyq aımaqqa bólingen.

Shymkent – saıabaǵy kóp qalalardyń biri. Munda Dendrosaıabaq, «Táýelsizdik», «Jaı­laýkól», «Qııal álemi», «Abaı», «Orta­lyq», «Keń baba», «Jeńis», taǵy basqa saıabaqtar men «Shámshi gúl­zary», Zoobaq qala turǵyndary men qonaqtary­nyń súıikti demalys ornyna aınalǵan. Sońǵy derekter boıynsha qala aýmaǵynda 20-ǵa tarta saıabaq bolyp, alda bulardyń sany taǵy da tolyǵa túspek.

Aıta keterligi, osydan birneshe jyl buryn Ońtústik Qazaqstan oblysynyń tizginin ustaǵan Janseıit Túımebaevtyń tusynda Shymqalada jaqsy bir bastama júzege asqan edi. О́ńir basshysy qala ishindegi qańyrap bos jatqan, ma­s­kú­nemderdiń uıasyna aınalǵan saı-sala­ny «Shatqal» baǵdarlamasy arqyly aǵash otyrǵyzyp, saıabaqqa aınaldyrý­dy bastaǵan bolatyn. Igilikti istiń nátı­je­sinde sol shatqaldardaǵy aǵashtar ósip keledi. Baǵyp-baptaý jumystary júıeli jolǵa qoıylsa, ol mańnan da qustardyń saıraǵan úni men aǵash japyraqtarynyń sybdyryn estip qalar kún alys emes.

Kúni keshe London qalasyna isker­lik kelissózdermen barǵan qala ákimi Ǵa­­bı­­dolla Ábdirahymov ondaǵy saıabaq­tar­­dyń tazalyǵy týraly ınstagram jeli­­sinde jazba jarııalady. Shahar bas­­shy­­synyń aıtýynsha, salystyrmaly túrde Shymqalanyń saıabaqtarynda taza­lyq jaqsy saqtalǵan. Bul «LTD-Tur­mys» mekemesi qyzmetkerleriniń kún-tún demeı eńbek etýiniń, sondaı-aq turǵyndardyń týǵan qalasyn óz úıindeı taza ustaýynyń nátıjesi desek artyq bolmas.

Jyl basynda ustaǵannyń qolynda, tistegenniń aýzynda ketken «Metallýrg­shiler» saıabaǵyn qala ákimdigi óz menshi­gine qaıtaryp, ony adam tanymastaı etip ózgertti. «Jeńis» saıabaǵyna qazaqtan shyqqan tuńǵysh generaldyń biri Sabyr Omarqululy Raqymovtyń eskertkishin ornatty. Abaı saıabaǵynda uly aqynnyń mańǵaz beınesi máńgilik tuǵyrynda otyr.

Bul áýeli saıabaqqa kelgen jurtshy­lyqqa ótken tarıhymyzdy esine túsirý, óske­leń urpaqtyń uly tulǵalarymyzǵa degen qurmetin arttyrý bolmaq.

Tátti taǵamdar «otany»

Shymkentke saparlap kelgen qonaqtyń aýzynda ıisi muryndy jarar káýap, shashylyp pisken palaý dámi qalary anyq. Se­bebi ala taqııaly aǵaıynǵa jaqyn aı­maqta taǵam óndirisi myqtap qolǵa alynǵan.

Osydan birneshe jyl buryn soltús­tik oblystarǵa saparlap baryp, qaıt­ar jolda birneshe jolseriktiń soltústik­tegi ashanalardyń qyzmet kórsetýi men taǵam mázirine kóńili toımaı, «Qaı­ran, Shym­kentim-aı», degenin óz qulaǵy­myz­ben estigenimiz bar.

Muny baǵasy qaltaǵa salmaq salmaıtyn, sapaly, kúni buryn emes jyldam daıyn­dalatyn as mázirindegi taǵamdaryn saǵyn­ǵannan aıtqany shyǵar dep túsindik.

Nur-Sultan qalasyndaǵy bir memle­ket­tik mekemedegi myna bir qyzyq jaǵ­daıdy estip bir kúlip aldyq. Mekemeniń óńirlerge ár aı saıynǵy issapar kestesi boıynsha mamandar saparǵa shyǵyp turady eken. Alaıda arnaıy kestedegi Shymkentke qyp-qyzyl talas bolady da jatatyn kórinedi. Mamandardyń sózinshe, Shymkentte qonaqjaılylyqtyń kókesin kórsetedi-mys.

