Qarttar kúnine oraı birjolǵy materıaldyq kómekke 3,2 mlrd teńge bólý josparlanýda. Bul rette, 1,2 mlrd teńge sanatorııalyq-kýrorttyq emdelýge, 1 mln-nan astam teńge qoǵamdyq kólik, dári-dármekpen qamtamasyz etýge, tis protezdeýge bólinedi. 1,5 mlrd teńgeden astam somany basqa kómek túrlerine bólý josparlanýda. Bul týraly Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti habarlady.
«Aǵymdaǵy jyly jergilikti bıýdjettiń múmkindikterin eskere otyryp jáne bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi aıasynda qart adamdardy áleýmettik qoldaýǵa 7 mıllıardtan astam teńge bólý josparlanýda. Birjolǵy materıaldyq kómekke – 3,2 mlrd. teńge, qoǵamdyq kólikterde jeńildetilgen jol júrý aqysyna – 471,2 mln. teńge, dári-dármekpen jeńildikpen qamtamasyz etýge – 352,4 mln. teńge, tis protezdeýge – 187,5 mln. teńge, 2 mlrd. teńge, úıdi jóndeýge – 19,8 mln. teńge, otynmen qamtamasyz etýge – 176,1 mln. teńge, azyq-túlik paketin usynýǵa – 341,3 mln. teńge, basqa da kómek túrlerine – 636,8 mln. teńge»,- dedi Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Aqmadı Sarbasov.
Ol, sondaı-aq aǵa býyn ókilderi – eldiń altyn qory, salt-dástúrdiń qorǵaýshylary, otansúıgishtiktiń, adaldyqtyń, shydamdylyq pen optımızmniń úlgisi bolyp tabylatynyn atap ótti.
«Árbir azamattyń laıyqty qartaıýyn qamtamasyz etý – Qazaqstan Úkimetiniń áleýmettik saıasatynyń negizgi mindetteriniń biri. Aǵa býyn ókilderin áleýmettik qorǵaý sharalary ortalyq deńgeıde de, óńirlik deńgeıde de iske asyrylady. Halyqty áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń negizgi quramdas bóligi zeınetaqymen qamtamasyz etý bolyp tabylady», – dedi Aqmadı Sarbasov.
1998 jyly Qazaqstan zeınetaqymen qamsyzdandyrý júıesin reformalaýdy bastap, urpaqtardyń birtindep yntymaqtasýynyń áleýmettik qaǵıdalarynan jeke zeınetaqy jınaqtary qaǵıdatyna kóshti. Qazaqstanda júrgizilgen reformanyń nátıjesinde bazalyq, birlesken jáne qarjylandyrylatyn quramdas bólikterdi qamtıtyn kóp deńgeıli zeınetaqy júıesi qurylyp, jumys isteýde.
Bazalyq deńgeıde zeınetkerlik jasqa jetken adamdarǵa bazalyq zeınetaqy tólenedi (er adamdar – 63 jas, áıelder – 59/63 jas). 2018 jylǵy 1 shildeden bastap onyń mólsheri zeınetaqy júıesindegi jumys ótiline baılanysty bolady. Osyǵan baılanysty oryn alǵan barlyq zeınetkerlerge bazalyq zeınetaqy qaıta esepteldi, onyń nátıjeleri boıynsha eń tómen kúnkóris deńgeıiniń 100% mólsherinde – 46,7% alýshylardyń 74-ten 100%-ǵa deıin, eń tómen kúnkóris deńgeıiniń – 43,2% alýshylardyń 56-dan 74%-ke deıin, eń tómen kúnkóris deńgeıiniń – 7,4% alýshylardyń 54%, eń tómen kúnkóris deńgeıiniń – 2,7%-ǵa deıin aldy.
«Bul shara eńbek ótili úlken, biraq zeınetaqynyń tómen (nemese eń az) mólsheri jaǵdaıynda áleýmettik ádilettilikti qamtamasyz etýge, onyń mólsherin anyqtaýǵa biryńǵaı kózqarasty belgileýge, zeınetaqy júıesine qatysýdy jáne eńbek qatynastaryn formaldaýdy yntalandyrýǵa múmkindik berdi», – dep atap ótti vıse-mınıstr.
Jyl saıynǵy eń tómen kúnkóris deńgeıiniń ósýine baılanysty bazalyq zeınetaqynyń mólsheri de artyp keledi. Osylaısha, 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap bazalyq zeınetaqy 5% -ǵa ósip otyr.
Ekinshi mindetti deńgeıde yntymaqty jáne jınaqtaýshy zeınetaqy tólenedi. Aǵymdaǵy jyly yntymaqty zeınetaqy ınflıasııadan 2%-ǵa oza otyryp, 7% -ǵa ósip otyr. Bul ósim 2 mıllıonnan astam zeınetkerge oń áserin tıgizdi. 2019 jylǵy 1 qyrkúıektegi jaǵdaı boıynsha bazalyq zeınetaqy tólemin eskere otyryp zeınetaqynyń ortasha mólsheri 85 679 teńgeni qurasa, bazalyq zeınetaqy tólemin eskere otyryp, eń tómengi zeınetaqy mólsheri 52 145 teńgeni qurady.
Jınaqtaýshy zeınetaqy eń tómengi jalaqynyń 50 eselengen mólsheri sheginde qyzmetkerdiń tabysynan ustalatyn jumys berýshilerdiń 10% mindetti zeınetaqy jarnalary esebinen jáne zııandy eńbek jaǵdaılarynda jumys isteıtin qyzmetkerler úshin jumys berýshiler tóleıtin mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalarynyń 5% esebinen qalyptastyrylady.
Úshinshi deńgeıde zeınetaqy tólemderi qyzmetkerler men jumys berýshilerdiń erikti zeınetaqy jarnalary esebinen júzege asyrylady.
Qabyldanǵan sharalar joǵalǵan kiristerdiń ornyn Halyqaralyq zeınetaqy uıymynyń (40%) usynymynan tómen emes zeınetaqy tólemderimen almastyrýdy qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Osylaısha, ol 2019 jylǵy 1 qyrkúıekte 52,7% qurady.
Búginde Qazaqstanda jasy boıynsha 2 mln 190 myńnan astam zeınetker turatynyn esterińizge salamyz.