Bolmysy bútin Baǵaev

Bas basylymnyń júz jyldyǵyna oraı arǵy-bergi kezeńderdegi jaqsy­larymyz ben jaısańdarymyzdy qaıta bir eske alyp, beınesin kóz aldymyzǵa keltirip, eńbegin eleý turǵysyndaǵy qadam barysynda bizdiń enshimizge, Uzaq aǵa Baǵaev tıipti. Bolmysy bólek, bitimi eren, sózge beren Uzaǵań týraly keıingi tolqynǵa az-kem málimet bere ketýdi jón dep bilemiz.

Uzaq Baǵaev: «Aǵanas» dep atalatyn keń alqaptyń taban ortasynda turyp, aınala tóńirekke kóz jiberseń, tabıǵattyń ásem kórinisi erekshe áser­ge bóleıdi. Jan-jaǵyńnyń bárin ja­ǵa­laı oraǵan taý, tek tóbeńde kók as­pan ǵana jarqyraıdy. Aınala qamal turǵyzyp, onyń betin sharaınamen tóńkerip qoıǵandaı. Qaraı bergiń keledi, qaraǵan saıyn jaratylystyń sulý kórkine toıattamaısyń, qaıta oǵan degen qumarlyǵyńdy kúsheıte túsesiń», – dep ózi kelistire sýrettegen Alataý baýraıynda, Almaty oblysy, Kegen óńirinde 1930 jyly ómirge kelgen. Qazaqtyń ál-Farabı atyndaǵy Ulttyq ýnıversıtetin jaqsy bitirgen soń, eńbek jolyn ótken ǵasyrdyń elýinshi jyldarynyń basynda «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetinen bastaǵan. Qarapaıym tilshiden bólim meńgerýshisi, ol tusta yqpaly bar redaksııa alqasynyń múshesi bolyp júrgende, SK bıýrosynyń sheshimimen, U.Baǵaev 1962 jyly Qyzylorda oblystyq «Lenın joly» (qazirgi «Syr boıy») gazetine redaktor bolyp taǵaıyndalǵan. Ol kezde redaktordyń bedeli bıik edi. Zaty da, aty da bólek bolatyn.

Tomaǵasyn sypyrǵan qarshyǵadaı qaıratty, qaıraýy jetken qynaptaǵy qylyshtaı ótkir de, óreli azamat Syr óńirinde baıypty basshy retinde de, jurtqa juǵymdy minezimen de, Qudaı bergen qarymymen de tanylǵan eken. Gazet qalam ustaǵan qaıratkerlerdiń bas qosatyn rýhanı ortalyǵyna da aınalǵan. Biletinderdiń aıtýyna qulaq qoısań, Alataýdyń baýraıyndaǵy, Almatydan kelgen ádebıet pen ónerdiń dúldúlderi dúrildep kelip, basylymda bas qosyp otyrýdy dástúrge aınaldyrypty. Onyń kósh basynda: «Bilem seni, súıem seni, Syrdyń sýy qart anam. Sensiń meni áldılegen, Týǵan senen men balań... Syrda týǵan, Syrdyń uly, Jańa Geıne men bolam», – dep Ábdilda (Tájibaev) aqyn bastap, syrshyl Syrbaı (Máýlenov) qoshtap, synshy Muhań (Qarataev) demep, ózgeler qoltyqtasyp jetkende Asqar (Toqmaǵambetov), Zeınolla (Shúkirov), Qomshabaı (Súıenish) – bári qarsy alyp, bir atanyń balasyndaı, bes qoldyń salasyndaı qatar otyryp, aǵa men ininiń kelisti keńesin quratyn bolǵan.

Keıin de Uzaǵań Syr elinen qol úzbeı habarlasyp turypty. Oǵan qazaqtyń qaısar aqyny, artyna ólmes óleń men proza qaldyrǵan, kóńilderi jarasyp, aınymas dos bolǵan Zeınolla Shúkirovke jazǵan haty dálel dep bilemiz. Bul hat oblystyq muraǵatta saqtaýly tur. Osy hattaǵy onyń qoltańbasy sheber órimshi tilgen taspadaı bolyp kózge kórkem jazýdaı basylady.