Bul arqyly basqalardy tómendetýden aýlaq­pyz. Esesine, ólkemizdiń ózge óńir­lerine de osyndaı jaqsy dástúrdi úlgi etý ǵana.

Anyǵynda, el ishindegi ázil-shyny aralas ásire sózderdi esepke almaǵanda, Shymqalaǵa kelmegen aǵaıynnyń syrt­taı ton piship jatatyny jasyryn emes. «Shymkentskıı» dep sózben muqa­typ jatýynyń arǵy jaǵynda qazaǵy qaı­maq­taı qalyń aımaqtyń bedelin páseıtip, ataǵyn alasartý jatqandaı. Esesine, nege Shymkent degende shyraıy­nyń ústine shyraıy arta túsken ǵalamat qalany eske túsirmeske?!.

Búginde Shymqaladaǵy «Mey­ramGroup» tamaq óndirisiniń «Aq saraı», «Kók saraı», «Baqsha saraı» dám­­ha­nalary, «Jeti tandyr», «Túrki­stan», «Káýsar», «Mızam» kafeleri­ alys-jaqyn shetelderden kelgen qo­naq­­tardyń joǵary baǵasyna ıe bolyp úlgerdi.

Biraq osy aty atalǵan, atalmaı qalǵan tamaqtaný oryndarynyń eshqaısysynda qazaqtyń ulttyq as mázirlerin kezdestire almaımyz. Tipti ishki bezendirilýi de kórshilerimizdiń sáýlettik aıshyqtaryna aýyp ketken. Bul oılanarlyq jaǵ­daı. Qarakózderdiń besten biri osynda or­na­lasqan dep bórkimizdi aspanǵa atqan­men, aty aıǵaılap turǵan ulttyq taǵam­hana­myz joqtyń qasy. Týrızm, kásip­kerlik basqarmasy tarapynan aıtylǵan eskertpelerge jaýap bolady degen oıdamyz.

Qyzyl  avtobýspen – «Jaılaýkólge»...

Bul Londondaǵy qyzyl avtobýs emes. Qalaǵa saıahattap kelgen týrısterdi qydyr­tatyn kólik. Birneshe jyl buryn shym­kenttik kásipkerlerdiń bastamasymen eýropalyq úlgidegi kólikpen qala­ishilik týrıstik marshrýt ázirlenip, eń kórik­ti degen oryndarǵa týr uıymdas­tyr­ylyp otyrǵan.

Qyzyl avtobýstyń qozǵalý orny – Shymkenttegi «Qııal álemi» parki. Sońǵy núkte – Báıdibek bı eskertkishi, Naýryz alańy, «Jaılaýkól» demalys aımaǵy.

Jaılaýkól demekshi, osy aımaqta Ortalyq Azııada bıiktigi jaǵynan ekinshi orynda turǵan attraksıon bar. Ondaǵy oıyn-saýyq ortalyǵy mańynda attraksıondar, jaıqalǵan jasyl jelek, kóztartar kórkem kól, bári-bári janyńyzǵa erekshe áser syılaıdy.

Demalys aımaǵynda barlyq jastaǵy qydyrýshylarǵa arnalǵan 20-ǵa jýyq attraksıon bar. Al eń bastysy – bıiktigi 50 metrlik alyp átkenshek. Bolashaq «Shym­kent-Sıtı» qalashyǵynyń janyna ornalasqan demalys aımaǵy alda­ǵy ýaqytta Shymkenttiń eń kórikti jeri­ne aınalady. Munda ýaqytty kóńil­di ótkizý men túrli sporttyq is-sharalar­dy uıym­dastyrýǵa qolaıly jaǵdaı jasalǵan.

Degenmen, mıllıon turǵyny bar qala úshin týrızm salasyndaǵy bul jetis­tikter jetkiliksiz. Sebebi irgemizde tý­rızmin áldeqashan túgendep alǵan ala ta­qııaly aǵaıyn otyr. Uly Jibek joly bo­ıyndaǵy týrıstik marshrýtqa kir­geni­mizben sheteldikter áli de tarıhqa úńil­gendi jón sanap solaı qaraı aǵyla beredi.

