JÚK SALMAǴY JUMYLA KО́TERGENDE JEŃILDEIDI

EQYU-nyń Is basyndaǵy tór­aǵasy, Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaevtyń úsh memleketke jasaǵan sapary Moldovada aıaqtaldy. Jaqynda ǵana prezıdent saı­laýyn ótkizip, eldiń saıası ómirinde jıi-jıi túndigi jelpildep, álemdi ózine qaratatyn Ýkraına astanasy – Kıevtegi alǵashqy júzdesý osy saıa­sı oqıǵalardyń qazanyn burq-sarq qaınatýshy Joǵarǵy Radada bo­lyp, onyń tóraǵasy Vladımır Lıt­vınmen kezdesýmen bastaldy. Ta­raptar eki el arasyndaǵy baıla­nys­tardyń óristeýine peıildi eken­digin tanytyp, parlamentara­lyq qatynas­tardy da qarqyndy júrgizý­diń mańyzyna mán berdi. Eki eldiń ta­rıhı ortaq kezeńderin sóz ete ke­lip, daǵdarystan damýǵa bet alǵan osy bir ótpeli ýaqytta uqsas prob­le­malar­dyń bolý zańdylyǵyna toqtaldy. Budan keıin Is basyndaǵy tór­aǵa Joǵarǵy Radadaǵy túrli saıası partııa fraksııalarynyń jetekshi­leri­men kezdesti. Jalpy, Radanyń ǵımaratyna engennen-aq munda saıa­sı pikirtalastyń qaınap turǵa­nyn sezingen bolatynbyz. Osy se­zim fraksııa jetekshilerimen ótken kezdesýde bekı tústi. Qanat Bekmyrzauly Ýkraına­da­ǵy saıası partııalardyń óz hal­qy­nyń búgini men bolashaǵy úshin jasap júrgen eńbekterine oń kóz­qarasyn bildirip, munyń EQYU qundylyq­tarymen úndesetinin málimdedi. О́tken saılaýdy halyq­aralyq bedeldi Uıymnyń demo­kratııalyq qaǵıdattarǵa sáıkes dep baǵalaǵa­nyn qaperge salyp, frak­sııa jetekshilerine sizderdi tyńdaýǵa peıildimin degen raı tanytty. Joǵarǵy Radadaǵy Kommýnıs­tik partııa fraksııasynyń basshy­sy Petr Sımonenko Is basyndaǵy tóraǵamen ulttyq saıasat máselesi men áleýmettik qıyndyqtardy eńserý týrasyndaǵy oılarymen bó­liskende, eshbir máselede – saıa­sı, áleýmettik salada ma, bızneste me, eshqandaı kúsh qoldaýdyń qa­jeti joq, qandaı bir názik má­se­leniń ózin ýshyqtyrmaı, aqylmen sheshý tıimdi degen ustanymyn alǵa tartty. Sondaı-aq, óz eliniń bank júıesiniń kemistigin sóz etken depýtat Ýkraınadaǵy otyzdan astam banktiń bir de bireýiniń otandyq emestigine, tek jalǵyz Ult­tyq banktiń ǵana úılestirý­shiniń qyzmetin atqaryp otyr­ǵanyna qynjylysyn jetkizdi. Al “Lıtvın blogy” depýtattyq fraksııasynyń ókili Sergeı Grı­neveskıı qoǵamnyń óte baı­lar men kedeılerge qatty bólinýine alańdaýshylyǵyn bildirip, halyq­tyń negizgi bóligin orta topqa jet­kizý qajettigin, ýkraın azamat­tary­nyń ál-aýqatyn jaqsartýdyń memlekettik deńgeıdegi másele ekenin atap kórsetti. Bul máseleni sheshýde korrýpsııa men sybaılas­tyq­ty joıýda atqarylyp jatqan isterge toqtalyp, ony nátıjeli etýge jumylýdyń mańyzyn aıtty. Túptep kelgende, munyń ózi qaýipsizdik máselesi degen depýtat EQYU sheńberinde Qazaqstan tóraǵalyǵyna ózderiniń úmitpen qaraıtynyn málim etti. Al “Bizdiń Ýkraına – ha­lyq­tyń ózin qorǵaýy” (Nasha Ýkraına – narodna samooborona) depý­tat­tyq fraksııasy jetekshisiniń orynbasary Taras Steskıv árip­testerin pikirtalasqa shaqyrdy. О́zderiniń Iýlııa Tımoshenkony jaq­tap daýys bergenin, qazirgi bı­liktiń aldymen turaqtylyqqa qol jetkizip baryp reformalar júr­gizemiz degen pikirine qarsylyǵyn aıtyp, “Bizdiń oıymyzsha, turaq­tylyq keledi, biraq esh reforma júrmeıdi” degen sózi men