Arandatýshylardan abaı bolǵan jón

Jıynda prokýratýra organ­darynyń bıylǵy jumysy jóninde Bas prokýratýranyń qoǵamdyq múddelerdi qorǵaý qyzmetiniń bastyǵy Saparbek Nurpeıisov aıtyp berdi. Ol basqa elde boı tasalap júrgen qazaqstandyqtardyń qanshasy elge qaıtarylǵany, shetelde otyryp el ishinde búlik shyǵaryp júrgender týraly sóz qozǵady.

– Búginde shet memlekettermen qylmyskerlerdi birlesip ustaý boıynsha 69 kelisim jasalǵan. Sonyń ishinde Italııa, Ispanııa sııaqty Eýropalyq odaqqa múshe elder de bar. Bıyldyń ózinde Soltústik Makedonııa, Ońtústik Koreıa, Bolgarııa sııaqty 5 memleketpen kelisim jasaldy. Bul bizdegi qylmystyq-quqyqtyq reformalarǵa halyqaralyq deń­geıde senim bar ekenin kórsetedi. Osy progress bizdiń qyzmetimizde óz jemisin beredi dep oılaımyn. Atalǵan kelisimderdiń ar­­qa­­synda shetelderden 53 adam ekstra­dısııa­landy. Biz 77 shetel­dikti ustap berdik. Sońǵy 5 jyl­da shet­elderden Qazaqstan aýma­ǵynda qylmys jasaǵany úshin izdeý jarııalanǵan 356 azamat elge qaıtaryldy, – dedi S.Nur­peıisov.

Osy tusta Bas prokýratýra ókili Fransııada jasyrynyp, Qazaqstannan jáne basqa elderden jymqyrǵan aqshasyn aram maqsattarǵa jumsap, búlik týdyryp júrgen M.Ábilázovtiń isine toqtaldy.

– Muhtar Ábilázov sońǵy kezde áleýmettik jelide bel­sen­di. Shyn máninde ol kim edi? Toqsanynshy jyldardyń basynda Energetıka mınıstri bol­ǵan. 1999 jyly qyz­metin paı­dalanyp aqsha jym­qyr­ǵany úshin qyzmetinen bosatyl­dy. 2002 jyly M.Ábilázov sot­tyń úkimimen 6 jylǵa bas bostan­dyǵynan aıyryldy. Bir jyl­dan keıin raqymshylyq týra­ly ótinish túsirdi. Sol kez­degi el Prezıdenti onyń ókine­ti­nine senip, bostandyqqa shy­ǵar­dy. Biraq M.Ábilázov shyn­dap ókinbepti. Ol óziniń qylmys­ty jolyn jalǵastyra berdi. Serik­tesin óltirip, bankti ıemdendi, mıllıardtaǵan dollar urlap, shetelge qashty. Onyń aty-shýly qylmystaryn taǵy eske salaıyn. 2005 jyly M.Ábilázov BTA banktiń tóraǵasy, óziniń seriktesi Erjan Tátishevti ól­tirýdi uıymdastyrdy. Tapsy­rysty oryndaýshy – M.Toqmádı ózin M.Ábilázov 4 mln dollarǵa kóndirgenin aıtyp berdi. Ol qyl­mystyń jaı-japsaryn tolyq baıandady. M.Ábilázovtiń jos­pary boıynsha ol qylmys ań aýlaý kezindegi oqys oqıǵa bolyp kórinýi tıis bolǵan, – dedi Bas pro­kýratýra ókili.

Vedomstvo ókili M.Ábilázovke Ýkraına men Reseıde de izdeý ja­rııalanǵanyn eske saldy. Son­daı-aq ol M.Ábi­lázov isi boıynsha búginge deıin 42 adam sottal­ǵanyn aıtty.

– Árıne Qazaqstan M.Ábi­lá­­zovtiń izine zań aıasynda túse beredi. Muny M.Ábilázov túsi­nedi jáne qorqady. О́zin saıası sebeppen qýdalaýda degen aqparat taratyp júr. Al shynynda onyń isinde eshqandaı saıasat joq. Bıyl shilde aıynda Nıý-Iork soty onyń ótirigin áshkerelep, saıası qýǵyn týraly ýájderin joqqa shyǵardy. Buryn London soty da sondaı qorytyndyǵa kelip, odan 4 mln dollar óndirip, ótirik ja­ýap bergeni úshin 22 aıǵa sottaǵan bolatyn. Ulybrıtanııa IIM ony saıası tutqyn mártebesinen aıyrdy, – dep tolyqtyrdy Saparbek Nurpeıisov.

S.Nurpeıisovtiń aıtýynsha, jaqtastarymen birge halyqty arandatyp, 21 qyrkúıekte kóshe­ge shyǵýǵa shaqyryp jatqan M.Ábilázovtiń «DVK» uıymy 2005 jyldan beri Qazaqstanda eks­tremıstik uıymdardyń qa­taryn­da tur. Sondyqtan Bas pro­ký­ratýra zańsyz mıtıngke qatys­qan­dar jaýapkershilikke tarty­la­tynyn, oǵan qatysqandar 15 kún­ge, eger azamattardyń quqy­ǵy­na, memlekettiń múddesine zııan keltirse, 50 táýlikke deıin qa­maý jazasy qarastyrylǵanyn eskertti.

2025 jylǵa deıingi Stra­te­gııalyq jospardy iske asyrý ba­rysynda Bas prokýratýra Qyl­mystyq kodeks pen Qylmystyq-prosestik kodeksterin jetildirý týraly zań jobasyn ázirlegen.

– Jyl basynan beri prokýrorlar azamattardy zańsyz ustaýdyń 600 faktisin anyqtady. 149 adamǵa qatysty negizsiz qyl­mystyq qý­dalaý toqtatyldy. Qyl­mystyq is júrgizý zańna­ma­syn óreskel buzǵany úshin 4 177 tártip saqshy­syna jaza qol­­danyldy. Pro­kýrorlardyń nara­zylyqtary men ótinishteri boıynsha joǵary turǵan sottar 975 azamatqa qa­tysty úkimderdi qaı­ta qarady, sondaı-aq 220 sot­talǵan adamnyń jaza, aıyp­taý kólemi tómendetilip neme­se aq­taý úkimi shyǵarylyp, jaǵ­daıy jaqsardy. Osy tektes óti­nish­termen azamattyq jáne ákim­shilik ister boıynsha 524 sot aktisi qaıta qaraldy, – dedi S.Nur­peıisov.

Brıfıngte belgili bolǵandaı, 129 qadaǵalaý aktisimen 40 mlrd teńge bıýdjet múddeleri qor­ǵaldy. Bas prokýrordyń narazy­lyq­tarymen Joǵarǵy sot 35 sot aktileriniń kúshin joıdy jáne ózgertildi.

Áleýmettik-ekonomıkalyq salada, sonyń ishinde «Nurly jol» baǵdarlamasy, jerdi maqsatty paıdalaný, eńbekaqy men tarıfter boıynsha birqatar aýqymdy tekserý júrgizilgen. Ártúrli quqyqbuzýshylyqtar anyqtalyp, jaýapkershilikke 11 myń adam tartylǵan, memleketke 25 mlrd teńge qaıtarylǵan.