Uzaq Baǵaevtyń Syrda bolǵanda jazǵan ocherkteri men maqalalary, tol­ǵaýlary san alýan taqyrypty qam­typ­ty. Baıtaǵymyzdyń dara uly, ketpen shaýyp júrip-aq dana ulyna aınalǵan, aqmar­jannyń atasy Ybyraı  Jaqaev týraly pýblısıstıkalyq kólemdi shy­ǵarmasy kórkem dúnıege bergisiz eńbek desek, qatelespeımiz. Oqyp-kórelik: «Tulǵasy tutas. Kelbeti kórkem. Minezi syrbaz. Sabyry darhan. Bilekte qýat. Kóńili shýaq. Sózge sarań, iske jomart!» deıdi.

Ol tustaǵy ocherkter el ómiriniń aınasyndaı edi ǵoı. Sol janr búgin qumǵa tam­ǵan tamshydaı tyndym boldy. Aqań, Aqseleý Seıdimbek jańǵyrtý kerek dep júretin, biraq jańarǵan delinetin zamanda ony tyńdar qulaq tabyla qoımady. Eńbek adamynyń bútin bitimin sózben somdap, mármár tasqa oıyp jazýdyń úlgisin Uzekeń qaı shyǵarmasynda da dáıekteı alǵan. Al Zeınolla (Shúkirov) jaıly «Júrek oty» ocherki oıly dúnıe. Taǵdyrdyń moınyna ilgen zil batpan qasiretin jeńip shyqqan aqynnyń aıbynyn asqaq kórsetedi. Ocherkti Nı­kolaı Ostrovskııge arnaǵan aqyn poe­masynyń túıinindegi eki jol óleńmen qorytyndylaǵan eken. Ol óleń: «...Tas túlek óz taǵdyryn jeńip shyqty, Mine, adam! Mine, adamnyń myqtylyǵy!» dep keledi. Oqyp otyrǵanda adam qaıraty jeń­beıtin ne bar degen oıǵa taban tireı­siń. Syr óńiri týraly jazǵan qaı shyǵarmasyn alsań da osy sekildi qam­shynyń órimindeı órnekti bolyp, el jaıynan, er eńbeginen, jer bederinen ha­bardar etip otyrady.

Syr óńirinen keıin Uzaq Baǵaev ózi Shúkirovke jazǵan hatynda: «Taldy­qorǵan kádimgi maqpal qardyń ordasy tárizdi eken», dep aıtqandaı, 1968 jyly oblystyq «Oktıabr týy» gazetiniń re­daktory qyzmetine jiberiledi. Bir jyl­dan soń 1969 jyly ózin túletip shy­ǵarǵan respýblıkalyq «Sosıalıstik Qa­zaqstan», qazirgi «Egemen Qazaqstan» gazetine basshylyq qyzmetke aýysady.

Bul qyzmetti ol aqtyq demi bitkenshe, 1973 jyldyń 28 shildesine deıin at­qardy. Ar men namysty teń ustap, abyroı bıiginen kórinip, kemeldikke taban tiregen Uzaǵań ol kezde bar bolǵany 43 jasta edi. Sanaly ǵumyrynda etken eń­begine alǵan baǵasy, óziniń aýrýhanada jazǵan hatynda aıtylǵandyqtan, oǵan bul jerde toqtalmaımyz. Onyń iskerligine saı qaıda júrse de qaltqysyz jumystyń, sergek sezimniń ıesi, ujym uıytqysy retinde oǵan aqaýsyz berilgen baǵa, kórsetilgen qurmet te az bolmaǵan. Bul jaıly baılamdardy keıin mysalǵa keltiretin zamandastarynyń rııasyz aq-adal iltıpatynda bekite túsemiz.

Biz Uzaǵańdy stýdent kezimizde kór­dik. О́ńinen nur tógilip turatyn. Bııazy bolatyn. Bir aýyldyń ulany Nurǵalı (akademık Mamyrov) aǵanyń úıinde bir-eki ret dıdarlastyq. Onda ol kisige týra qaraý qaıda. Tildi tistep ımenip, ıilip otyratynbyz. Bir joly: «Jýrnalıst bolý – ońaı emes, maqtaýda da mán bolady, synaýdyń da syry kóp. Qaısysynda da qara dúrsin ketpegen lázim. Ásirese, til qudiretine atústi qaraý aǵattyq», – degen sózi áli kúnge deıin esimde. Boıy ortalaý kóringenimen, oıy shyrqaý shyń basynda júrgendeı áserge bóleıtin.

