Jemqorlyqqa qarsy kúreste ilgerileýshilik bar

Vedomstvo basshysy Alık Shpek­baevtyń aıtýyn­sha, elimiz­degi birneshe sala jem­qorlyqqa bel­shesinen batqan.

– Birinshi orynda bilim jáne ǵylym salasy tur. О́tken jyly atalǵan salada jemqorlyqqa qa­tysty 161 is tirkeldi. Ekinshi oryn­da – aýyl sharýashylyǵy salasy. Bul salady 155 is tirkelip otyr. Osy úshtikti 107 zań­buzý­shylyq tirkelgen densaýlyq saq­taý salasy túıindeıdi, – dedi A.Shpekbaev.

Atalǵan salalarda jemqor­lyq­qa qarsy kúresý úshin eń aldy­men bıýdjettik organ jetek­­shilerin memlekettik satyp alýlar júrgizýden bosatý, býhgal­­terııany ortalyqtandyrý jáne barlyq prosesterdi avtomattan­dyrý kerek. Sondaı-aq barlyq bilim berý mekemelerinde «Para­sat­tylyq negizderi» atty min­detti oqý pánin engizý qajettiligi týyndap otyr.

A.Shpekbaev agenttik jumy­synyń basym baǵytynyń biri – Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujy­rymdamasyn júzege asyrý. Osy maqsatta elimizdiń 12 aı­maǵynda ákimdikterdiń qol­daýymen azamattardy keder­gisiz qabyldaý jáne olar­ǵa birden kómek kórsetýdi kóz­deı­tin «Antıkor» servıstik or­talyqtary ashyldy. Aldaǵy ýaqytta qalǵan 5 aımaqta da osyndaı ortalyqtar ashylmaq. Sondaı-aq jurtshylyqpen tıimdi keri baılanysqa jaýap­ty se­riktestik departamenti qu­ryldy. Ashyqtyq prınsıpin iske asyrý maqsatynda apta saıyn BAQ ókilderine arnalyp baspasóz má­slıhattary ótkizilip turady. Sondaı-aq áleýmettik jelilerde azamattardyń suraýlaryna jedel den qoıatyn belsendi jumys qolǵa alynǵan.

Agenttik tóraǵasy 2019 jy­ly el kóleminde jemqor­lyq­qa qatysy bar degen aıyp­pen 1175 laýazymdy tulǵa tártip­tik jáne ákimshilik jaýap­kershi­likke tartylǵanyn baıandady. Osy­laısha ótken jyly sybaı­las jemqorlyqtyń táýe­kel­derin joıý týraly 2 myńnan asa usy­­nys engizilip, 800-den asa uıym­dastyrý sharalary qabyl­dandy. Qylmystyq ister­di ter­geý nátıjeleri boıynsha 3 myń­ǵa jýyq usynym engizilip, nátı­je­sinde birqatar laýazymdy tulǵalar tártiptik jáne ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan.

Bul rette vedomstvo basshysy bıylǵy 7 basymdyqty da bel­­gilep berdi. Atalǵan basym­dyq­­­tar barlyq memlekettik qyz­met­­shilerdiń kiristeri men shyǵys­tary týraly deklarasııa jarııalaý mindettiligi, kásibı satylmaýshylyqqa testileý engizý máselelerine qatysty bolyp otyr. Sondaı-aq BUU-nyń, EYDU men GREKO-nyń birqatar usynysyn oryndaýǵa qatysty júıeli jumys júrgizdi. Sebebi kommersııalyq bankter, tabıǵı monopolııa, iri óndirýshi jáne ken óndirýshi kásiporyndar, saýda jelileri sýbektileri syndy jeke sektorda da sybaılas jemqorlyq táýekelderi baıqalýda.

Sonymen qatar sybaılas jem­qorlyq faktileri týraly habarlaǵan tulǵalardy qorǵaý­dyń keshendi júıesin qalyp­tastyrý jumysy da jalǵasady.

Qazaqstan Prezıdentiniń kó­mek­shisi – Qaýipsizdik keńesiniń hat­shysy Á.Isekeshevtiń aıtýynsha, jemqorlyqty joıý úshin eń aldymen oǵan qolaıly jaǵdaı jasap otyrǵan sebepterdi anyqtap, qoǵamda jemqorlyqqa qarsy mádenıet qalyptastyrý qajet.

2025 jylǵa deıingi Strategııa­lyq damý josparynda sybaılas jemqorlyqsyz quqyqtyq memleket qurý 7 júıelik reformanyń bir bóligi retinde belgilendi. Biz osy mindetti oryndaýymyz kerek, dedi Á.Isekeshev.

Sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý jumystarynda Nur Otan partııasynyń da qosqan aýqymdy úlesi bar. Máselen, partııanyń qoǵamdaǵy sybaılas jemqorlyqqa nóldik tózbeýshilik qaǵıdatyn iske asyrýyn alǵa tartýǵa bolady.