Shymkentte týrızm týraly kúnde jıyn ótip jatady. Alaıda kórshiles óz­bek aǵaıynnan osy saladaǵy upaıymyz az túsip qala beredi. Buǵan sebep kóp. Qyz­met kórsetý sapasy men baǵa alshaq­tyǵy, taǵysyn-taǵylar...

Jazdyń mı qaınatar ystyǵynda shymkenttikterdiń kóbisi Tashkenniń akva­parkine ketip jatady. Qaladaǵy «Fontan» akvaparkiniń qalalyqtardyń qajetsinýin tolyq qamtamasyz ete al­ma­ǵandyǵyn túsingen qala bıligi nepal­dyq ınvestorlardyń kómegimen Dýbaı akvaparkiniń jobasy negizinde jańa demalys aımaǵyn salmaq. Qala ákimi 100 gektar jerdi bólip, ol jerde tıisti kommýnıkasııalar tartylatynyn, jobanyń quny 100 mln dollardy quraıtyndyǵyn jetkizdi.

Eki jyl ishinde osy biregeı joba jú­zege assa, Tashkenge salqyndaý úshin ket­ken jurtshylyqtyń betin beri qaı­taryp alarymyz sózsiz.              

Qazaqstan UǴA akademıgi, belgili ǵalym Baýyrjan Baıtanaev «Shymkent – Qazaqstandaǵy eń kóne qala» dedi. IýNESKO sheńberinde óziniń 2000 jyl­dy­ǵyn atap ótken Samarqan qalasy­nyń kirpishteri men keramıkalarymen uqsas arheologııalyq aıǵaq zattarǵa súıenip, Shymkenttiń jasynyń jıyrma ǵasyrdan asatynyn aıtqan arheologtar, t.ǵ.d., professorlary K.Baıpaqov pen B.Baıtanaevtyń zertteýleri álemdik ǵalymdardyń qoldaýyna ıe boldy.

Endigi maqsat, Shymkenttiń irgesindegi eski shahardyń ornyn ýaqyt ótkizbeı arshyp, tarıhı nysannyń ejelgi qaspetin týrıster nazaryna usyný bolmaq.

Sonda ǵana, týrıst tolǵan qyzyl avto­býstyń bir baǵyty janǵa jaıly Jaı­laýkólden Shymkenttiń 2200 jyldyq tarıhynan syr shertken ejelgi qalaǵa qaraı jol tartpaq.

Shymkenttiń óz «Esili» bar

Sý – tirshilik kózi. Atamyz qazaqta «О́zen jaǵalaǵannyń ózegi talmaıdy», degen sózi osydan shyqsa kerek. Álemde iri qalalar da ózderiniń damýyn ózen-kóldermen baılanystyryp jatady.

О́tkende ǵalamtor jelisinde Qytaı­dyń iri aqparat agenttiginiń Shymkent qalasyndaǵy emdik qasıeti bar Qoshqarata ózeni týraly jarııalaǵan maqalasyn kózim shaldy.

Maqala avtory Ortalyq Azııa sapary barysynda osy ózenge soǵyp, onyń sý quramy men temperatýrasyn zerttegen. Sol negizde zertteýin jazyp shyǵypty. Tipti qytaılyqtardy osy shıpaly ara­sanǵa shomylýǵa úgittepti.

Avtordyń aıtýynsha, bulaqtyń tórt mezgilde birdeı sýy súıek, býyn, omyrtqa aýrýlaryna em bolsa, sýyn kúndelikti ishken jannyń as qorytý qyzmetin jaq­sartpaq. Munan tys, quramynda kúkirt qyshqyly bar ózen sýy túrli teri aýrýlaryn bir sátte julyp almaq.

Biz baıan etip otyrǵan ózen Shymkent qalasynyń qaq ortasynan syńǵyrlaı aǵyp jatqan Qoshqarata edi.

Anyǵynda, qalany qaq jaryp ótetin ózender elimizde ǵana emes, álemde de sırek kezdesedi. О́zen qalanyń mıkro klımatyn retteıdi. Osyny eskergen qala ákimi Ǵabıdolla Ábdirahymov kezinde jyn oınaqtardyń uıasyna aınalǵan osy ózenniń arnasyn tazartýǵa kiristi. Bastapqyda bir shaqyrymdaı sý arnasyna tas qorshaý ornatyp, túrli sporttyq qurylǵylar, sýǵa shomylýǵa arnalǵan qalytqylar salyndy.

