AÁK sharttary ózgerdi

 AÁK alatyndar sany 2,1 mln adam

Aldymen Úkimet úıinde ataý­ly áleýmettik kómek kórse­týdiń jańa tásilderi nazarǵa usy­nyldy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Birjan Nurymbetov 2020 jyl­dyń 1 qańtarynan bastap áleý­mettik qoldaý sharalarynyń keshendi tásili men ataýly sıpatyn qabyldaý qarastyrylatyn zań jobasyn tanystyrdy. Onda 4 nemese odan da kóp káme­letke tolmaǵan balasy bar, kún­dizgi bólimde oqıtyn 23 jas­qa deıingi stýdentteri bar bar­lyq kóp balaly otbasylarǵa mem­lekettik járdemaqy berý qarastyrylǵan. Sonymen qatar otbasynyń barlyq múshelerine kedeılik shegi men otbasynyń jan basyna shaqqandaǵy ortasha tabysynyń arasyndaǵy aıyrmashylyq retinde toqsan saıyn AÁK taǵaıyndalmaq. Bul rette otbasynyń jumysqa jaramdy músheleriniń jumysqa ornalasýyn jáne memlekettiń kómegimen kásip ashýyna járdemdesý qarastyrylǵan. Az qamtylǵan otbasylar áleýmettik paketpen qamtamasyz etiledi. Iаǵnı 1-den 6 jasqa deıingi balalar tamaq, gıgıenalyq quraldar jáne bilim berý qyzmetterin alýy, al 6 –18 jastaǵylardyń mektepterde tegin ystyq tamaq alýy, qalalyq qoǵamdyq kólikte kúndelikti tegin jol júrýi, olarǵa mektep formasy, oqý quraldary berilýi nazarǵa alynady.

– Bıylǵy 1 sáýirden bastap kedeılik shegi 50%-dan 70%-ǵa deıin ósti (14 849-dan 20 789 teńgege deıin), sondaı-aq tabysy tómen otbasynyń árbir balasyna ataýly áleýmettik kómek 20 789 teńge mólsherinde belgilendi. Sonymen qatar shartsyz aqshalaı kómekti taǵaıyndaý merzimi – 3 aıdan 6 aıǵa deıin, shartty aqshalaı kómek – 6 aıdan 12 aıǵa deıin uzartylǵan bolatyn. Osy jyldyń toǵyz aıynda ataý­ly áleýmettik kómek 417 myń otbasyna nemese 2,1 mln adamǵa taǵaıyndaldy. AÁK ortasha mólsheri 2,5 esege ulǵaıtylady, – dedi B.Nurymbetov. 

Belgili bolǵandaı, barlyq ataýly áleýmettik kómek alýshy­lardyń jartysynan astamy kóp balaly otbasylardyń músheleri. Mınıstr atap ótkendeı, engizilgen AÁK tetiginiń oń jáne teris faktileri bar. О́kinishke qaraı, jekelegen azamattar ataýly áleýmettik kómektiń keńeıtilgen múmkindikterin teris paıdalanǵan faktiler kezdesedi. Mysaly, ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaý kezinde 73 000-nan astam otbasy tabysyn jasyryp, ataýly áleýmettik kómektiń zańsyz taǵaıyndalǵany anyqtalǵan.

– Mınıstrlikte qoldanystaǵy ataýly áleýmettik kómek júıesin ózgertetin zań jobasy ázirlendi. Usynylǵan is-sharalar keshendi túrde qarastyrylýy kerek. Bul – kóp balaly analardy qoldaý, jańǵyrtylǵan ataýly áleýmettik kómek, kepildendirilgen áleý­met­tik paket. Az qamtylǵan bala­lardyń 60%-ǵa jýyǵy kóp balaly otbasynan shyqqan (56,5%). Osyǵan baılanysty ataý­ly áleýmettik kómek alýshy otbasylar quramynan balalardy shyǵaryp, olarǵa tabysyna qaramastan beriletin memlekettik járdemaqyǵa aýystyrý usynylady. Kóp balaly otbasylarǵa beriletin jańa memlekettik járdemaqyny 42 500 teńgeden 73 375 teńgege deıin arttyrý usynyldy. Ataýly áleýmettik kómek ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan jáne qıyn­dyqtan óz betinshe shyǵýǵa múm­kindigi joq adamdarǵa taǵaıyn­dalýy tıis, – dedi mınıstr. Osy­ǵan baılanysty kelesi mynandaı tetikter usynylady: ataýly áleýmettik kómektiń toqsan saıynǵy taǵaıyndaý tártibin qaıtarý jáne tıisinshe shartty jáne shartsyz kómekti úsh aıǵa taǵaıyndaý.

