Elimizde iri jer ıelenýshilerdiń, jerdi maqsatty paıdalanbaı otyrǵan latıfýndısterdiń aty-jónin kópshilikke jarııa etý týraly usynys buǵan deıin de aıtylyp qalatyn. Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵalı Esqalıev berilgen jerdi paıdalanbaı, ne memleket menshigine qaıtarmaı otyrǵan tulǵalardyń aty-jónin BAQ-ta jarııalaýdy tapsyrdy.
О́ńirde paıdalanylmaı jatqan jerlerdi anyqtaý jáne qaıtarý boıynsha jıyn ótkizgen Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵalı Esqalıev osylaı dedi. Sharýa qojalyqtary men memlekettik qurylymdardyń basshylary shaqyrylǵan bul jıynǵa BQO prokýrory J. О́mirálıev qatysty.
Batys Qazaqstan oblysynyń jalpy aýmaǵy 15 mln. 133 myń gektardy quraıdy. Onyń ishinde aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerdiń kólemi – 6 907,3 myń ga. Jergilikti atqarýshy qurylymdar oblystyq prokýratýramen birlesip sońǵy jyldary jalpy aýmaǵy 1 mln. 532 myń ga bolatyn 1805 jer telimi paıdalanylmaı jatqanyn anyqtady. Búginde bul jerlerdiń 1122 myń gektary memleket menshigine qaıtaryldy, shamamen 400 myń ga jerdi ıeleri ózderi ıgeretin boldy.
- Keshe Soltústik Qazaqstan oblysyna jumys sapary barysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi sharýashylyq aınalymǵa qosý qajettiligine basty nazar aýdardy. Biz agrarlyq oblys sanalamyz, sondyqtan, jer – bizdiń óńir úshin eń mańyzdy máseleniń biri. Qolda bar málimetter boıynsha ıeleri tıisti jumysty júrgizbeı otyrǵan anyqtalmaǵan jer telimderi bizde jeterlik. 1980 jyldary bizde 1,5 mln. ga astam egistik jer bolsa, qazir bul kórsetkish bar-joǵy 540 myń ga quraıdy. Aýdandyq jerlerdegi sharýalar memleketti aldap, egistiktiń shetki bólikterine egin ekken keıip tanytyp, ótirik esep tapsyratyndar da bar ekendigin aıtady. О́ziniń bedelin paıdalanyp, bizdiń qyzmetkerlerge qysym kórsetý arqyly ózderine jerdi keri qaıtarý boıynsha zańdy sharalar qoldanbaýdy talap etetinder de bar, – dedi ákim Ǵalı Esqalıev.
Jıynda óńirdegi eń egisti óńir – Báıterek aýdany boıynsha jerlerdiń jaı-kúıi talqylandy. Máselen, «Nasym», «Týrsýn ı K» JShS-lary sekildi jer ıeleri biraz ýaqyttan beri 18 myń ga egistikti ıgermeı kelipti.
- Mundaı jer ıelenýshiderdi men zalal keltirýshiler dep esepteımin. Máselen, dál osy 18 myń gektar alqaptyń ıgerilmeýinen biz qandaı zııan shektik? Ony bylaı esepteýge bolady: Eger bıdaı, kúnbaǵystyń ónimdiligin ortasha eseppen 1 gektarǵa 10 sentnerden dep alsaq, óńir jyl saıyn shamamen 1,5 mlrd. teńge paıdadan aırylyp otyr. Atalǵan aýmaqtarda 30-40 adam, al qosymsha jumystardy esepke alǵanda, 100 adamǵa deıin eńbekpen qamtylar edi. Jáne, eń bastysy, bul jer azyp, qunsyzdanady jáne jumysy jandanyp turǵan kórshiles alqaptardy búldiredi, - dedi Ǵalı Esqalıev.
BQO jer qatynastary basqarmasynyń basshysy Álııa Muhanbetjanova jyldyń sońyna deıin jerseriktik monıtorıng arqyly jer telimderiniń naqty ıgerilýi týraly málimet alýǵa múmkindik beretin geoaqparattyq júıe jumys jasaı bastaıtyndyǵyn málimdedi.
- Qoldanyssyz jatqan jer ıelerine aıtarym: kelesi jyldan bastap biz jerseriktik monıtorıng arqyly jerdiń paıdalanylýy týraly jedel aqparat alý múmkindigine ıe bolamyz jáne jalǵan esep tapsyrý degen bolmaıdy. Sol sebepti aýdan ákimderine qoldanylmaı jatqan jer telimderiniń ıelerimen, jalǵa alýshylarmen taǵy bir márte júzdesýdi tapsyramyn. Eger olardyń jerdi ıgerýge múmkindigi bolmasa, óz erkimen memleket menshigine qaıtarsyn, ne bolmasa sotqa berińizder. Berilgen jerde jumys júrgizgisi de, memleketke qaıtarǵysy da kelmeıtinderdiń aty-jónin BAQ arqyly jarııalaıtyn bolamyz, - dep málimdedi óńir basshysy.
Sondaı-aq jıynda áleýetti ınvestorlar úshin geoaqparattyq júıege bos jatqan jer telimderine ótkiziletin josparly konkýrstar týraly qoljetimdi jáne túsinikti aqparat ornalastyrý qajettiligi aıtyldy.
Batys Qazaqstan