– Nur Otan partııasy Sy­baı­las jemqorlyqqa qarsy is-qı­myl­ agenttigimen birlesip tyǵyz jumys jasaýada. Nur Otan partııasynyń Tóraǵasy, El­basy Nursultan Nazarbaev atap ót­kendeı, «Qazaqstan – 2050» damý strategııasynyń maq­sat­taryna memleket pen qoǵam­nyń jemqorlyqqa qarsy bir­lesken kúresi arqyly qol jet­kizýge bolady, – dedi partııa Tór­aǵa­synyń birinshi orynbasary B.Baıbek.

Sybaılas jemqorlyqqa qar­sy kúrestiń tıimdi joldary tý­rasynda Memlekettik qyz­met salasyndaǵy óńirlik hab bas­qarýshysy komıtetiniń tóra­ǵasy Á.Baımenov te óz oıymen bólisip, elimizdiń qarjyny jym­qyrýǵa qarsy kúrestiń qarjy sharalaryn ázirleý tobyna qosylý máselesin kóterdi.

– Halyqaralyq tájirıbe kór­setkendeı, bir ózgerister jú­zege asý úshin sony úılestirýshi je­tekshi kúsh ózinen bastaýy kerek. Agenttik basshylyǵy osy qaǵı­dany ustanyp, jemqorlyqqa qar­sy kúrestiń keshendi júıesin kór­setip berdi. Onyń nátıjesi Qazaq­stannyń álemdik bedelin de ań­ǵartyp otyr. Bul óz keze­­ginde Qazaqstanǵa quıylatyn ınves­tısııalardyń aýqymyna da áser etedi. Kúni keshe Qazaq­stan sy­baılas jemqor­lyqqa qarsy mem­­leketter tobyna (GREKO) qosyl­dy. Bul uıymǵa qosylý – bar­­lyǵymyzǵa jańa jaýap­ker­shilik júkteıtini sózsiz. Endigi kezekte aldymyzǵa qarjyny jym­­qy­rýǵa qarsy kúrestiń qar­jy sharalaryn ázirleý tobyna (FATF) qosylý mindetin qoısaq, halyqaralyq kelismsharttar men ózim­iz­diń ishki jumysymyzǵa jaǵ­daı týǵyzamyz, – dedi ol.

Otyrys barysynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń búgingi basymdyǵy retinde syrt­qy resýrstardy paıdalaný máse­lesi de aıtyldy. Sondaı-aq sy­baı­las jemqorlyqqa qarsy qyz­metti jetildirý boıynsha usy­nystar jasaldy.

– Syrtqy resýrs dep elimizdiń halyqaralyq deńgeıge kóterilý mańyzdylyǵyn aıtar edim. Biz­diń ondaı múm­kindikterimiz bar. Bálkim baǵalaý krıterııleri boıynsha jumys isteý kerek shy­ǵar. AQSh, Eýropa elderindegi osy sala mamandarymen qarym-qatynasty retteý qajet, – dedi Ulttyq qo­ǵam­­dyq senim keńesiniń múshesi A.Ýma­rova.

Jıynda sybaılas jemqor­lyq­tyń aldyn alý máselesine qa­tysty Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi tarapynan at­qarylyp jatqan jumystar da aıtyldy.

– Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi BAQ, azamattyq qoǵamdy damytý, sonymen qatar qoǵamdyq sanany jańǵyrtý salalaryndaǵy memlekettik ıdeo­logııany úılestiredi. Atalǵan salalar bizge senip tapsyrylǵan qyzmettiń barlyq shoǵyry emes. Alaıda, osy salalar búginde Agenttik atqaryp jatqan aýqym­dy jumyspen tyǵyz baılanys ornatyp otyr. Búginde memlekettik jáne memlekettik emes BAQ ókil­deri quqyq qorǵaý organdary qyz­metin buqaraǵa barynsha bel­sendi usynyp keledi. Sybaılas jemqorlyq máselesine qatysty qozǵalǵan qandaı da bir mańyzdy ister, qylmyskerdi quryqtaýlar jańalyqtarda apta saıyn beri­ledi, – dedi D.Abaev.

 Elimizde jemqorlyq kórinis­teri eń az tirkelgen aı­maq – Sol­tústik Qazaqstan oblysy. Onda at­qarylyp ja­tqan jumystar, «Adaldyq alańy» aımaqtyq jo­balyq keń­selerdiń qyzmetin iske asyrý arqyly turmystyq sybaılas jem­qorlyqqa qarsy is-qı­myl máselesi týrasynda osy oblys­tyń basshysy Q.Aqsaqalov baıandady.

Otyrys jumysyna qatys­qan «Egemen Qazaqstan» respýb­lı­­ka­lyq gazeti» AQ basqar­ma tóraǵasy D.Qydyráli jemqor­lyq­tyń saldarymen emes, se­bebi­­men kúresý qajettiligin jet­kizdi.

Otyrys sońynda qatysý­shy­lar ózderin tolǵan­dyrǵan saýaldaryn joldap, oılaryn ortaǵa saldy.