Uzaq Baǵaev bas basylymǵa basshy­lyq jasaǵanda birinshi betke taqyryby tartymdy, aıtary bar shaǵyn ocherk­terge oryn berýdi qalyptastyrǵan.  Nus­qaly etip qysqa jazýǵa da erekshe mán bergen. О́zi de óndire jazyp, úlgi kórsetken. Ásirese, qara sózdi tógilte jazý, óleń tásilimen uıqastyryp berý ekiniń biriniń qolynan kelmese kerek. Bul shyn sheberdiń, tabıǵı talanttyń oı ólshemine, sóz saptasyna ǵana tán qasıet.

Sózimiz jalań bolmasyn, birer my­salǵa júginelik: «Aryny bar, jalyny bar jas óren. Tal boıyńnan jiger kórem, aqyl kórem, kúsh kórem. Jazdaı jaınap, kúndeı kúlgen júzińdi, maqtan etem, qyran qanat, alǵyr inim, aqberen!» – bul «Jas dosqa arnaý» degen tolǵaýynan alynsa, «Týǵan ólke» degen tolǵaýynda: «Kómir men temir tasytqan Qaraǵandy bir alyp, Jezqazǵan, Balqash, Temirtaý keremet qoı – bul anyq... О́rkeni ósken ór Altaı – qorǵasyn, myrysh ordasy, Buqtyrma kóli shalqıdy, óńiri baılyq qoımasy. Tabıǵaty tamasha, kódesi maı, sýy bal, kórgen jannyń belgili, qumary eshbir qanbasy!» – dep el men jerdiń dáýleti men sáýletin, kórkem tabıǵatyn kóz aldyńa ákeledi. Bul tolǵaýlar jas­tyń jigerin janyp, úlkenniń aıyzyn qandyryp, qazaq jeriniń órisi keń órkendi ekenin sezdirýmen qatar, qalamgerdiń ultym, jurtym, kıeli jerim degen ishki sezimin uqtyryp turǵany aıdaı anyq.

«Sosıalıstik Qazaqstanǵa» jetek­shilik etkende Uzaǵań jylyna bir ret menshikti tilshilerdiń redaksııada ótetin jıynyn Qaraǵandy qalasynda ótkizýge sheshim qabyldaǵan eken. «Almaty emes, Qaraǵandyǵa shubyrtyp qalaı aparady» degender de tabylypty syzattan syltaý izdegender. Biraq isker basshy sózinde turǵan. Dástúrli tilshiler keńesin óndiristi ólkede ótkizip, keremet dıdarlasýǵa uıytqy bolǵan.

Ásirese, Temirtaý qalasyndaǵy júz­desý erekshe este qalǵanyn kýá bolǵan aǵalarymyz san qyrynan kelip jazypty. Buryn-sońdy mundaı tilshiler jıyny óńir­de ótpegendikten, Arqadaǵy dıdarlasý jýrnalısterdiń rýhy bıiktep, ol jerdegi qaýmalaǵan jurtty da sergitip, bizdi de izdeıtin qazaq qalamgerleri bar eken degenge kóz jetkizipti.

Sol jıynǵa qatysqan gazettiń bólim meńgerýshisi Begdildá Abdýllınniń esteliginde qalanyń ekinshi hatshysy Nursultan Nazarbaev pen Uzaq Baǵaevtyń júzdesýin erekshe maqtanyshpen jazyp qaldyrypty. «Oıpyrym-aı, oılary da, boılary da birdeı eken. Ekeýi prezıdıýmda otyryp, túrli kezdesýler men jıyndardy basqarǵanda jarq-jurq etip mereıimizdi ósirdi. Uzekeń: «Búgin Arqa tórine qazaq baspasóziniń qara shańyraǵy atanǵan – «Sosıalıstik Qazaqstan» kóship kelip otyr» dese, Nurekeń: «Máskeýden «Pravdanyń» bir tilshisi kelipti dese eleń ete qalamyz, ózimizdiń bas gazetimizdiń barsha tilshisi bas qosyp otyrǵanda, qalaı aǵymyzdan jarylmaımyz», – dep bedelimizdi odan ári arttyra tústi» – deıdi Abdýllın aǵamyz.

Sol Temirtaýdaǵy dıdarlasýda Ýa­hap Qydyrhan bir otyrysta Nur­sultan Ábishuly dombyramen aıtqan «Shubarat» degen ándi sózimen jazyp al­ǵanyn, onda Nurekeńniń elge degen saǵynyshy erekshe baıandalǵanyn hatqa túsiripti. Keıin ony «Syrlasý» atty novellasyna arqaý etipti. Al Jambyl oblysyndaǵy menshikti tilshi, aqyn Jaqsylyq Sáti­bekov magnıtkanyń tirlik-tynysy, Nursultan bastaǵan azamattardyń eren isi jaıly «Alypstan» (1973 jyl) atty ballada jazyp jarııalapty.