Keıinnen, sol kezdegi oblys basshysy Janseıit Túımebaevtyń, qala basshysy Nurlan Saýranbaevtyń basshylyǵymen ózenniń eki jaǵalaýyndaǵy turǵyn úı­ler­men kelisilgen túrde ózen jaǵa­laýyna aıaqjoldar men velojoldar salyndy.

Qoshqarata degen ataý qaıdan shyqqan? Ol kim?

Derekterge súıensek, Qoshqarata XI ǵasyrda ómir súrgen, Qarataý óńirinde dúnıege kelgen desedi. Jastaıynan zerektigimen kózge túsken ony ata-anasy Buqaraǵa jeti jasynda oqýǵa jiberip, sonda onshaqty jyl oqıdy. Kózi ashyq, ilimdi Qoshqarata osy óńirge qaıtyp kelip, shákirt tárbıelep, meshit, medrese ashady. Qoshqaratanyń shyn aty Qylysh bolǵan eken. Tórtinshi atasy Arqar esimdi erjúrek, batyr. Sol atasy «Sen Arqardaı bola almassyń, qoshqardaı bol» dep batasyn bergen. Sodan beri Qoshqarata atanypty deıdi ańyz. Jerlengen jeri osynda.

Qazirgi tańda ózen jaǵalaýynda Qosh­qara­tanyń kesenesi tur. Jalpy, jer-jer­de Qoshqarata dep atalatyn aýyl, ózen, sý attary kóp. Elimizde mundaı ataý­­dy ıe­len­gen 10-nan astam meken bar deıdi.

Osy kesenede kezinde shyraqshy bol­ǵan Qurmanseıit Zııaev aqsaqal: «О́zen­niń sýy shıpaly. Aýany ylǵaldan­dyryp turady. Ǵalymdar sýdyń qalanyń mı­kroklımattyq jaǵdaıyn retteýde de mol áseri bar deıdi. Buryn bul jerde bulaq kóp bolǵan. Sondyqtan da Myńbulaq atalǵan. Qoshqarata kezinde sonyń birazynyń kózin ashyp, halyqtyń alǵysyn alypty. О́zen bastaýyn Qazyǵurt taýynyń tómen tusynan alady. Ǵaıyp Eren Qyryq Shiltenge jaqyn mańaıda sý sińip ketedi de, osy Shymkenttegi qazirgi Qoshqarata ózeniniń bastaýynan shyǵady. Sý mamandary taý basynan tarydaı usaq zattardy jiberip, talaı márte tekserip, baqylaǵan. Sol zattar osy qazirgi Qoshqaratanyń bas­taýynan shyqqan», dep arydan áńgime qozǵaıdy.

Shilde, tamyz aılarynda bulaq basynda ıne shanshar oryn bolmaıdy. Qalanyń jartysy sonda kóship ketkendeı áserge bólenesiń. Muzdaı taza sýyna shomylyp, qapyryq ystyqta kóńil sergitip, qala shýylynan bir sát arylǵan jurttyń ózen arnasyna jaǵdaı jasap bergen atqaminerlerge aıtar alǵysy sheksiz.

Búginde jaǵalaýǵa 1711 aǵash otyrǵy­zylǵan. Taza aýa, shıpaly sý, endi balapan aǵashtar japyraq jaıyp, dińi ulǵaısa Qoshqarata Iran baqtan bir kem bolmaıtyny anyq.

Jaqsylyqqa jany qushtar jas­tar da ashyq aspan astyndaǵy sport alań­shasynda jattyǵý jasap júr.

Tipti, túngi ýaqyttarda da osynda kelip ózen sýyna túsetinderdiń qatary qalyń. TMD elderinen kelgen týrıster men em alýshylar ózenge úsh mezgil túsip, demalysyn mándi de sándi ótkizýde.

P.S. Shymkent 2020 jyly ótetin TMD elderiniń mádenı astanasy jylyna daıyndyq jumystaryn pysyqtaı túsýde. Oǵan jergilikti jerdegi tabıǵı jaǵdaılardyń barlyǵy múmkindik týǵyzýda. Endigide qala turǵyndarynyń sanasyna qala mádenıeti júıeli túrde sińirilse, Shym shahar kórshiles О́zbekstannyń astanasymen mádenı, ekonomıkalyq turǵyda shyn básekeleske aınalar edi.

Shymkent