Mynaý jatqan Qusmuryn tóbesi. Tóbe dep dabyraıtpaı-aq tóbeshik dese de bolar. Álde tóbe ekesh tóbe de el qaıǵysyn kótere almaı baýyrlaı shógip ketti me eken.
Mynaý jatqan Qusmuryn tóbesi. Tóbe dep dabyraıtpaı-aq tóbeshik dese de bolar. Álde tóbe ekesh tóbe de el qaıǵysyn kótere almaı baýyrlaı shógip ketti me eken.
Sonaý bir soǵys bastalǵan jyly bizdiń Qaraǵashtan ǵana alpystan astam bozdaq maıdanǵa attanǵan. Aýyldan daýys kóterip jylap-syqtap shyqqan shal, kempir, kelin-kepshikter jaıaý shubyryp osy Qusmuryn tóbesine better edi. Sodan tóbe basyna kelip osharylǵan jurt Qusmurynnyń kúnbatys etegine qaraı eńireı qulaǵan jazyq – Keńashy ańǵarynan árirektegi boı baıqatar Kók at aýylyn kókteı ótip, kókjıekpen astasqan, saǵymmen júz qubyla aǵarańdaǵan Taıynsha shaharynyń sulbasyna tiksine qarasar edi. Tiksinetini aýyldan attanar bozdaqtardy osy shahar toıymsyzdana qylǵyta jutyp, temir jol sostavtaryna otyrǵyzyp alyp, kóz kórip, qulaq estimegen bir qıyrǵa – soǵys jaqqa jóneltip jatatyn naǵyz soıqandy sumdyqtyń oshaǵyndaı kórinetindigi. Biraq oǵan Taıynsha shahary kináli emes, bar kinási batys pen shyǵys, ońtústik pen teriskeıdi jalǵap jatqan temir jol torabyna taqaý irge tepkendigi.
Tym árirektegi Qyzyljar men Kókshetaý qalalarynyń bel ortasyndaǵy osy shaharda atyshýly bazar bolǵan. Otyryqshylyqqa úırene bastaǵan qazaq aýyldary Taıynsha bazarynan tirshiligine kerektiniń bárin taýyp jatatyn. Qyr qazaqtary tabyn-tabyn iri qara men jylqysyn, otar-otar qoıyn osy bazardyń toıymsyz kópesterine toǵytyp, óz nápaqalaryn aıyratyn. Irgedegi irgeli el Dańqoıdyń atyshýly baıy Nyǵymetjan da jyl saıyn júgen-quryq tımegen tý asaýlaryn baqanǵa tizip ákelip, talaılardyń taqymyn toltyrar kúlikpen razy etetin. Ataqty Balýan Sholaq ta óziniń janserigine aınalǵan Aqboz atty qurdasy Nyǵymetjan jylqylarynyń ishinen tańdap, taýyp alǵan.
Atyshýly Qajymuqan balýan da osy Taıynsha bazarynda jıylǵandardy óz kúshimen tánti etken.
Bizdiń bir atamyz bazarǵa ony-muny alýǵa kelgende orystyń mujyǵy ustap alyp «oh, kırgız» dep sabaǵanda, ańǵal atamyz «ıa ne kırgız, ıa dankoı» dep aqtalatyny da osy atyshýly Taıynsha bazary ǵoı.
Árıne, bunyń bári ózinshe bir para áńgime.
Bizdiń áńgime aýanymyz Kók at hıkaıasyna aýmaq.
Ákemizdi týmaı jatyp jalmap alǵan meniń balalyq ómirimniń deni osy Taıynsha shaharynda, ondaǵy anamnyń eki inisi Serǵazy men Áýap naǵashylarymnyń otbasynda ótken edi. Bulardyń ekeýi de maıdanger bolatyn.
Jaz boıy naǵashylarymda bolyp, tamyzdyń ortasyna qaraı Qaraǵashqa qaıttym. Árıne, ózime qaıtý qaıdan kelsin. Aýyldan bazarshylap kelip naǵashymnyń úıine tústengen Qasym shaldyń kúreń bıesi jegilgen kók arbasyna otyryp qaıttym. «Mektepke barady, qaıtsyn» degen anamnyń sálemi kólikke ilesýime sebep bolǵan.
Jazdyń mı qaqtar aptaby sabasyna túsip, sarytap kúzge mysyqtabandap taqap qalǵandyq pa, mızam qalqyp, jasyl boıaq shalǵynnyń óńi óńe bastaǵan. Jol boıǵy kezdeser oıdym-oıdym oıpańdy jerdiń tabany taqyrlanyp, shabylǵan shópter úıilgen shómele-shómele shoshaqtarǵa aınalyp, kóńilge muń uıalatady. Kúni kesheler samalmen teńsele tolqyǵan óleńdi shóptiń shalǵy júzine urynyp, búginde óli shómelelerge aınalǵany bala kóńilime jarqyn jazdyń sanaýly kúnderiniń qalǵandyǵynan habar berip, kádimgideı kóńilsizdikke jeteleıdi. Onyń ústine birde jele jortyp, endi birde aıańǵa kóshken kúreń bıeniń mıtyń júrisi, kók arbanyń birqalypty syqyr-syqyr etken mazań úni de kóńilsiz kóńilimdi serpip tastar syńaı tanytpaıdy, qaıta muńyma muń qosyp, kóńilsiz kúıimdi tereńdete túsedi.
Artta qalyp bara jatqan Taıynsha shaharyna, Qusmuryn tóbesinen aldymen kózge shalynar munaraly alyp elevatordyń asqaq bitimine qaraımyn. Balapan júregim atqaqtap, shym-shym etedi. Qaladan uzamaı jatyp naǵashylarymdy, olardyń maǵan degen ystyq yqylasty peıilderin, Máprýza men Sara apataılarymnyń aqjarqyn jomart nıetterin alabóten saǵyna qalǵanym qalaı. Keler jazda da oralmaımyn ba? Oralamyn ǵoı...
– Balam, qaı klasqa barasyń? – Qasym shaldyń tarǵyldana shyqqan tosyn saýaly jańaǵy bir ushyǵynan ustap, ózimshe oıǵa batyp maltyǵyp shyǵa almaı otyrǵan kóńil qııalymdy úzip jiberdi.
– Úshinshi.
– Bárekeldi... Oqy, shyraǵym, oqy. – Men shaldyń ter sińdi eltirimen jıektelgen kónetoz bórkine, taramys jelkesine, odan t