Alǵyr azamat, utqyr uıymdas­tyrý­shy, bilikti basshy, qalamy júırik, oıy ushqyr, eń bastysy til kıesin pir tut­qan jýrnalıst Uzaq Baǵaev – san qyr­ly qyzmetimen ǵana emes, tartymdy shy­ǵar­malarymen de ult tarıhynda qal­ǵan tulǵa. Artyndaǵy murasy da ushan-teńiz. Sonyń qatarynda «Dala jul­dyzdary», «Jan sulýlyǵy», taǵy da basqa taǵylymy mol, maǵlumaty mańyzdy kitaptaryn ataýǵa bolady.

Tabıǵaty taza, kisilik kemerinen kó­rinip, elge berilip qyzmet kórsetken, bar qazaqtyń balasyn bólip-jarmaǵan, aqıqattan attamaı bárin teń ustaǵan Uzaǵańnyń bitim-bolmysy týraly zamandastary ádemi estelikter jazǵan. Bir sát soǵan da kóz júgirtip, kóńil toqtatalyq. Jaqsynyń beınesi jarqyraı tússin.

Jazýshy-jýrnalıst Ýahap Qydyr­han: «Uzaq Baǵaev – túsi jyly, sózi sy­nyq, minezi maıda, aqylyn alda ustaı­tyn, ózi jelpine jazatyn jelqanat jýrnalıst. «Júırikte syn bolmaıdy». Osy epıtet Uzaq tabıǵatyna dál keletin» dese, Saırash Ábishqyzy: «Sol kezdegi redaktor Uzaq Baǵaevtyń qabyldaýy, jyly júzi, meıirimdi úni dál búgingideı jadymda» deıdi.

«Minezi bııazy, ózi  de, sózi de jibek­teı esilip turatyn, az jazsa da saz jazatyn, birtoǵa jaqsy azamat bolatyn. Kóp sóılemeı, toqeterin aıtyp, túıip tastap otyratyn. «Úndemeýim – baılyǵym, dushpanyma – aıbynym, dostaryma jaılymyn», – deıdi eken jaryqtyq. Qatty naýqastanyp aýrýhanada jatqannyń ózinde, jumys jaıyn esten shyǵarmaı, opat bolyp ketken orynbasary, bilim­di de bilikti jýrnalıst Saparjan Haıda­rovtyń ornyna meni meńzep, arnaıy qabyldaǵany bar... «...Amandyq bolsa, aıyǵyp shyqqan soń, bas gazetti bıik­ke birge kóteremiz», – degen úni búginge deıin qulaǵymda. Alaıda, armanyna jurttyń bári jete bere me?! Kóp uzamaı, men bekigenshe Uzaq aǵa qaıtys bolyp ketti», – dep ornyna kelgen Sapar Baıjanov qalamdas dosynyń tańdaýyna selkeý túsirmeı qataryna tartqanyn tilge tıek etedi. Osy arada talantymen tanylǵan Saparjan men Uzaqtyń tel qońyr­­daı qatar júrip, gazettiń ajaryn ashyp, bedelin kóterýdegi qareketterin biletinder áli kúnge deıin aıtyp júredi. Amal ne, jarqyrap shyqqan qazaq jýr­nalıstıkasynyń qos tarlany biri­nen keıin biri attanyp kete bardy.

Aramyzda jaqsylardyń tuıaǵyndaı bolyp júretin, kúni keshe ómirden ozǵan Ádil Dúısenbek aǵamyz Uzaq aǵasy týraly: «Uzekeń eki sóılemeıtin, ýádege berik jan bolatyn» dese, ustaz sanaǵan qalamger Iten Qarymsaqov: «Jýrnalıst U.Baǵaev 32 jasqa qaraǵan shaǵynda jasanyp, jaınap, janyp turǵan kezinde Syr eline baq qusyndaı bolyp ushyp keldi. О́zi de baqytty boldy, sońyna ergen jastardy da baqytty etip ketti. Ol basqarǵan gazettiń otymen kirip, kúli­men shyqqan jas jýrnalısterdiń kóbi ja­zýshy, elge tanymal azamat atandy. U.Baǵaev redaktor bolǵanda Qyzylorda oblystyq «Lenın joly» gazetiniń dańqy shyǵyp, dúrkirep turdy. Barǵan jerinde kisige salmaǵy joq, bógde adam­nyń mazasyn almaıtyn redaktor edi ǵoı!» – dep Baǵaev mektebi, Baǵaev máde­nıeti týraly ádemi oılar aıtady. Mundaı baǵa kez kelgen redaktorǵa aıtyla bermeıdi. Onyń ústine ol zamanda kóp kólgirsý, ekiniń birin qaıratker, bestiń birin tulǵa deý uıat sanalatyn. 

