Adam alǵash ıtti qolǵa úıretkennen keıin ony kútimge alyp, qamqorlyq jasaǵanyna da myńdaǵan jyldar ótti. Al sol qolǵa úıretilgen janýar adamdarǵa ań aýlaýda, jabaıy ańdardan qorǵaý, úı kúzeti sııaqty qyzmetter atqaryp keledi. Qazirgi zaman jaǵdaıynda da adam men ıttiń qarym-qatynasy úzilgen emes. О́ıtkeni, tabıǵat olarǵa qajettilik týǵyzatyn múmkindikter bergen.
Adam alǵash ıtti qolǵa úıretkennen keıin ony kútimge alyp, qamqorlyq jasaǵanyna da myńdaǵan jyldar ótti. Al sol qolǵa úıretilgen janýar adamdarǵa ań aýlaýda, jabaıy ańdardan qorǵaý, úı kúzeti sııaqty qyzmetter atqaryp keledi. Qazirgi zaman jaǵdaıynda da adam men ıttiń qarym-qatynasy úzilgen emes. О́ıtkeni, tabıǵat olarǵa qajettilik týǵyzatyn múmkindikter bergen.
Bul másele Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshterinde de elep-eskerilip, tórt aıaqty asyrandylar jeke quram qatarynda biraz qyzmet atqarýda. Qyzmet ıtteriniń negizgi bóligin áskerı polısııa uıymdary ıemdenip, 13 jyldan asa ártúrli jumystardy oryndaýǵa paıdalanýda.
Tórt aıaqty kómekshilerdiń jyldam estý men ótkir kórgishtigi, jetekshiniń kez kelgen buıryǵyn oryndaýy men ustalǵandar men qamaýǵa alynǵandardy alyp júrýdegi qyzmetteri aıryqsha. Ittiń ıis sezimi – qarý-jaraqty, jarylǵysh zattardy jáne esirtki quraldaryn anyqtaý men izdestirý kezinde qoldanylady. Ár ıttegi osyndaı qasıetti damytý úshin óz isiniń mamany bolý jáne olardy baptaý men úıretý júıesine únemi úlken kúsh jumsalady.
Áskerı polısııa kınologtarynyń jemisti jumystary da aıtarlyqtaı nátıjege jetip keledi. Mysalǵa, aǵymdaǵy jyldyń mamyr aıynda О́skemen qalasynda ótkizilgen «Shyǵys. Kóktem. 2013» halyqaralyq sertıfıkattyq ıtter kórmesiniń bastaýshysy bolyp shyqqan Shyǵys Qazaqstan kınologtarynyń birlesken odaǵy, «Aıaks» óńirlik kınologııa ortalyǵy jáne Reseı ujymynyń erikti kınologtyq qoǵamy nátıjeleri boıynsha, halyqaralyq dárejeli sarapshylary men áskerı polısııa kınologtaryna jáne olardyń qyzmettik ıtterine «SAS», «UKCIB» ataǵy berilip, joǵary baǵalandy. Taldyqorǵan garnızonynyń («Búrkit» atty Belgııa ovcharkasy) jáne О́skemen garnızonynyń («Peggı» atty nemis ovcharkasy) áskerı polısııa organdarynyń kınologtary erekshelendi.
Áskerı polısııanyń qyzmettik ıtterin úıretý, oqytý jáne ósirý jónindegi ótkizilip jatqan jumystar únemi ilgeri jyljyp, turaqtylyq negizinde basqa da vedomstvolyq quramynyń kınologııalyq qyzmetterimen jáne de kınologııalyq klýbtarmen tájirıbe almasý júzege asyrylýda. Sondaı-aq, Germanııa jáne Avstrııa sekildi Eýropa memleketteriniń vedomstvolyq qurylymdarynyń kınologııalyq qyzmetterimen ózara baılanys jaqsy jolǵa qoıylǵan. Mysaly, 2010 jyly áskerı polısııa kınologtary Avstrııa IIM Kınologııalyq ortalyq bazasynda ótkizilgen kvalıfıkasııany joǵarylatý kýrstarynda oqýdan ótti. Oqýdyń aıaqtalý barysynda qazirgi ýaqytta tuqymdyq qyzmette paıdalanýǵa josparlanǵan «Malınýa» Belgııa ovcharkasy bizdiń kınologtarǵa tapsyryldy.
Álemdik tájirıbege sáıkes, jaqyn arada Almaty óńirlik garnızony áskerı polısııa jasaǵy kesheniniń bazasynda, Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshterin joǵary bilikti kınologtarmen birge jaqsy úıretilgen qyzmettik ıttermen qamtamasyz etetin mamandardy jáne qyzmettik ıtterdi daıyndaıtyn kınologııalyq bólim qurylady. Mysaly, barlaý bólimsheleri jáne aeroutqyr áskerlerimen ótkiziletin arnaıy operasııalarǵa qatysatyn, izdestirý-qutqarýshy jáne medısına bólimshelerine, ınjenerlik áskerlerdiń saper toptaryna, ásker qaraýyly quramynda saqtaý bazalaryn, arsenaldy jáne basqa da mańyzdy nysandardy kúzetý jumysyn atqarýǵa qyzmettik ıtter daıyndyǵyna úlken nazar aýdarylady. Tórt aıaqty kómekshilerdiń sapalyq sıpattamasyn joǵarylatý jáne qajettilikti toltyrýǵa, zamanaýı úzdik tehnologııa qoldana otyryp bir mezgilde tuqymdyq jáne seleksııa jumystary úshin baza qurylady. Osyǵan oraı, atalǵan jobalardy iske asyrý úshin, ǵylymı negizde daıyndyq, qaıta daıarlaý jáne kınologtardyń biliktiligin joǵarylatýǵa tıisti baǵdarlamalar ázirlenýde.
Áskerı polısııa organdary kınologııalyq qyzmetiniń kórsetkishi dep bıylǵy Otan qorǵaýshylar kúnine arnalǵan qyzmettik ıtterdiń jaýyngerlik paradqa qatysýyn aıtýǵa boldy. Sóıtip, Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń tarıhynda birinshi ret olar qyzmettik mindetterin oryndaý prosesin belgilep, áskerı polısııa kınologııalyq qyzmetiniń jemisin kórsete bildi.
Rústem JAŃBYROV,
QR QK ÁPBB Qoǵamdyq qaýipsizdik basqarmasynyń quqyqtyq tártip pen qaýipsizdikti qamtamas