Mınıstrdiń aıtýynsha, eger otbasynyń eńbekke qabiletti múshesi usynylǵan jumyspen qamtý sharalarynan bas tartsa, onda ol jáne onyń otbasynyń barlyq músheleri ataýly áleý­mettik kómek alý quqyǵynan aıy­rylatyn bolady.

Sondaı-aq bala kútimimen aına­lysatyn anaǵa bala úsh jas­qa tolǵannan keıin jumyspen qamtýdyń belsendi sharalaryna qatysý quqyǵyn berý usynyldy.

– Ataýly áleýmettik kómek­ke úmitker otbasylar sanynyń art­qany, qoǵamdyq negizde jumys isteıtin ýchaskelik komıssııa­lardyń jumysyna áser etkenin mo­ıyndaý kerek. Sondyqtan ýchas­kelik komıssııalarǵa otbasynyń materıaldyq jaǵdaıyna tekserý júrgizý jáne qorytyndy jasaý úshin merzimdi úsh kúnnen jeti kúnge deıin arttyrýdy usynamyz, – dedi B.Nurymbetov.

Kún tártibindegi taqyrypty tarqatqan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev AÁK taǵaıyndaý ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan adamdarǵa arnalǵanyn atap ótti.

– Ataýly áleýmettik kómek ýa­qytsha turmysy nashar otba­sy­larǵa muqtajdyqtan shyǵý úshin tólenedi. Eń negizgi má­se­le – biz muqtajdyq pen masyl­dyqty ajyrata bilýimiz kerek. О́kinishke qaraı, tabystaryn jasyryp, AÁK alǵan otbasy­lar kóbeıip ketti, – dedi B.Sa­par­baev. Vıse-premerdiń aıtýyn­sha, onyń Almaty, Semeı, О́ske­men, Qaraǵandy, Jezqazǵan qala­lar­yna saparmen baryp, ha­lyq­pen kezdeskende negizinen tur­ǵyn­dar tarapynan AÁK-ti eń aldymen az qamtylǵan otbasy­larǵa já­ne balalarǵa tóleý máse­lesi kóte­rilgen.

– Sonyń bárin eskere kele jáne Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, AÁK tóleý tetikterin jetildirý maqsatynda zań jobasyn usynyp otyrmyz. Az qamtylǵan, kóp balaly otbasy ár ýaqytta memlekettiń qam­qorlyǵynda bolady. Usynylyp otyrǵan AÁK-ti tóleý tetikterin jergilikti bılikpen ári qaraı júzege asyrý úshin jumys isteı­miz, – dedi B.Saparbaev.

Osy rette Asqar Mamın memleket halyqty áleýmettik qoldaý tetikterin júıeli túrde jetildirip otyratynyn, bul baǵytta kóp­te­gen aýqymdy jumystar atqaryl­ǵanyn atap ótti. Úkimet basshysy Eńbek jáne halyqty áleý­mettik qorǵaý mınıstrligine ákim­dik­termen birlesip, óńirlerde AÁK berýdiń jańa tásilderi tý­raly túsindirý jumystaryn uıymdastyrýdy, qazan aıynyń sońyna deıin tıisti zań jobasyn Parlamentke usynýdy, al óńirlerdiń ákimderine AÁK usyný boıynsha túzetilgen sharalardyń naqty oryndalýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.

– Azamattarymyz kómekke muqtaj adamdardyń bári – az qam­tylǵandar, kóp balaly otbasylar men balalar memlekettiń qor­ǵaýynda bolǵanyn jáne aldaǵy ýaqytta da solaı bolatynyn bilýi kerek. Jumys isteı alatyndarǵa – oqýǵa, mamandyq alýǵa, jeke kásip ashýǵa, jumysqa ornalasýǵa barlyq jaǵdaı jasalyp jatyr, – dedi Premer-Mınıstr.

 «Ashyq aspan» rejimin engizý júkteldi

Úkimette talqylanǵan ekinshi másele azamattyq avıasııany da­mytý jáne áýe bıletteriniń baǵasyn odan ári tómendetý sharalaryna arnaldy. Saladaǵy jaǵdaı týraly Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri B.Atamqulov, «Samuryq-Qazy­na» AQ kólik jáne logıstıka jó­­nindegi basqarýshy dırektory Q.Al­pysbaev, Energetıka mı­nıs­tri Q.Bozymbaev, «Eır Astana» AQ pre­zıdenti P.Foster baıanda­dy.