Qasıetti qazaq sóziniń kıesin bilip, árip­tester qatarynda ıesi bolsam degen tekti uldan tekti bala, daryndy aqyn jaral­­ǵanyn qalyń jurtqa aıta ketsek deımiz. Ol ákesinen 5 jas asyp baryp ómirden ozǵan, qanattas júrgen: «Boıymyzdy bılep alǵan salǵyrttyq... Túbimizge jeter me eken máńgúrttik, Túbi­mizge jeter me eken enjarlyq, bos sóz búgin tatymaıdy tańdaıǵa», – dep shabyt týǵanda shamyrqanyp óleń órnek­tegen Erlan Baǵaev edi.

Ol qarǵadaıynan jyr jampozy Ábý Sársenbaevtyń batasyn alyp edi. On­daǵan jyr-jınaqtaryn shyǵaryp, halyq iltıpatyna bólengen edi. Aqyn jaıly  «Minsiz talant, minezdi óleń» («EQ», 16.IH.2015) atty maqala jazǵanymyz bar. Ákesi 43 jasynda o dúnıelik bolsa, Erlan 48 jasynda baqılyqqa bet túzedi. Uzaǵań keler jyly 90 jasqa tolady, uly bıyl 65 jasqa kelip edi. Erlannyń elý jyldyǵy, alpys jyldyǵy, alpys bes jyldyǵy da eskerýsiz qaldy-aý.

Tuńǵysh uldary Erlandy ata-anasy týa salyp, aǵa-jeńgesiniń baýyryna salyp bergen. Aǵaıyn arasyn bekitýde mundaı salt qazaqta álimsaqtan bar. Aqyn alańsyz júrgende Uzaǵań ómirden ótip, ózegin órt shalǵanda birneshe tolǵaý jazdy. Sonda ózi jaıly: «Aǵań, jeńgeń meselin qaıtarmadyń, asyrandy bop men sorly jaýtańdadym. Týǵan ákem bolsań da «aǵa» dedim, basqalardaı «papa» dep aıta almadym», – dese «Tirisiń, Aǵa» degen tolǵaýynda, odan keıin: «Nege, ne­ge, jan aǵa, erte sóndiń, Azamaty ediń-aý, erkesi eldiń, Júregińde joq edi jal­ǵandyǵyń, Jalǵandyqqa búginde men tóseldim» – deıdi de: «Sizdi búgin tiril­tip jatyr, Áke, urpaqtaryń – ul-qyz­daryń Baǵaevtar!» – dep táýbesine kelgendeı bolady.

Dúrmegi kóp, kúrmeýi san túrli myna dúnıeden ótip bara jatqan adamnyń sergektik tanytyp, ózekti janǵa bir ólimniń baryn umytpaı, artyna hat jazyp qaldyrý úrdisi eske túskende, aldymen uly Ǵabeń, Ǵabıt Músirepov oıǵa oralatyn. Uly qalamger ádebıet pen ónerdi uly etpeı,  ult uly bolmaıtynyn ósıet etip qaldyrǵany málim. Al odan on bes jyl buryn, 1970 jyly qyzyl ımperııa «sheshek» atyp turǵanda ımenbegen ult zııalysy Ilııas Omarov ta artyna qaldyrǵan hatynda ulttyq muranyń ólsheýsiz qundy ekenin aıtyp, soǵan etken qyzmetin aıaqtaı almaǵanyna ókinishin bildire kelip, endigi úmit jas­tarda ekenin alǵa tartyp: «Ishkenge máz, jegenge toq urpaq bolmasyn! Solardy kezinde tanyp, qamqor bolyp ákedeı jan yqylas arnap, baýlyp otyrýda», – depti. Ulaǵattyń úlkeni ǵoı bul.

