Aqjaıyq arysyn eske aldy

Sovettik qazaq úkimetiniń besinshi basshysy, almaǵaıyp alasapyran kezeńde 9 jyl bılik basynda bolyp, qyryqqa jetpeı qaza tapqan Oraz Januzaqulynyń ómir jolynyń kóp paraǵy keıingi kópshilikke beımálim. Stalındik repressııada atý jazasyna kesilip, jylymyq kezeńde aqtalǵanymen, qaıratkerdiń 90 jyldyq mereıtoıy Almatyda azǵantaı ǵana ortada atalyp ótipti. Keıingi 100, 110 jyldyǵy eskerilmedi. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Jumabaı Qulıevtyń jalǵyz kitaby bolmasa, asyl azamattyń aty umytylyp ta qalǵandaı eken. «Eshten kesh jaqsy» degendeı, bıyl qaıratkerdiń týǵan jerinde birneshe shara ótti. Aqjaıyq aýdanynyń ortalyǵynda ǵylymı konferensııa uıymdastyryldy. Endi mine, týǵan topyraqtaǵy toı tarıhı tulǵanyń ómiri men qyzmetin halyqqa tanystyra tústi.

Kónekketkendegi mereıtoılyq sharalar eki kúnge sozyldy. Aýyldaǵy Oraz Isaev­tyń eskertkishi  gúlmen kómkerildi. Toıǵa alys-jaqynnan meımandar keldi. Reseı Federasııasy Saratov oblysynan arnaıy kelgen Umsyn Kereıqyzy nemere aǵasy Oraz Januzaquly týraly esteligin aıtty.

–Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda «Eger jańǵyrý eldiń ulttyq-rýhanı tamy­rynan nár ala almasa, ol adasýǵa bas­taıdy» – degen edi. Sol aıtqandaı, qıyn-qystaý kezeńde ómir súrgen arys­tar el tarıhynan óz ornyn alýǵa tıisti. Ha­lyq perzentiniń rýhyna taǵzym etý, esi­min urpaq jadynda qaldyrý, qaırat­ker­ligin elge tanytý eń aldymen týǵan eliniń paryzy. Oraz Isaev – HH ǵasyrdyń qaıǵy-qasiretke toly jyldarynda halqyn asharshylyqtan arashalap, bostandyq, teńdik alyp berem dep qurban bolǵan tarıhı tulǵalardyń biregeıi. Onyń qoǵamdyq-saıası qyzmeti, iskerligi eldiń jadynda máńgi saqtalady. El táýelsizdigi nyǵaıyp, shynaıy tarıhymyzben endi-endi qaýyshyp jatqan halyqpyz. Ult taǵdyry tarazyǵa túsken kezeńderde qara basyn qaterge tigip, qarashanyń qamyn oılaǵan erdiń esimi umytylmaıdy. Qaısar uldy ulyqtaýǵa atsalysqan aýyldyq okrýg ákimi Uldash Qadyrǵalıevaǵa, kásipkerlerge, aýyldyń janashyr turǵyndaryna zor alǵysymdy arnaımyn. Mereıtoı qutty bolsyn, – dedi Aqjaıyq aýdanynyń ákimi Qalııar Aıtmuhambetov.

Shynynda da Kónekketken aýyly Oraz oǵlanyn erekshe qurmetteıdi. Aýyl­daǵy orta mektep Oraz Isaev atynda. Mereı­toıǵa oraı osy bilim shańyraǵynda Oraz Januzaqulyna arnalǵan mýzeı ashyldy. Munda qaıratkerdiń shaǵyn keýdetuǵyry, fotosýretteri, balalyq shaǵyn ótkergen úıiniń, ol oqyǵan Qarasý-Shalqar eki jyldyq orys-qazaq ýchılıshesiniń maketi, estelik kitaptar, ár túrli basylymda jaryq kórgen tanym­dyq maqalalar, tulǵanyń tutynǵan zat­tary, ártúrli mańyzdy jıyndarda sóı­legen sózderi, jazǵan hattary qoıyl­ǵan. Tipti Oraz Isaevpen ýchılıshede birge oqyǵan aqjaıyqtyq Alash arystary Moldaǵalı Joldybaev, Isa Qashqynbaev, Dúısenbaı Asanov, Shákı Eskendirov, Shaıhy Onashev, Jaký Nııarov syndy tulǵalardyń ómirbaıany da osy mýzeı tórinen oryn tapqan. Me­reı­toıǵa jınalǵandar shaǵyn mýzeıden úlken aqparat, kóp málimet alyp, uıym­dastyrý­shylarǵa alǵysyn aıtyp ketti.

Osy shara aıasynda «El umytpas erlerin» atty oblystyq aqyndar aıtysy ótti. Oǵan óńirge ǵana emes respýb­lıka­myzǵa tanymal aqyndar arnaıy keldi. Sýyrypsalma sóz dodasyna qatysqan 12 aqyn jeńisti ǵana maqsat etpeı, eli úshin eńbek etken qaıratkerdiń qoǵamdyq qyzmeti men úlgili isterin barynsha jyrlady. Qazylar alqasy aqyndardy bóle-jarmaı, bárin birdeı qarjylaı syı­lyqpen marapattady.

Mereıtoıdyń ekinshi kúni sharalar qaıratker rýhyna arnap berilgen as pen dala qyzyqtaryna ulasty. Saltanat­ty sharada Almaty qalasynan kelgen qonaq, Oraz Isaevtyń nemeresi Tımýr Isaev, nemere týysy Umsyn Kereıqyzy aqjaıyqtyqtarǵa alǵys aıtty. Toı sońy sporttyq oıyndarmen qyzyqty boldy. Qazaq kúresi, arqan tartys, kir tasyn kóterý, qoı kóterý saıystary boıynsha báıge uıymdastyryldy. Júldegerlerdiń bári de aqshalaı syılyqqa ıe boldy.