Nıet bolsa, eki qolǵa bir kúrek qashanda tabylady. Istiń jónin biletinderdiń «Qoly qımyldaǵannyń aýzy da qımyldaıdy» degeni tegin emes. Osylaı tynymsyz eńbek etip, tórt túlik mal ósirip, berekege bet burǵandardyń biri ońtústikten sulý Kóksheniń baýraıyna kóship kelgen Tastambekovter otbasy.
El ishinde adal eńbegimen tabysqa jetýge talpynǵandar týraly surastyrǵanymyzda, aldymen sharýasyna tastaı berik Tastambekovter otbasy týraly jan jadyratar jyly lebiz estigen bolatynbyz. Ádeıilep izdep bardyq. Otaǵasy Ábdirahym eki jyl buryn Saryaǵashtan kóship kelipti. Qazir jańa jerge ornyǵyp, oń-solyn ańdap, otbasymen osy óńirge tastaı batyp, sýdaı sińip ketken.
Sóz lámine qaraǵanda, buryn mal sharýashylyǵymen bilek sybanyp aınalysyp kórmepti. Jańa jerge tabany tıgen soń óńirdegi túgin tartsa maıy shyǵatyn jasyl jon, jaıqalǵan alqapty kórip, naǵyz myńǵyrtyp mal baǵatyn-aq jer eken dep kóńiline bir túıip qoıǵan. Aldymen Stepnıak qalasynan óz qarajatyna, eki mıllıon teńgege úı satyp alǵan. Ortalyqtaǵy qora-qopsyly, eńseli úı eken. Osy úıdi kepildikke qoıyp, «Damý» kásipkerlikti damytý qory arqyly bes jylǵa 5 mıllıon teńge nesıe alǵan.
– Qor mamandary maldyń qandaı baǵytta ekenin de esepteıdi. Máselen, meniń etti tuqymǵa ańsarym aýyp otyr, – deıdi ol. – Biraq bárin birden asyl tuqymdy qylý qıyn sharýa. Asyl tuqymdy maldyń ár basy qymbat qoı. Men óz tóli esebinen mal basyn kóbeıtsem deımin. Osy oımen jergilikti tuqymnan 19 sıyr satyp aldym. Asyl tuqymdy aqbas buqam bar. Qazaqtyń aqbas sıyry baǵa jetpeıtin túlik qoı. Ǵalymdardyń esepteýine qaraǵanda, sińire býdandastyrý arqyly tól tuqymyn jaqsartqanda tórtinshi aınalymda taza asyl tuqymdy bolyp shyǵady eken. Sátin salsa oǵan da jetermiz.
Jumys degende janyp turǵan jas jigittiń qolyna qýat bersin. Aldaǵy ýaqytta jalǵyz mal sharýashylyǵy ǵana emes, jylyjaı salyp, baý-baqshamen aınalyssam degen de nıetin aıtty. Nesıege alǵan 20 bas qara maldy bir qystatyp shyǵarǵan eken. Tek jem-shóp jaǵy qymbattaý. Onyń ústine shabyndyq, jaıylymdyq jeri joq.
– Bul máseleni biz óte jaqsy bilemiz, – deıdi aýdan ákimi Ermek Nuǵymanov. – Jalǵyz Tastambekovter ǵana emes, aýdandaǵy birqatar usaq sharýa qojalyqtarynyń basynda bar jaıt. Qazir aýdandaǵy bos jáne paıdalanylmaı jatqan jer kólemin anyqtap jatyrmyz. Sharýa qojalyqtarynyń basshylaryn jınap keńes ótkizdik. Shynyn aıtqanda, jer jetedi. Buryn ata-babamyzdyń jaılaýy bolǵan Kókseńgirdiń keń kósilgen dalasy bar. Bul aldaǵy ýaqytta sheshiletin másele.
Úsh ul, bir qyz tárbıelep otyrǵan otanasy Laýra Omarova on saýsaǵynan óner tamǵan tiginshi eken. О́ziniń aıtýyna qaraǵanda, terezeniń perdesinen bastap, qalyńdyqtyń kóılegine deıin tigedi. Kóship kelgen soń shaǵyndaý ǵımaratty jalǵa alǵan. Mundaı sheber qasqaldaqtyń qanyndaı qat óńirde jaqsy aty birden shyqsa kerek.
– Qazir jumys ýaqytyn bylaı qoıǵanda, senbi-jeksenbi keletin klıentterim bar, – deıdi tiginshi. – Ásirese mektep bitirýshi jastar kóp. Olardyń talǵamy da joǵary. Kıimderi bir-birine uqsamaýy kerek. Matalary da árqıly bolýy shart. Sondyqtan shyǵarmashylyqpen jumys isteýge týra keledi. Kóptiń kóńilinen shyǵý ońaı emes qoı.
Alǵash kezikkende kópten beri kóztanys adamdaı aqtaryla sóılegen Ábdirahym jańa jerdi jatyrqamaǵanyn jetkizdi. Kórshi-qolańmen aıaq-tabaǵy aralasyp ketken. Olar da sharýanyń yńǵaıyna oraı aqyl-keńesterin aıtyp, demep qoıady eken. Salt-dástúrdegi sabaqtastyqtyń tigisin jatqyzyp, rýhanı kókjıekti keńeıte túsýge septigin tıgizýde. Qansha degenmen, qazaqylyǵy mol ońtústikten esken jyly leptiń shókimdeı bir shýaǵy emes pe?..
Aqmola oblysy,
Birjan sal aýdany