basqa da birqatar pikirleri otqa maı quı­ǵandaı boldy. Bul bizge Ýkraı­nanyń qazirgi tynysyn tanyt­qan­daı áser berdi. Jańadan saılanǵan Ýkraına prezıdenti Vıktor Iаnýkovıchti el senimine ıe bolýymen Qazaqstan Pre­zıdenti Nursultan Nazarbaev­tyń atynan quttyqtaǵan Is ba­syn­daǵy tóraǵa óziniń Belarýs mem­leketine sapary jaıynan habardar etti. О́z kezeginde ­Vıktor Iаný­ko­vıch Qazaqstanmen aradaǵy bu­ryn­nan beri jaqsy, dostyq baılanys­tar­dyń bar ekenin aıtyp, biz siz­der­diń EQYU aıasynda kótergen bar­lyq bastamalaryńyzdy qol­daı­myz jáne Qazaqstannyń 2013 jyly Ýkraınanyń EQYU tór­aǵalyǵyna kandıdattyǵyn qoldaı­tynynan úmittenemiz degen oıyn jetkizdi. Sonymen birge, Astanada Uıymǵa múshe memleketter basshy­larynyń sammıti ótkizilýin qoldaı­myz, onyń kún tártibin tarazy­laýǵa atsalysýǵa da ázirmiz, dedi Ýkraı­na prezıdenti. Vıktor Iаný­kovıch, sondaı-aq Reseı prezıdenti Dmıtrıı Medvedevtiń Korfý ara­lynda kótergen Eýropa qaýipsiz­diginiń jańa arhıtektýrasy jaı­yn­daǵy pikirin qoldaıtynyn jet­kizip, Prıdnestrove máselesinde biz Moldovanyń aýmaqtyq tutas­ty­ǵy saqtalýy qajet, alaıda, Prıd­nestroveniń óziniń aıryqsha mártebesi bolǵany durys degen oıyn ortaǵa saldy. Men Qazaqstanǵa shaqyrýdy qabyl ala otyryp, Prezıdent Nur­sultan Nazarbaevty Ýkraınaǵa ózine qolaıly ýaqytta saparmen kelýge shaqyramyn. Bizdiń el­de­rimiz arasyndaǵy yntymaqtastyq áleýeti óz dárejesinde paıdala­nyl­maı jatyr, sol sebepten eki eldiń salalyq mınıstrlikteriniń ara­syndaǵy baılanystardy damy­týymyz mańyzdy, dedi jańadan saılanǵan Ýkraına basshysy. Qysqa kúnde mańyzdy-mańyz­dy birneshe kezdesý ótkizip, Qa­zaq­stan men Ýkraına syrtqy ister mı­nıstrlikteri arasyndaǵy Ynty­maqtastyq memorandýmyna qol qoı­ǵan Is basyndaǵy tóraǵa Ýk­raı­na úkimetiniń basshysy Nı­ko­laı Azarovpen, óz áriptesi Kons­tantın Grıshenkomen júzbe-júz áńgimeleskennen keıin Ýkraına syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysymen birge jýrnalıster suraqtaryna jaýap berdi. Konstantın Grıshenko Ýkraı­na tarapynyń bul saparǵa úlken mańyz berip otyrǵanyn, prezıdent Iаnýkovıchtiń on jyl bolmaǵan Memleket basshylarynyń sammı­tin ótkizý ıdeıasyna qoldaý bil­dir­genin aıtyp, óziniń de jazda Almatyda bolatyn Syrtqy ister mı­nıstrleriniń keńesine shaqy­rý­dy úlken yqylaspen qabyl al­ǵanyn atap kórsetti. Qanat Saýdabaev áriptesteriniń Ýkraına prezıdentiniń Qazaq­stan­ǵa saparyna daıyndyq jumysyna kirisetinin, al eki Memleket bas­shy­synyń kezdesýi qazaq jáne ýkraın jurty arasyndaǵy baı­la­nys­tardy óristetýge úlken kúsh beretinine senimdi ekenin bildirdi. Biz tek taǵdyrlas, tarıhı jal­ǵas­qan, saıası, ekonomıkalyq baı­la­nystary bar ǵana el emespiz, Qa­zaq­stan – 1,5 mıllıonnan astam ulty ýkraın azamat turyp jatqan memleket. Olar Otany Qazaq­stan men tarıhı Otany Ýkraına arasyndaǵy altyn kópir ispetti, al EQYU týrasyna kelsek, bizdiń kóptegen oılarymyz bir jerde toǵysady, demek, nıetimiz bir, dedi Q.Saýdabaev. “Ýkraınadaǵy saı­laýǵa, ózderińiz bilesizder, halyq­aralyq bedeldi Uıym oń baǵasyn berdi, saılaý demokratııanyń je­ńisi boldy”, dedi Is basyndaǵy tóraǵa. Anar TО́LEÝHANQYZY – Kıev pen Kıshınevten.