Jıynda belgili bolǵandaı, bıylǵy 8 aıdyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda jolaýshylardy avıatasymaldaý kólemi ósken. Azamattyq avıasııada 5,6 mln jolaýshy tasymaldandy, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńi­men salystyrǵanda 1,8%-ǵa ar­tyq. Sonymen qatar ushý geo­grafııasy keńeıip, Qazaqstan 99 halyqaralyq baǵytta 24 shetelmen áýe qatynasyn júzege asyrady. Sonyń ishinde 2019 jyly Nur-Sultannan Tokıoǵa, Pragaǵa, Ulan-Batyrǵa tikeleı qatynaý múmkindigi týmaq. Sonymen qatar 9 álemdik qarjy ortalyǵymen turaqty áýe qatynasy ornatylǵan.

–Búginde Qazaqstannyń 26 shet memleketpen 99 halyqaralyq baǵyt boıynsha áýe qatynasy bar. Elimizde aptasyna 26 shet­eldik jáne 3 qazaqstandyq áýe­akom­panııasy 430 reıs oryndaıdy. Birneshe jyl buryn 3 shetel­dik kompanııa (Aýstrııalyq avıa­jeliler, Cheh avıajelileri, KLM) elimizge kommersııalyq sebepterge baılanysty ushýdy toqtatqan edi. Alaıda qazir mınıstrlik elimizge ushý tartymdylyǵyn arttyrý boıynsha sharalar qabyldady. Birqatar sheteldik tasymaldaýshylardyń Qazaqstan naryǵyna shyǵý jospary bar. Jaqyn bolashaqta «Emirates» (Dýbaı, 2021 jyly), «Qatar Airways» (Doha, 2020 jyly), «China Eastern» (Shanhaı, 2021 jy­ly), Oral avıajelileri, Pobeda jáne taǵy basqa áýe kompa­nııa­lardyń kelýi kútilip otyr, – dedi B.Atamqulov.

Mınıstr óz sózinde avıabı­let­terdiń baǵasyn tómendetý maqsatynda «FlyArystan» loý­kosteri ashylǵanyn, osy jyldyń mamyr aıynan bastap 450 myńnan astam bılet satylyp, olardyń 60%-ǵa jýyǵy 10 myń teńgege deıin mınımal tarıfter boıynsha satylǵanyn atap ótti. Jaqyn ýaqytta Nur-Sultannan Pavlodar, Semeı jáne Shymkent qalalaryna bılet baǵasy 5999 teńgeden bastalatyn jańa reıs­ter ashylady. Pavlodarǵa op­sıondyq tarıfter 999 teńgeden bastap satylýda. 2020 jyldyń sońyna deıin loýkoster Máskeýge halyqaralyq baılanystar asha otyryp, kóptegen óńir orta­lyqtaryna ushyrylmaq.

Bıyl qazaqstandyq MО́Z-derdi jańǵyrtýdyń arqasynda avıasııalyq otyn óndirý kólemi 2018 jylmen salystyrǵanda 694 myń tonnaǵa nemese 1,8 esege ósti. Bul otandyq munaı óńdeý zaýyttary esebinen ishki naryqtyń qajetin tolyq qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

– Halyqty sapaly, qaýip­siz jáne qoljetimdi avıa qyz­met­termen qamtamasyz etý mańyzdy mindetterdiń biri, – dedi A.Mamın.

Premer-Mınıstr 2020 jy­ly Shanhaı men Sıngapýrǵa reıs ashý boıynsha jumysty jal­ǵas­tyrýdy, sondaı-aq, Nıý-Iorkke ushý úshin otandyq avıakompanııalardy akkredıtteý rásimin aıaq­taýdy, osy jyldyń sońyna deıin Qostanaı jáne Balqash áýe­jaılarynyń ushyp-qoný jola­ǵynyń rekonstrýksııasyn aıaqtaýdy, Túrkistandaǵy áýejaı qurylysy men Shymkenttegi termınal qurylysyn belgilengen mer­zimde aıaqtaýdy, óńirlerde sha­ǵyn avıasııa men aerodrom­dar­dy damytý jónindegi baǵdar­lamany ázirleýdi jáne qabyldaýdy jedeldetýdi tapsyrdy.

Sonymen qatar otandyq áýejaılarda sheteldik avıakompanııalar úshin «ashyq aspan» rejimin usyný jumysyn belsendi júrgizýdi júktedi.

Úkimet basshysy «Sa­mu­ryq-Qa­zyna» qoryna 2020 jy­ly memlekettik holdıng­tiń bas­qarý­yndaǵy avıakompanııalardyń áýe kemeleri parkin ulǵaıtýdy já­ne olardyń ushý geografııasyn keńeıtýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy.