Medıasııany damytýdyń mańyzy zor

Jıynǵa qatysýshylar medıasııa ınstıtýtyn qurýdaǵy ózek­ti máselelerdi talqylap, ózara pikir almasty. Sonymen qatar otyrys­ta Qazaqstan halqy Assam­bleıa­synyń qoǵamdyq medıator­lar­dy daıyndaıtyny belgili boldy. Bitimgerlerdiń qataryna el arasyndaǵy bedeldi, ta­nymal tul­ǵalar kiredi. Medıatorlar araz­dasqan taraptardy mámilege kel­tirip, qoǵamdyq daý-damaı­lardy sheshýge atsalysyp, tegin kómek kórsetpek. Ol úshin qo­ǵam­dyq medıatorlar arnaıy se­mınarlarǵa qatysyp, tájirıbeli mamandardan dáris alady.

Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary Leo­nıd Prokopenkonyń aıtýyn­sha, adamdar arasyndaǵy ózara senim deńgeıin arttyrý mańyzdy. «О́ıtkeni medıasııanyń damýy azamattardyń qu­qyq qorǵaý organdaryna seni­mimen tikeleı baılanysty. Prezı­dent Ákim­shi­ligindegi azamat­tar­dy qabyldaý jumys­taryna qatys­qanymda shaǵymdaný­shy­lardyń 90 paıyzy sot úkimine narazy ekenin baı­qadym. Olardyń kóbi – memle­kettik mekemelermen sottasýshylar. Bul quqyq qorǵaý júıesinde árbir sýbektiniń naqty ornyn aıqyndaıtyn qosymsha tetik­terdiń qajet ekenin kórsetedi», deıdi L.Prokopenko.

Kásibı medıatorlar ol úshin medıasııany damytýdyń otan­dyq konsepsııasyn jasaýdy usyndy. Sondaı-aq maman­dar mektepter men medısına mekemelerinde medıasııa ka­bı­­net­teriniń ashylǵanyn málim­­dedi. Olar mundaı sharalar me­dıa­sııanyń qoǵamdaǵy rólin aı­qyndap, qoldaný aıasyn keńeıtýge baǵyttalǵanyn jetkizdi. 

QHA Tóraǵasynyń orynba­sary, kásibı medıator Sherzod Pýl­­atov «Ata-analar muǵalim­der­men, balalar óz arasynda, mu­ǵalimder de bir-birimen túsinis­peı jatady. Osyndaı jaǵdaıda bizdiń medıatorlarymyz olarǵa kómek beredi. Eger medıasııa salasy mektepten bastalsa, keleshekte balalarymyz sotqa barmaı, máselelerdi bitimge kelý arqyly sheshetin bolady», deıdi.

Búginde elimizde medıatorlardy daıyndaıtyn 120 qoǵamdyq ortalyq tirkelgen. Degenmen kásibı mamandardy daıarlaýdyń sapasy baqylanbaıdy. Sonymen birge medıasııa ınstıtýtyn qa­lyp­tastyrýǵa Joǵarǵy sottyń «Ta­­týlasý: sotqa deıin, sotta», «Ot­basy soty», «Sot medıasııasy» jobalary úlken úles qosyp júr.

Nur-Sultan qalalyq sotynyń sýdıasy Gúljanat Rahmetova elorda sotynyń ókilderi sotqa deıin tatýlastyrýǵa kóńil bóle­tinin aıtty. «Sotqa deıin tatýlasý keńesi sot prosesiniń qaı kezeńinde de aıtylyp, taraptardy mámilege kelýge shaqyramyz. Bunyń nátıjesi de jaman emes. 2019 jyldyń birinshi jarty­jyldyǵynyń qorytyndysy bo­ıynsha, 3000-nan kóp azamattyq is qaraldy. Onyń 2500-inde medıasııa qyzmetteri iske tartyldy. Bitimge kelý nátıjesinde bıyl 500 mln teńge kóleminde qarajat memleketke qaıtaryldy», deıdi maman.

Gúljanat Rahmetovanyń aıtýyna qaraǵanda, eki tarapty má­mi­lege keltirý sot ókiline úkim shyǵarýdan da qıyn. «Azamat­tardy sotqa jetkizbeı tatýlas­tyrý úlken tájirıbe men bilik­tilikti qajet etedi. Mamannyń áleýmettaný men adam psıhologııasynan da habary bolýy qajet. Búginde qalalyq sot halyqqa túsindirý jumystaryn júrgizip turady. Halyqty aqparatpen qamtý jolǵa qoıylǵan», deıdi ol.

Al Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy Tóraǵasynyń orynbasary, kásibı medıator Iýsýp Kelı­gov bıýdjet qarajatynan medıa­torlyq kómekke aqy tóleý máselesin kóterdi. Onyń aıtýynsha, qarapaıym azamattarǵa medıa­tor qoljetimdi bolýy úshin bıýdjetten qarjylandyrý júr­gizilýi tıis. «Bizdiń pikirimizshe, bul máseleni sheshý medıasııa ınstıtýtyn damytýǵa kúsh beredi. Aqy tóleý – eń negizgi másele», dedi kásibı medıator.

Konferensııa qatysýshylary qoǵamdyq kelisim men jalpy­etnostyq birlikti qamtamasyz etýde medıasııa ınstıtýtyn nyǵaıtý jáne odan ári damytý boıynsha sharalar júrgizý mańyzdy ekenine toqtaldy. Oǵan qosa, jıynda bitimgerlik máselesinde mańyzdy oryn alatyn qoǵamdyq medıatordyń qyzmet etıkasy erejelerin ázirleý, medıatıvtik kelisimderdiń sapasyn arttyrý úshin «qoǵamdyq medıator» uǵymynyń krıterıılerin anyq­taý, medıatorlardyń bilimine já­ne biliktiligine qoıylatyn naq­ty talaptardy belgileý su­raq­tary talqylandy.