«Hazardan qazaqqa deıin»atty jańa joba qolǵa alyndy

«Qazaqstan» RTRK» AQ ob­lys­tyq fılıaly usynysymen, Atyraý oblysy ákimdiginiń qol­daýymen ult tarıhynyń oblys aýmaǵyndaǵy qundylyqtaryn jurtshylyqqa tereńirek jetkizý maqsatynda «Hazardan qazaqqa deıin» atty jańa jobany túsirý jumystary bastaldy.

«Qazaqstan» RTRK» AQ ob­lys­tyq fılıaly usynysymen, Atyraý oblysy ákimdiginiń qol­daýymen ult tarıhynyń oblys aýmaǵyndaǵy qundylyqtaryn jurtshylyqqa tereńirek jetkizý maqsatynda «Hazardan qazaqqa deıin» atty jańa jobany túsirý jumystary bastaldy.

Ult tarıhy – ult múddesi. Ult­tyq tarıhty zerdeleý jónindegi vedomstvoaralyq jumys tobynyń keńeıtilgen otyrysynda QR Memlekettik hatshysy Marat Tá­jın: «Biz ýaqyttyń tarıh ǵyly­mynyń aldyna múldem jańa ta­laptar qoıyp otyrǵanyn aı­qyn kórip, uǵynýǵa tıistimiz. Son­­­dyqtan qazaq etnosynyń arheo­­logııasyn, antropologııasyn, etnografııasyn, folkloryn, má­denıeti men dástúrlerin zert­teýge kúsh sala otyryp, qazaq­tar­dyń nomadtyq órkenıetin zert­teý salasynda ǵylymı jáne ǵylymı-qoldanbaly zertteýler baǵdarlamasyn daıyndaýǵa tıispiz» dep, el tarıhyn jandandyrý maqsatynda birneshe usynystar jasady. Elbasy N.Nazarbaevtyń tapsyrmasy bo­ıynsha, «Halyq – tarıh tol­qynynda» aıdarymen tarıhı zertteýler uıymdastyrý kerek ekendigin de atap kórsetti.

Atyraý óńiri de tarıhqa baı, ulttyq qundylyqtarǵa toly aı­­maq. Endeshe, «Hazardan qazaqqa de­ıin...» atty tarıhı-mádenı ekspedısııa­­sy Atyraý oblysy aýmaǵynda ómir súrgen kóshpendi qazaq halqy­nyń tarıhı-mádenı muralaryn jańǵyrtýǵa baǵyttalmaq. Negizinen, Batys Qazaqstan aımaǵyn basyp ótken saýda joly týraly alǵashqy derekter VI-VIII ǵasyrlarda belgili bola bastady. Uly Jibek jolynyń bir tarmaǵy – Shash-Úrgenish-Ústirt-Saraıshyq-Batys tarmaǵy HIII-HIV ǵasyrda jandana tústi. Saýda jolyndaǵy Sa­raıshyq qalasynyń mańyzy zor boldy.

Saraıshyq pen Úrgenish ara­synda eki saýda tarmaǵy qa­lyp­tasty. Birinshisi – Saraıshyq-Tasqudyq-Taskeshý kerýen saraıy (Taskeshý kópiri)-Qaınar bulaǵy-Baqashy áýlıe-Ushqan qalasy-Mańsýalmas (Qosqudyq) tarmaǵy arqyly júrgen. Ekinshi tarmaq – Qosqudyqtan ońtústik-batysqa qaraı burylyp, Kóptam-Sam-Chýrýk-Bileýli arqyly ótken. Bul keltirilgen derekter Atyraý oblysy óńirinde júrip ótken Uly Jibek jolynyń da ózindik tarıhy bolǵandyǵyn aıǵaqtaıdy.

Jobanyń maqsaty – qansha ǵasyr ótse de, mańyzdylyǵyn joımaıtyn tarıhtyń kýási – Uly Jibek jolyn negizge ala otyryp, Atyraý oblysy óńirindegi tarıhı - mádenı muralarǵa saıahat jasaý. Atyraý oblystyq tarıhı-má­denı murany qorǵaý, qalpyna kel­tirý jáne paıdalaný jónindegi mem­lekettik ınspeksııanyń má­li­metterine súıensek, 2010 jy­ly oblys boıynsha 313 tarı­hı-mádenı es­kertkish, 525 ny­san tirkelgen. Eks­pedısııalyq top quramynda arheolog, tarıhshy, ólketanýshylar bar.

Oblys tarıhynda buryn-soń­dy bolmaǵan joba – 10 bóli­m­nen turatyn derekti fılmde tarıhı-derekti jáne kórkemdik qundylyǵy jaǵynan tolyqqandy dúnıe top­tastyrylatyn bolady.

Joba jetekshisi – Shyńǵys Mu­qan, Atyraý oblysy ákiminiń oryn­basary. Fılmniń dırektory – Asqar Áshimov, «Qazaqstan» RTRK» AQ Atyraý fılıalynyń dırektory, qoıýshy rejısser. Ideıa avtory – Nazarbek Qosshıev, «Qazaqstan» RTRK» AQ Atyraý fılıaly dırektorynyń oryn­basary-bas redaktor. Ssenarııdiń avtory ári redaktory – Elnur Es­­muratova, «Qazaqstan» RTRK» AQ Atyraý fılıalynyń redaktory.

Týǵan ólkemizdiń baı tarıhyn baǵa jetpes beıneqatarlar, ólke­tanýshy, arheolog, tarıh­shy­­­lar­dyń derekteri arqyly jurt­shy­lyqqa jetkizý – fılmniń basty maqsaty.

Dastan KENJALIN,

«Egemen Qazaqstan».