Osyndaı hat Uzaǵańnan da qalǵan eken. Aqyl-parasaty teń, izet-ınabatyn adaldyq pen aryna ushtastyrǵan, keńinen oılap, tereńge boılaǵan azamat myna ómirden qaıtarynan jıyrma kún buryn jary Nurbıbige arnap qoıyn dápterine hat qaldyrǵan eken. Onda: «...Men azdy-kópti eńbek etip, talap, qabilet kórsete alsam, iske alańsyz aralasyp júrsem, buǵan, Nurbıkesh seniń qatysyń Alataýdaı úlken. Úıinde ala kóńil adamnyń isi de dúmbil bolatynyn kim bilmeıdi. Úıinde syıly adamdy dostary da úlgi eteri jáne aıan. Mine, seniń kózge kórinbes ereksheligiń osynda ǵoı, báıbishe!...» – degen eken. Bul er men áıel­diń arasyndaǵy ádemi syılastyqty kórsetedi. Shirkin, keıingi jastardyń da boıynda osyndaı qımastyq sezim menmundalap tursa ǵoı.

1974 jyly Uzaq Baǵaevtyń jýr­nalıs­tik sheberliginen dıplom jumysyn jazý barysyndaǵy izdenis kezinde tapqan Janbolat Aýpbaevtyń arhıvindegi sırek derekpen, ıaǵnı «№20» dep belgi soqqan bloknottaǵy hatpen maqalany túıin­desek deımiz. Onda aıtýly jýrnalıst óz ómirinde orny erekshe bas basylymnyń, ujym­nyń yntymaǵyn taratyp aıtady. Iá, ujymnyń myqty bolýy basshynyń kisiligi men kishiligine, keýdesi altyn saraıdaı kúmbirlep turatynyn qadirli qasıetine tikeleı táýeldi bolatyny belgili. Endi sol arhıvten tabylǵan hatty jurtqa tanystyra ketelik: «...Ýnı­versıtet uıasynan ushyp kelip qon­ǵan qara shańyraq «Sosıalıstik Qazaq­stan» jıyrma eki jyl boıy meni tárbıe­lep keledi. Gazet kollektıvi kishkentaı eńbegimdi taýdaı etip  baǵalap jatqany. Osy jıyrma eki jyl ishinde (jeti jyldaı oblystarda júrmedik pe, ol da «SQ»-nyń arqasy) talaı-talaı ataq-abyroıǵa ıe etkenin qalaı umytarsyń!

 Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń múshesi, Qazaq SSR Joǵar­ǵy Sovetiniń depýtaty, Qazaq SSR-iniń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri, Eńbek Qyzyl Tý, Qurmet belgisi orden­deri, medaldar...

Osynyń bári eń aldymen «Sosıalıs­tik Qazaqstannyń» syıy, kollektıvtiń senimi. Munyń bárin óz eńbegimniń jemisi, óz qyzmetimniń balaýy dep oılaǵan emes­pin, oılamaımyn da. Partııanyń, «Sosıa­lıstik Qazaqstan» kollektıviniń: «Eńbek etýge múmkindigiń bar sııaqty, so­ny kórset, dálelde», – dep bergen iltı­paty. Osyndaı senimnen shyǵý úshin kúsh-qýatymdy, aqyl-oıymdy sarqa jum­saýdan asqan mereı bar ma?! Uzaq Baǵaev. Almaty. Aýrýhana. 6 maı, 1973 jyl» – hat osylaı aıaqtalǵan. Asyl aza­mat úsh aı­ǵa jetpeı fánıden baqıǵa at­tanyp kete bar­dy.

Biz budan jurt isine keýde kermeı, ker­deńdep baspaı ultqa qyzmet etýdiń úlgisin kóremiz. Úsh arystan qalǵan hat­­­­­­­ta­­­­­ǵy qaǵıda ne degenge de bir sát oı jiber­sek, ádebıet alyby ádebıet pen ónerdiń máńgiligin aıtsa, laýazymdy qyzmettiń myqty sheneýnigi bola turyp, ult zııalysyna aınalǵan asyl tulǵa ult murasyn áspetteıdi. Jýrnalıstıka qaıratkeri, otbasyn, otanasyn, rýh bergen ujymyn, qasıetti qara shańyraǵyn qurmet tutady. Keıinge úırener óristi úlgi osy desek, asyryp aıtqandyq bolmas. Sodan da shyǵar, biz maqalaǵa arqaý etken Uzaq Baǵaevtyń bolmysynyń bútin, mereıiniń bıik bolýy.